رفراندوم ؛ اصل فراموش شده جمهوری اسلامی/ موافقان و مخالفان برگزاری همه‌پرسی چه می‌گویند؟ | رویداد24
تاریخ انتشار: ۰۰:۰۹ - ۰۲ دی ۱۳۹۹
تعداد نظرات: ۴ نظر
رویداد۲۴ گزارش می‌دهد؛
پیشنهاد برگزاری رفراندوم بار دیگر عملا باعث اختلاف بین جناح‌های سیاسی شده است. یک طیف معتقد است اختیارات رییس جمهور کم است و طیف دیگر می‌گوید طرح دوباره چنین پیشنهادی در سال آخر دولت بیشتر جنبه فرافکنی برای عدم قبول مسئولیت دارد. رویداد۲۴ حاشیه‌های درخواست برگزاری رفراندوم را بررسی کرده است.

شرایط انجام رفراندوم

رویداد۲۴ حسن روحانی برای چندمین بار از رفراندوم سخن گفته است. این بار این درخواست به خاطر افزایش اختیارات رئیس جمهور بوده است؛ در خواستی که سال‌ها قبل احمدی نژاد و خاتمی هم با آن به مشکل خورده بودند و البته هر کدام به در بسته خوردند و با این شرایط بعید است دست‌کم تا پایان دولت روحانی رفراندومی در ایران شکل بگیرد.

پیش از این هم روحانی از رفراندوم صحبت کرده بود. آن زمان واعظی توضیح داده بود که «هر آنچه در کشور در ۴۰ سال گذشته بدست آورده‌ایم، نشأت‌گرفته از رای مردم است. رفراندوم اگر چیز بدی بود در قانون اساسی نمی‌آمد. اینکه هر کس سلیقه خود را بخواهد به رفراندوم ربط دهد، بحث دیگری است. رئیس جمهور چیزی را دنبال می‌کند که اجماعی در کشور باشد، یعنی مجلس و دولت و مقام رهبری روی آن تاکید داشته باشند.»

روحانی ۱۵ مردادماه سال گذشته در دیدار با وزیر، معاونان و مدیران ارشد وزارت خارجه ایران گفته بود: «نمی‌توانیم مخالف خواست مردم ساز جداگانه‌ای بزنیم. تضمین جمهوری اسلامی ایران برای قرن‌ها در تاریخ آینده با اجرای درست اصل ۶ و ۵۹ قانون اساسی است.»

روحانی این بار هم روز گذشته از برگزاری رفراندوم صحبت کرده است. ظاهرا بر سر نحوه نظارت مجلس و تغییر برنامه‌های دولت با پارلمان به اختلاف برخورده است. روحانی در سخنان خود گفته «گاهی اوقات می‌شنویم که بعضی از نمایندگان مجلس می‌گویند ما باید بر کار وزرا نظارت کنیم که این نشان از برداشت ناقص از قانون اساسی است.»

روحانی می‌گوید: «نمایندگان در یک مفهومی ممکن است از وزار سوال کنند ولی در قانون نظارت بر کار وزرا وجود ندارد و این رئیس جمهوری است که بر کار وزیر نظارت می‌کند. به عبارتی نظارت بر کار وزیر از وظایف رئیس جمهوری است.»

هرچند این اختلاف نظر در دولت‌های پیش هم وجود داشته اما اینجا مشخص نیست که دقیقا کدام بخش قانون اساسی قرار است به رفراندوم گذاشته شود یا اختیارات دولت در کدام زمینه باید مورد بازنگری قرار بگیرد. این موضوع یکبار دستمایه نقد نمایندگان اصلاح طلب مجلس دهم نیز قرار گرفته بود. محمود صادقی آن زمان گفته بود: «رئیس‌جمهور هیچ‌گاه مقصود خود را از مطرح‌کردن اصل ۵۹ قانون اساسی به‌درستی بیان نکرده است. با خانم دکتر جنیدی معاون حقوقی رئیس‌جمهور هم تماس گرفتم و خواستم درباره آن توضیحات بیشتری دهد. اما معلوم شد معاونت حقوقی عملا اطلاعی از مقصود رئیس‌جمهور ندارد.»

