رویداد۲۴| امیرحسین خالقی، اقتصاددان، در تحلیل ریشههای اقتصادی اعتراضات کسبه و بازاریان و مردم، به اقتصادنیوز گفت: بستگی دارد شروع بحران را از چه زمانی در نظر بگیریم؛ وقتی اعتراضات شروع میشود بیش از هر چیز شکست یک جور سیاست تلقی میشود. در هر جامعهای زمانی که یک نارضایتی ایجاد و در خیابان فریاد زده و ادامه دار میشود ممکن است بیشتر از صرف یک مساله اقتصادی باشد.
یک تحلیلگر اقتصادی با تاکید براینکه هیچ راهی جز بهبود رابطه کشور با جهان نداریم، گفت: این یک برنامه بلندمدت است، اما در کوتاه مدت حاکمیت باید دست فرمان را تغییر دهد و در حوزههای فرهنگی، سیاسی و اجتماعی که سریعتر میشود در آن تغییر ایجاد کرد، تغییراتی را ایجاد کند.
او ادامه داد: ما آمار دقیق و میدانی نداریم، اما به نظر میرسد علیرغم نقش پررنگ جوانترها، تقریبا از هر نسلی میتوان در میان معترضین دید؛ بنابراین به نظر میآید که انبوهی از دلایل را باید در میان کسانی که در خیابان نارضایتی خود را فریاد میزنند، جستوجو کرد.
پول به اتوشویی نده! این اسپری لباستو صاف و خوشبو میکنه
خالقی با بیان اینکه مباحث اقتصادی بخشی از این اعتراضات است اظهار کرد: بیشتر این اعتراضات را شکست یک سیاست میدانم؛ میتوان دلایل مختلفی را برشمرد، برای مثال جوانان آینده را در نظر میگیرند که با توجه به این شرایط نتوانند صاحب شغل مناسب و خانه شوند و نتوانند حداقل ثبات را تجربه کنند که کاملا قابل فهم است.
او ادامه داد: افراد میانسال نیز با این شرایط روبهرو هستند مضاف بر اینکه بحث هزینههای خانواده هم وجود دارد؛ افراد معترض با سنهای بالاتر نیز دغدغه حداقلهای زندگی نرمال را دارند؛ بنابراین گروههای مختلف با انگیزههای متفاوت معترض هستند، اما اگر از همه این گروهها مخرج مشترک بگیریم، هیچ ایدهای که بتواند حداقلی از آینده را به آنها نوید دهد روی میز نمیبینند و سیاستمدار جدی که بتواند حداقلی از چشمانداز آتی را برایشان ترسیم کند نمیبینند و طبیعی است که در خیابان هم نارضایتی خود را فریاد بزنند.
خالقی در ادامه درباره دلایل شدت گرفتن اعتراضات در شهرهای کوچک ایران و ارتباط آن با مباحث معیشتی و درآمدی گفت: یادمان نرود مشکلات اقتصادی و ناکارآمدی دولت باعث شده فشارهایی که در طول زمان وجود داشته در حال حاضر خود را نشان میدهد.
او تاکید کرد: از سوی دیگر باید در نظر داشت که نوع رفتار سیاسی در شهرهای کوچک و بزرگ با یکدیگر متفاوت است، همانطور که رأی دادن در شهرهای کوچک متفاوت از کلانشهرها است، به نظر میرسد این تفاوت را در اعتراضات هم باید دید؛ چراکه در شهرهای کوچک معمولا شکل بسیج شدن و بیان نارضایتیها متفاوت است. این را صرفا نباید به یک اتفاقی که الان یا در یک گذشته نزدیک رخ داده است ربط داد، در واقع مجموعهای از این ناکارآمدیها خود را نشان داده و کل کشور دستکم در بیآینده بودن مشترک هستند. بنابراین، شبکههای اجتماعی و ... باعث میشود که این نارضایتی خیلی بیشتر در بین افراد خود را نشان دهد.
