تاریخ انتشار: ۱۱:۱۵ - ۱۲ مرداد ۱۳۹۸

جاذبه‌های گردشگری سیاه در منطقه آزاد اروند

آیا تا به حال اصطلاح «گردشگری سیاه» را شنیده اید؟ آیا تا به حال از موزه‌های و یادبود‌های جنگ بازدید کرده اید؟ آیا دوست داشته اید از موزه هیروشیما در ژاپن یا مناطق جنگی در ایران دیدن کنید؟
جاذبه‌های گردشگری سیاه در منطقه آزاد اروند
رویداد۲۴ توریسم سیاه یا گردشگری تاریک که با نام‌هایی همچون «Black Tourism» یا «Grief tourism» نیز شناخته می‌شود، شاخه‌ای از صنعت گردشگری است که مربوط به بازدید از مکان‌های ناخوشایند و دردناک می‌شود.

گردشگری سیاه در واقع پاسخی به نیاز گردشگران امروزی و یکی از بهترین راه‌ها برای کسب تجارب جدید و منحصر به‌فرد است و در برگیرنده بخشی از صنعت گردشگری است که مسافران را به بازدید مکان‌های تاریخی می‌برد که در گذشته با فجایع طبیعی، جنگ و تراژدی‌های انسانی در ارتباط بوده‌اند.

لغت «سیاه» در این اصطلاح بیشتر به فصلی سیاه در تاریخ اشاره دارد و شاید بررسی این سیاهی در تاریخ بشریت مجذوب‌کننده هم باشد و البته همین مسئله منبع تغذیه‌ای مناسب برای دنیای گردشگری است و می‌تواند موجب توسعه گردشگری و اقتصاد آن شود.

پروفسور اورس واگنسیل، استاد دانشگاه لوتسرن سوئیس در این باره می‌گوید: «در گردشگری سیاه هر یک از بازدیدکنندگان به نوعی با اندوه و سرگذشت یک مکان درگیر شده و خود را در محیطی انبوه از خاطره‌ها و رویداد‌های مختلف می‌یابند».

تاریخچه گردشگری سیاه

این اصطلاح در سال ۱۹۹۶ توسط دو عضو هیئت علمی گروه مهمان نوازی، جهانگردی و مدیریت اوقات فراغت دانشگاه گلاسکو کالدونیان در شهر گلاسگوی اسکاتلند در شمال بریتانیا ابداع شد و پس از آنکه این دو کتابی با شعار “ذکاوت و سلیقه بر ملاحظات اقتصادی حاکم نیست” نوشتند این شکل از گردشگری در میان گردشگران جهان رواج بیشتری یافت و حتی افرادی که به این عنوان سفر می‌کردند نام آن را یاد گرفتند و آن را به کار برند.
 
جاذبه‌های گردشگری سیاه در منطقه آزاد اروند

انواع گردشگری سیاه

از سال ۲۰۱۴، مطالعات بسیاری در مورد تعاریف، برچسب‌ها و زیر طبقه بندی‌ها از قبیل گردشگری هولوکاست و گردشگری برده‌داری انجام شده است و این اصطلاح همچنان توسط نویسندگان ادبیات سفر در خارج از آکادمی شکل گرفته است.

گردشگری مصیبت، گردشگری فقر، گردشگری خودکشی و گردشگری پایان جهان از جمله انواع گردشگری سیاه هستند که هرچند نام هریک ممکن است برای گردشگران ناخوشایند باشد، اما هر یک به جهت آموزش و یا کمک به قشری خاص در نظر گرفته شده اند.

در «گردشگری مصیبت»، جهانگردان علاوه بر این‌که اثرات تخریب یک منطقه مصیبت‌زده را می‌بینند، با زندگی مردم آنجا نیز آشنا می‌شوند، جنبه آموزشی آن این است که مهارت‌های کنار آمدن با شرایط سخت و مقابله با بحران را می‌آموزند.

«گردشگری فقر» در کشور‌های در حال توسعه و یا محروم، به منظور آشنایی با مردمی است که در فقر و بدبختی زندگی می‌کنند و با هدف کمک به فقرا صورت می‌گیرد.

در «گردشگری خودکشی»، گردشگران به کشور‌ها و مناطقی که آمار خودکشی در آن‌ها، بیشترین رکورد را دارد، سفر می‌کنند و با دیدن منطقه، ریشه‌ها و دلایل بالا رفتن آمار خودکشی را بررسی و آسیب‌شناسی می‌کنند. درنوعی دیگر از سفر وجود دارد که در آن، جهانگردان به دیدن مناطقی علاقه دارند که اجازه‌ی انجام «اتانازی» یا «قتل ترحم‌آمیز» در آنجا توسط دادگاه به رسمیت شناخته می‌شود.

