در سال ۱۳۱۳ شمسی، ایران صحنۀ رویدادی بی‌سابقه شد: بزرگداشت هزارمین سال تولد شاعری که با کلماتش شالودۀ یک هویت ماندگار را ریخته بود. جشن هزارۀ فردوسی نقطۀ اوج یک پروژۀ ملی برای بازتعریف مفهوم «ایرانی بودن» در جهان متجدد بود؛ آزمونی تاریخی برای معماری یک ملت نوین بود.

تصمیم تازه ترکیه برای مسدود کردن دارایی‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران، اگرچه در ظاهر همسویی با تحریم‌های غرب است، اما در واقع بخشی از بازی پیچیده قدرت در آنکارا میان واشنگتن و تهران محسوب می‌شود؛ حرکتی نمادین که بیش از هر چیز، بازتاب اضطراب ترکیه از پرونده «هالک‌بانک» و تلاشش برای حفظ توازن در میدان ژئوپلیتیک چندقطبی امروز است.

شارل دوگل در مهرماه سال ۱۳۴۲ سفری چهار روزه به ایران داشت. این سفر نقطه اوج روابط دو ملت را رقم زد و تهران را به کانون دیپلماسی «نیروی سوم» بدل کرد. این گزارش روایتی است از آن سفر تاریخی.

جایزه نوبل ادبیات به لاسلو کراسناهورکایی، نویسنده‌ی مجار، اهدا شد. کراسناهورکایی معماری است که با جملات بی‌پایان خود، بنای جهانی رو به ویرانی را می‌سازد؛ جهانی که به طرز هولناکی شبیه به جهان ماست.

آنچه برای درک یکپارچه جهان حافظ شگفت ضروری به نظر می‌رسد، تفسیری است که بتواند همهٔ اضدادی که در اشعار حافظ رخ می نماید را در یک کلیت منسجم و منطقی بگنجاند و خوانشی منسجم و یکپارچه از. در این میان، کتاب گرانسنگ «گمشده لب دریا» نوشته استاد تقی پورنامداریان، جایگاهی بی‌همتا دارد. این اثر، تنها شرحی است که توانسته است روایتی یکپارچه، عمیق و خردورزانه از جهان‌بینی و هنر حافظ ارائه دهد و به جرات می‌توان آن را دقیق‌ترین و کامل‌ترین خوانش از دیوان او دانست. بر همین اساس، منبع و مرجع اصلی این جستار نیز، همین کتاب خواهد بود.

در چهارم اکتبر ۲۰۲۵، با درگذشت ایوان کلیما در سن ۹۴ سالگی، یکی از آخرین راویان بزرگ «قرن دیوانه» خاموش شد؛ نویسنده‌ای که نوشتن را نه برای شهرت، که، چون یک ضرورت حیاتی می‌دید و آثارش، آینه‌ای تمام‌نما از مصالحه اخلاقی و بقای وجدان در جهانی آکنده از جنون بود. میراث کلیما، که نامش در کنار واتسلاو هاول و میلان کوندرا می‌درخشد، فراتر از مرز‌های چک، به تمام کسانی تعلق دارد که به قدرت کلمه در برابر سرکوب ایمان دارند.

ترور ناصرالدین شاه قاجار پس از نیم قرن سلطنت، نه تنها پایان یک عصر، که سرآغاز نمایشی بی‌سابقه در تاریخ ایران بود. مرگ او با یک گلوله در حرم شاه عبدالعظیم، به یک سال عزاداری، انتظار و در نهایت، تشییعی باشکوه و مدرن منتهی شد که خود به سندی مهم از دوران گذار ایران بدل گشت.

تخت‌جمشید، که یونانی‌ها آن را «پرسپولیس» یا «شهر پارسیان» می‌خواندند، صحنه‌ای عظیم برای نمایش قدرت و آیینه تمام‌نمای فرهنگی چندملیتی است. این مجموعه بی‌نظیر که در سال ۱۹۷۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید، بر پهنه‌ای وسیع و به مساحت ۱۲۵۰۰۰ متر مربع بنا شده است و ساخت آن خود یک شاهکار مهندسی به شمار می‌رود.

آنتوان-هانری ژومینی، مردی که می‌خواست آشوب جنگ را در قالب اصولی علمی و تغییرناپذیر زندانی کند. او برای نخستین بار ادعا کرد پیروزی یک فرمول ریاضی دارد: تمرکز نیرو در نقطه‌ای تعیین‌کننده.

آتش اولیه جنگ ایران و عراق حاصل ترکیبی پیچیده از اختلافات تاریخی، جاه‌طلبی‌های سیاسی، شکاف‌های ایدئولوژیک و انگیزه‌های اقتصادی بود. درک این زمینه‌ها برای تحلیل چرایی آغاز و ادامه یافتن این جنگ ضروری است.