این تلحلیلگر اقتصادی افزود: درست است که وضعیت اقتصادی خوب نیست و حتما بیآیندگی اقتصادی اثرگذار است، اما اساسا کار سیاست این است که بتواند این نارضایتیهارا به درجات کانالیزه و جهتدهی کند تا مدیریت از کنترل خارج نشود یا مجبور نشود اینترنت را قطع کند یا شاهد خشونت عریان در خیابان باشیم. این مسائل بیش از هرچیز بهخاطر این است که هیچ ایده سیاسی روی میز وجود ندارد و سیاست ما به اصطلاح شکست خورده است؛ ذیل این میتوان بحث اقتصادی را در نظر گرفت. در این سالها شاهد وضعیت اقتصادی نامطلوبی بودهایم؛ برای مثال در دوران اصلاحات و اواخر دهه ۱۳۷۰، میبینیم به درجاتی این ماجرا وجود داشته، اما با سیاست توانستند آن دوران را تحملپذیر کنند و به اتفاقات بدی نرسید.
خالقی گفت: آن زمان با توجه به سختیهای اقتصادی که در انتهای دوره سازندگی وجود داشت جامعه بسیار ملتهب بود، اما بالاخره حاکمیت توانست با سیاست خود هرچند موقت نارضایتیها را رفع کند، اما اکنون همه سیاستها شکست خورده است و نمود آن را در شهرهای کوچک و یا شهرهایی که معمولا اعتراضی در آن شکل نمیگرفت میبینیم؛ مانند مشهد در استان خراسان رضوی که جز اعتراضات سال ۱۳۹۶ حضور جدی در دیگر اعتراضات ندیدیم، اما حالا به صورت جدی اعتراض خود را نشان داده است. بیشتر از هرچیزی این اعتراضات را باید با لنز سیاست دید.
این اقتصاددان با بیان این جمله که «ثروت مانند کبوتر است و اگر صدایی بشنود از جا بلند میشود و پرمیکشد» گفت: با عدم اطمینانی که وجود دارد منهای مختل شدن زنجیره تولید و عرضه که اگر ادامه پیدا کند به صورت جدیتر از قبل شاهد اختلال در این حوزه خواهیم بود... از منظر کلیتر در حالت عدم اطمینان اساسا تصمیمگیری برای تولید، سرمایهگذاری و پسانداز به یک شکلی تحت تاثیر قرار میگیرد و با توجه به اینکه ما از قبل هم وضعیت دلپذیری نداشتیم اگر بحث فشارهای خارجی را هم کنار آن بگذاریم؛ احتمالا تورم و کمبود بسیار بیشتری را شاهد خواهیم بود، تولید ثروت بالقوه یعنی سرمایهگذاریهایی که دیگر نمیتوان انجام داد به مشکل برمیخورد و اگر در بلندمدت چارهای نشود که متاسفانه به نظر میآید اتفاقی رخ ندهد، وضعیت بحرانیتر میشود.
او در ادامه گفت: بخش بزرگی از اقتصاد ما در حوزه دیجیتال است و مشخص نیست با چه استدلالی یکباره اینترنت را قطع و مردم و کسبوکارها را از این زیرساخت محروم میکنیم. به نظر میرسد افقی روشن برای بهبود وضعیت وجود نداشته باشد. تصور میکنم که ما خیلی سریع اثرات آن را در اختلالات عرضه و تولید ببینیم و طبیعتا در تورم و کاهش سرمایهگذاری و ... خود را نشان دهد.
خالقی در پایان افزود: ما در ابتدای سال میلادی هستیم و چندماه دیگر هم ابتدای سال شمسی است، و همه حساب و کتاب میکنند که تصویر حداقل قابل پیش بینی پذیر برای چندماه آینده را داشته باشند. وضعیت قبلا بد بود و حالا با اوضاع پیش آمده بدتر نیز میشود چراکه خطر جنگ هم وجود دارد.