رویداد۲۴| ابهامات و پیچیدگیها حول محور مذاکرات ایران و آمریکا و توافق یا جنگ احتمالی با توجه به آخرین خبرها، رفتوآمدهای دیپلماتیک، مجموعهای از گزارشهای رسانهای، ادعاها و مواضع سیاسی بیش از هر وقت دیگری است. وضعیتی که همزمان با افزایش امیدها به توافق، با نگرانیهای امنیتی در تلآویو و مخالفت جریانهای تندرو در واشنگتن همراه شده است.
آغاز این موج خبری، اما اظهارات اخیر دونالد ترامپ است، رئیس جمهور آمریکا مدعی شد که «توافقی میان ایران و آمریکا تنظیم شده و در انتظار نهایی شدن است». هرچند این ادعا هنوز از سوی مقامات رسمی دو کشور تأیید نشده، اما بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشته و به سرعت وارد فضای تحلیلی درباره آینده مذاکرات شده است.
در همین چارچوب، برخی تحلیلگران آمریکایی این اظهارات را بیشتر در راستای فضای سیاسی داخلی آمریکا و رقابتهای انتخاباتی ارزیابی کردهاند تا یک اعلام رسمی دیپلماتیک.
همزمان با این ادعاها، روزنامه نیویورک تایمز گزارشی به جزئیاتی از یک «پیشنویس توافق احتمالی» میان ایران و آمریکا اشاره کرده است. به نقل از این گزارش که توسط رسانههای ایرانی نیز بازتاب یافته، چارچوب اولیه توافق شامل مجموعهای از اقدامات مرحلهای و محدودسازی برخی فعالیتهای هستهای در برابر کاهش تدریجی فشارهای تحریمی عنوان شده است.
با این حال، نیویورک تایمز تأکید کرده که این پیشنویس هنوز نهایی نشده و اختلافات مهمی در جزئیات آن باقی مانده است؛ موضوعی که نشان میدهد مسیر توافق همچنان شکننده و پرابهام است.
در سوی دیگر این تحولات، گزارشهایی از برگزاری نشست امنیتی در اسرائیل منتشر شده است. آنطور که گفته شده بنیامین نتانیاهو جلسهای را با محور بررسی تحولات مذاکرات ایران و آمریکا برگزار کرده و مقامات امنیتی اسرائیل در این نشست نگرانیهای خود را نسبت به پیامدهای توافق احتمالی بیان کردهاند. این نگرانیها البته طبیعی است، زیرا تلآویو همواره یکی از منتقدان جدی هرگونه توافقی بوده است، اسرائیلیها نگران هستند که توافق بین ایران و آمریکا و خاتمه درگیری نظامی به پایدار شدن توان هستهای ایران منجر شود.
تحولات اخیر تنها به سطح دولتها محدود نمانده و در داخل آمریکا نیز شکاف سیاسی درباره احتمال توافق جدید با ایران شدت گرفته است. واکنش تند تد کروز به توافق احتمالی را باید در همین چارچوب دید. او در اظهاراتی نسبت به هرگونه توافق احتمالی با ایران ابراز مخالفت کرده و هشدار داده که چنین توافقی میتواند به گفته او «پیامدهای امنیتی جدی برای آمریکا و متحدانش» داشته باشد. این موضعگیریها بار دیگر نشان میدهد که موضوع ایران همچنان یکی از خطوط اصلی اختلاف میان جریانهای سیاسی در واشنگتن است.
امیدواری به حصول توافق، اما در سطح منطقه نیز دیده میشود. شاهد این مدعا اظهارات اخیر نخستوزیر پاکستان است که ابراز امیدواری کرده که اسلامآباد بتواند میزبان دور بعدی گفتوگوهای مرتبط با ایران باشد. این امیدواری بعد از تلاشهای اخیر این کشور از جمله سفر عاصم منیر و وزیر کشور پاکستان به تهران نشان میدهد که رایزنیهای اخیر توام با پیشرفت بوده است.
در کنار موج خبرها، برخی ادعاها نیز با تکذیب مواجه شده است. از جمله گزارشهایی که درباره تحولات تنگه هرمز یا برخی ادعاهای امنیتی مطرح شده بود، از سوی منابع رسمی یا رسانهای دیگر رد یا اصلاح شده است؛ نشانهای از اینکه فضای اطلاعاتی پیرامون مذاکرات همچنان پر از روایتهای متناقض و غیرقطعی است. ابراز نگرانی امروز حسین شریعتمداری در کیهان نسبت به بازگشت تنگه هرمز به وضعیت قبل از جنگ را باید همین راستا مورد توجه قرار داد.
مجموعه تحولات اخیر نشان میدهد که موضوع مذاکرات ایران و آمریکا بار دیگر وارد مرحلهای حساس شده است؛ مرحلهای که در آن از یک سو سخن از «پیشنویس توافق» و «امکان تفاهم» مطرح میشود و از سوی دیگر، مخالفتهای سیاسی در واشنگتن و نگرانیهای امنیتی در تلآویو همچنان پابرجاست.
در چنین فضایی، آنچه بیش از هر چیز به چشم میآید، نه یک مسیر روشن به سوی توافق، بلکه شبکهای از ادعاها، تکذیبها و فشارهای سیاسی است که آینده دیپلماسی را در وضعیتی مبهم و چندلایه قرار داده است.