در «گردشگری پایان جهان» نیز مردم به مناطقی سفر می‌کنند که بیشتر تحت تأثیر عوامل محیطی خطرآفرین قرار گرفته و در معرض نابودی‌اند. در این نوع گردشگری، راهنمای تور وظیفه دارد برای جهانگردان درباره تأثیر پدیده‌هایی مانند گرم شدن زمین یا چگونگی برخورد شهاب‌سنگ‌ها با زمین و پایان عمر آن، توضیحاتی بدهد.

جنبه‌های آموزشی گردشگری سیاه

گردشگری سیاه در بیشتر موارد جنبه‌های تاریخی دارد، چون شما را با بخش‌های مهمی از تاریخ و انسانیت که البته تیره و تار هستند آشنا می‌کند. در بسیاری فرهنگ‌ها چنین سفر‌هایی جنبه آموزشی بالایی دارد، چون افراد به شکل بهتری می‌توانند وقایع منفی را تخیل کنند و از تجربه آن‌ها در آینده باز بمانند. حال این وقایع ممکن است آسیب‌های طبیعی مثل سیل و زلزله باشد یا جنگ و کشتار‌های جمعی.

البته، این سفر‌ها معمولا ناراحت کننده و دردناک است، ولی در همه جای جهان همواره عده زیادی را به خود جذب می‌کند. شاید تا چند سال آینده مناطق جنگی سوریه و حلب نیز به مقصد گردشگری سیاه تبدیل شود، جایی که متاسفانه علاوه بر ریخته شدن خون هزاران انسان، بسیاری از بنا‌های مهم باستانی و تاریخی رو به نابودی رفت.
 
جاذبه‌های گردشگری سیاه در منطقه آزاد اروند

مقاصد گردشگری سیاه در جهان

در همه کشور‌ها مکان‌هایی که یادآور اتفاقات ناگوار و فجایع انسانی همچون جنگ، بمب گذاری، حملات شیمیایی، کشتار در ملاعام، اعدام، قتل‌های دسته جمعی و ... هستند یا مکان‌هایی که بر اثر وقوع بلایای طبیعی مثل طوفان، آتشفشان و ... نابود شده اند وجود دارد و البته اکثر مکان‌هایی که به آن سفر می‌کنیم دارای محل‌هایی هستند که محل فوت افراد مشهورند همه این‌ها از مقاصد گردشگری سیاه هستند. از جمله مناطق مصیبت‌زده‌ای که توانست گردشگران زیادی را جذب کند، ویرانه‌های «پمپی» (ایتالیا) و بازمانده ها‌ی سونامی سال ۲۰۰۴ میلادی در سواحل اندونزی بود.
مقاصد گردشگری سیاه در ایران

گردشگری سیاه در کشور ما تا حدی با جنگ گره خورده است. این اصطلاح شاید چندان برای مردم کشور ما آشنا نباشد، اما باید بدانیم در جهان عده زیادی به آن علاقه‌مند هستند و مسافت‌های طولانی را برای رسیدن به نقطه مورد نظر خویش می‌پیمایند.

از جمله این مناطق که پتانسیلی برای گردشگری سیاه در ایران ایجاد می‌کند موزه‌های دفاع مقدس، مناطق جنگی جنوب کشور، گلزار شهدا، قبرستان مسیحیان، انگلیسی‌ها و یهودی‌ها و ارگ فروریخته بم استگس از زلزله آن است که هرچند یادآور روز‌های سخت و ملال آور آن دوران اند، اما نباید فراموش کرد که آنچه آن را ارزشمند می‌کند اهمیت تاریخی آن و از خودگذشتگی‌های قهرمانانه و فرهنگ ایثار و فداکاریست.

در اکثر شهر‌های ایران موزه‌هایی که روایتی از سال‌های دفاع مقدس و یا برهه تاریخی انقلاب اسلامی دارند وجود دارد. شاید برخی بیاندیشند که این‌ها پتانسیل‌هایی برای جذب گردشگر محسوب نمی‌شوند، اما باید گفت علاوه بر اهمیت این نوع یادمان‌ها برای مردمان وطن، می‌توان آن‌ها را به مقاصدی برای گردشگران خارجی در نظر گرفت.

سه استان خوزستان، ایلام و کرمانشاه از مناطقی بودند که به طور مستقیم در جنگ نابرابر با عراق صدمات فراوانی دیدند. خوشبختانه مدیریت گردشگری سازمان منطقه آزاد اروند همواره به دنبال این بوده که این نوع از گردشگری را به گونه‌ای خاص و متفاوت به گردشگران داخلی و خارجی معرفی کند. گردشگری سیاه در منطقه آزاد اروند یکی از پتانسیل‌های این منطقه محسوب می‌شود که باید به آن اهتمام ورزید. یک برنامه ریزی صحیح برای این نوع از گردشگری در مناطق مختلف کشورمان و به خصوص مناطق جنگی، می‌تواند موجب توسعه جوامع محلی و افزایش سطح درآمد و رفاه نسبی و عدالت اجتماعی شود.
منبع: اقتصاد24
خبر های مرتبط
نظرات شما
نام:
ایمیل:
* نظر: