رویداد۲۴| بر اساس دادههای منتشر شده تا ۶ دی ماه حجم آب ورودی به سدهای کشور ۴ میلیارد و ۴۸۰ میلیون متر مکعب بوده که نسبت به رقم ۵ میلیارد و ۴۲۰ میلیون متر مکعبی مدت مشابه سال قبل کاهش ۱۷ درصدی را نشان میدهد.
حجم آب موجود در مخازن سدها نیز تا همین تاریخ ۱۷ میلیارد و ۵۴۰ میلیون متر مکعب بوده که ۲۲ درصد نسبت به موجودی ۲۲ میلیارد و ۴۳۰ میلیون متر مکعبی سال گذشته منفی است.
میزان پرشدگی سدها نیز ۳۴ درصد است.
رصد وضعیت سدهای کشور بیانگر تداوم شرایط بحرانی علیرغم بارندگی است در بسیاری نقاط کشور بهویژه در استانهایی مانند امیرکبیر، لار، لتیان-ماملو در تهران، زایندهرود اصفهان، دوستی و طرق خراسان رضوی، پانزدهخرداد حوضه قمرود، بوکان در آذربایجانغربی، سفیدرود در گیلان، تهم و کینهورس زنجان، تنگوئیه سیرجان در کرمان وشمگیر، گلستان، بوستان در استان گلستان، رودبال در استان فارس، چاه نیمهها در سیستان و بلوچستان و ساوه و کمالصالح در استان مرکزی وضعیت سدها به مراتب بدتر از سایر مناطق است.
باتوجه به شرایط موجود؛ معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا و مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران تأکید کرده که تا زمانی که تصمیمها به اقدام عملی در استانها منجر نشده و الگوی کشت، مدیریت مصرف و قیمت آب بهصورت واقعی اصلاح نشود، بحران آب کشور حل نخواهد شد.
به گفته حمیدرضا جانباز؛ سبک مدیریت و تصمیمگیریهای ۷ دهه گذشته، ما را به وضعیت فعلی رسانده است. با وجود سیاستها و برنامههای متعدد، در بسیاری موارد تصمیمها به اقدام مؤثر نرسیدهاند.
بررسی آخرین وضعیت سدهای تأمینکننده آب تهران و البرز نیز نشاندهنده تداوم کاهش قابل توجه ذخایر آب است. به طوری که تهران تا ۶ دی ماه فقط ۱۶ میلیمتر و استان البرز ۳۱.۲ میلیمتر بارندگی داشته و این در حالی است که سال گذشته میزان بارندگی در این دو استان به ترتیب ۵۲.۲ و ۷۱.۴ میلیمتر بوده است.
بر این اساس تا ششم دی ماه سال جاری سد امیرکبیر با ۶ میلیون متر مکعب موجودی آب و ۴ درصد پرشدگی ۸۸ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته منفی است.
لتیان-ماملو با ۲۶ میلیون متر مکعب ذخیره آبی و ۸ درصد پرشدگی در شرایط منفی ۵۱ درصد بسر میبرد.
لار ۱۱ میلیون متر مکعب آب در خود جای داده و تنها یک درصد پرشدگی دارد و منفی ۴۳ درصد را به نام خود ثبت کرده است.
طالقان با ۱۱۲ میلیون متر مکعب حجم آب و ۲۷ درصد پرشدگی ۵۰ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته ذخیره آبی دارد.
اوضاع وخیم آبی در تهران تا جایی است که اخیرا استاندار تهران گفته است: شرایط آب در تهران فوق بحرانی است و اقداماتی که انجام شده موجب فرونشست شده است.
او تهران، خراسان جنوبی و خراسان شمالی را سه استانی برشمرده که بیشترین فرونشست را دارند.
محمدصادق معتمدیان با اشاره به تاکید رییسجمهور منبی بر اینکه راهی جز تغییر پایتخت نداریم و اگر حکمرانی تغییر نکند این شرایط ادامه دارد، میگوید: حداکثر بارگذاری تهران بر مبنای سال ۷۵ بود اما امروز ۵ برابر آن ظرفیت در شهر تهران بارگذاری شده است. چالشهای ما به جایی رسیده که با همکاری استانهای همجوار درگیر چالشها هستیم و تامین آب استان از خارج از حوزه است چرا که بارگذاریها علمی نبوده است.
ارتفاع کل ریزشهای جوی کشور از ابتدای مهر تا ۵ دی سال آبی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ معادل ۶۶.۵ میلیمتر است، این مقدار بارندگی در دورههای مشابه درازمدت ۶۶.۶ میلیمتر و در دوره مشابه سال آبی گذشته ۳۹.۶میلیمتر را نشان میدهد.
بررسی روند بارش در کشور حاکی از آن است که استانهای تهران، البرز، قزوین، سمنان، اردبیل، همدان، چهار محال و بختیاری و مرکزی به ترتیب بین ۷۹ درصد تا ۵۷ درصد نسبت به متوسط درازمدت (۵۷ ساله) عقب هستند.
با توجه به آمار و ارقام ارائه شده، بحران کمآبی در ایران همچنان ادامه دارد و نیاز به اقدامات فوری و برنامهریزیهای بلندمدت برای مدیریت منابع آبی احساس میشود. کاهش بارندگی و ذخایر سدها، بهویژه در مناطق کلیدی کشور، زنگ خطری جدی برای تأمین آب شرب و کشاورزی به شمار میرود.
اگرچه در اوضاع موجود کاهش بارندگیهای سالانه و افزایش دما به دلیل پدیدههایی مانند گرمایش زمین نقش داشته اما مدیریت نادرست منابع آب، استفاده بیرویه از آبهای زیرزمینی، عدم برنامهریزی برای ذخیرهسازی آبهای سطحی و تخریب محیط زیست و کاهش پوشش گیاهی و جنگلزدایی مهمترین دلایلی است که آب کشور را به اینجا رسانده است.
اگر اقدامات فوری و مؤثر انجام نشود، خشکسالی در ایران میتواند به یک فاجعه انسانی و زیستمحیطی تبدیل شود. با این حال، با برنامهریزی بلندمدت و مشارکت همهجانبه، میتوان امیدوار بود که به سمت تابآوری بیشتر حرکت کنیم.