موافقان درخواست روحانی معتقد رفراندوم اصل فراموش‌شده‌ای است که در قانون اساسی تعبیه شده و کسی جرات استفاده از آن را ندارد و با درخواست برگزاری رفراندوم توسط حسن روحانی، راه برای تغییرات برخی اصول قانون اساسی که در تناقض با یکدیگر است یا تفسیر بسیار گسترده‌ای دارد، باز می‌شود. یکی از این موارد نظارت شورای نگهبان است که عملا دست این نهاد را در انتخابات آنقدر آزاد گذاشته که هر تغییری می‌تواند در آن اعمال کند بنابراین با تفسیر دقیق از چنین اصولی در قانون اساسی می‌توان حدود وظایف و دایره اختیارات نهادهایی همچون شورای نگهبان را مشخص کرد.

عبدالله ناصری در موافقت با برگزاری رفراندوم و تعیین حدود اختیارات رییس جمهور گفته «نمی‌شود رئیس‌جمهور مدیر جامعه ۸۰ میلیونی و مجری قانون اساسی و نفر دوم کشور باشد و همه مسئولیت‌ها متوجه او باشد، اما کمتر از ۵۰ درصد از اقتصاد ملی کشور در اختیارش باشد. تا اصلاحات اساسی شکل نگیرد هیچ اتفاقی نخواهد افتاد.»

به گزارش رویداد۲۴ مخالفان رفراندوم اما معتقدند عمر برگزاری رفراندوم به دولت روحانی نخواهد رسید بنابراین طرح این درخواست توسط روحانی، بیش از آنکه اقدام واقعی وبه قصد تغییر باشد، درخواستی برای فرافکنی است تا روحانی اینگونه وانمود کند اگر مشکلی وجود داشته، به خاطر کوچک‌ کردن حدود اختیارات رییس جمهور بوده است.

سال گذشته که پیشنهاد رفراندوم مطرح شد، ابراهیم رییسی گفته بود دولت اگر قرار است مردم را مشارکت بدهد، راه‌های مهمتری وجود دارد که ابتدا باید آنها را انجام بدهد: «ما می‌گوییم که رفراندوم پیشکش، ولی در مورد تصمیماتی که مردم در آن نقش دارند، مهم هستند و باید از آن اطلاع داشته باشند، آن‌ها را در جریان قرار دهید.»

چه حق با موافقان طرح باشد و چه مخالفان آن، حقیقت آن است که فعلا برگزاری رفراندوم به موضوعی برای درگیری میان قوا تبدیل شده که بر سر برگزاری آن اختلاف نظر وجود دارد. حسام الدین آشنا به همین موضوع اشاره کرده و گفته «همه پرسی یک ابزار قانونی برای حل اختلاف است نه ابزاری برای دامن زدن به اختلافات.»


بیشتر بخوانید: رئیس قوه قضاییه: رفراندوم پیشکش، مردم را در جریان طرح‌ها قرار بدهید


سابقه درخواست برگزاری رفراندوم در ایران

بر اساس اصل ششم قانون اساسی جمهوری اسلامی: «در جمهوری اسلامی ايران امور كشور بايد به اتكاء آرای عمومی اداره شود، از راه انتخابات: انتخاب رئيس جمهور، نمايندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شوراها و نظاير اين‌ها، يا از راه همه‌پرسی در مواردی كه در اصول ديگر اين قانون معين می‌گردد.»

اصل ۵۹ قانون اساسی ایران هم تصریح می‌کند: «در مسایل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ممکن است اعمال قوه مقننه از راه همه‌پرسی و مراجعه مستقیم به آراء مردم صورت گیرد. درخواست مراجعه به آراء عمومی باید به تصویب دو سوم مجموع نمایندگان مجلس برسد.»

این اصل اما به سادگی قابل اجرا نیست و حتی در صورت تصویب رفراندوم در مجلس شورای اسلامی، می‌تواند به سد شورای نگهبان برخورد کند. شورای نگهبان ۲۵ اسفند ۱۳۸۱ در تفسیر اصل ۵۹ قانون اساسی اعلام کرد که «درخواست مراجعه به آرای عمومی موضوع اصل ۵۹ قانون اساسی از مصادیق مصوبات مجلس شورای اسلامی است و باید طبق اصل ۹۴ قانون اساسی به شورای نگهبان ارسال شود.»

آن زمان نمایندگان مجلس ششم اصرار زیادی روی لوایح دوگانه دولت خاتمی داشتند و برای اجرای آن پیشنهاد رفراندوم را درباره نظارت استصوابی مطرح کرده بودند. در آن مقطع، مهدی کروبی نیز مخالفت‌هایی با پیشنهاد رفراندوم داشت که باعث ایجاد اختلاف بین اعضای فراکسیون جبهه مشارکت و ریاست مجلس شد.

محمدرضا خاتمی نایب رییس مجلس ششم می‌گوید: خیلی مُصر بودیم که با استفاده از ظرفیت قانونی مجلس بحث نظارت استصوابی را به رفراندوم بگذاریم، ولی با گرفتاری‌ها و دعواهایی که به وجود آوردند، مجلس پس از رد لوایح دوقلو امکان اینکه چنین رفراندومی را تصویب کند، پیدا نکرد.

خبرگزاری فارس بعدا نوشته بود هدف رفراندوم مجلس ششم، حذف ولایت فقیه بود اما این ادعا هرگز از سوی نمایندگان مجلس ششم تایید نشد. این بار البته انتقاد رسانه‌های اصولگرا از جنس دیگری است. آنها معتقدند که منظور روحانی مشخص نیست و برای جوسازی چنین درخواستی مطرح می‌کند.

اعضای جبهه مشارکت بعد از شکست سال ۸۴، رفراندوم را به عنوان یک راهکار برای خروج از بحران معرفی نمی‌کنند. با وجود مواضع نسبتا رادیکال آن‌ها بعد از اتفاقات ۸۸، اما شعار رفراندوم از دستور کار آن‌ها خارج شده است.

در مجلس دهم هم پروانه سلحشوری و غلامرضا حیدری صرفا در نطق‌های خود از رفراندوم صحبت کردند. صحبت‌هایی که البته در فضای بعد از اعتراضات مردم مطرح شده بود و بازتاب زیادی در جامعه نداشت.

خبر های مرتبط
نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۴
م
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۲:۲۲ - ۱۳۹۹/۱۰/۰۲
0
0
چه ریاست جمهوری و چه ریاست مجلس...نظارت بر وزرا داشته باشند برای ما مردم فرقی نداردیه ضرب المثل لری....از کره شتر سوال کردند مادرت حامله هست...نمیدونی پسره یا دختره؟درجواب کره شتر گفت....مادرم دختربیاره یا پسر...برام فرقی نداره...چون من بارم...بارمه........یعنی بار او که همان کوهان هست همیشه روی پشتش هست و این سختی همیشه همراهش هست..اگه بااین نظارتها یارانه چند برابرمیشه..اگرفقرازبین میرود اگه...جوونا میروند سر کار...اگه دزدیها و رانت..در دولتهایمان حذف میشه...چه اشکال داره..هردوتاتون باهم نظارت رو وزرا داشته باشید..ما هم خداروشکرمیکنیم...وضعمون بهترمیشه...بورس هم...بالا و پایین دیگه نمیشه که یه عده بدبخت بشوند یه عده هم..طبق معمول..ارزون بخرند گرون بفروشند..شایدم خوردن اشتراکی در بورس هم حذف شد...الهی شکرت...شایدم یادمون اومد..خانواده های شهدا و جانبازان...به اونها هم رسیدگی شد بعد از سی..چهل سال.واینهمه بی توجهی به لایق ترین و شجاعترین جوونای وطنمون ایران.
تورج میرآب
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۵:۱۹ - ۱۳۹۹/۱۰/۰۲
0
0
چقدر خوردین حالا میخواهین بپاشین
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۶:۵۲ - ۱۳۹۹/۱۰/۰۲
0
0
امام در یکی از سخنرانی هایشان به این مطلب اشاره داشتند که دیگران چه حق دارند برای ما قانون تعیین کنند حال بیش از 40 سال از انقلاب گذشته شما چه حقی دارید برای نسل جدیدقانون بنویسید این حق نسل جدید است که برای سرنوشت خود تعیین و تکلیف کند
نادر
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۷:۵۲ - ۱۳۹۹/۱۰/۰۲
0
0
باید اصل جمهوری اسلامی به همه پرسی گذاشته شود تا از نابودی کشور بیش از این جلوگیری شود . تاوانی که کشور با رأی مردم چهل سال پیش که الان زنده نیستند داد وحشتناکه و باید پایان داده شود.
نظرات شما
نام:
ایمیل:
* نظر: