رویداد۲۴| دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در کنفرانس خبری کاخ سفید پیش از سفر به داووس، بار دیگر ایران را در مرکز سخنان جنجالی خود قرار داد و گفت: «من نمیتوانم بگویم در آینده چه اتفاقی میافتد، اما بهنظر میرسد ایرانیها این گزینه (اعدام) را از روی میز برداشتهاند» و در پاسخ به این پرسش که آیا گزینه نظامی نیز کنار گذاشته شده، صراحتاً افزود: «خیر».
ترامپ در ادامه مدعی شد که ایران هفته گذشته قصد داشته ۸۳۷ نفر را اعدام کند، اما پس از هشدار واشنگتن از این اقدام منصرف شده است؛ ادعایی که در حالی مطرح میشود که هنوز هیچ دادگاهی برای متهمان ناآرامیهای اخیر برگزار نشده و اساساً چنین فرآیندی، بهگفته حقوقدانان، نیازمند زمان و تشریفات قضایی است.
رئیسجمهور آمریکا در مصاحبه روز سهشنبه خود با شبکه «نیوزنیشن» نیز در مورد تهدیدات ادعایی درباره ترور علیه خود توسط ایران، مدعی شد که اگر هرگونه اقدام علیه جان او صورت گیرد، مجوز «پاسخ کامل» را صادر کرده است. او مدعی شد: «دستورات بسیار محکمی دارم. اگر اتفاقی بیفتد، آنها را از روی این کره خاکی محو خواهیم کرد.»
ترامپ پیش از این نیز چنین تهدیداتی را مطرح کرده بود. رئیسجمهور آمریکا همچنین «جو بایدن» ساکن پیشین کاخ سفید را به خاطر عدم واکنش قاطع به تهدیدات ایران مورد انتقاد قرار داد.
همزمان، برخی رسانههای آمریکایی از جمله سیانان گزارش دادند که ترامپ در روزهای گذشته گزینه اقدام نظامی علیه ایران را بررسی کرده، اما به دلیل نگرانی از واکنش تهران، فشار متحدان منطقهای و توصیه مشاوران امنیتی، از صدور فرمان نهایی عقبنشینی کرده است. با این حال، رئیسجمهور آمریکا تلاش کرده این عقبنشینی را نه ناشی از ملاحظات نظامی یا سیاسی، بلکه نتیجه «تغییر رفتار ایران» جلوه دهد.
در داخل ایران، این روایت با تردید جدی مواجه شده است. رسول سناییراد، معاون سیاسی پیشین سپاه پاسداران، در یادداشتی در روزنامه جوان نوشته است که نسبت دادن عقبنشینی آمریکا به صرفنظر ایران از اعدام صدها نفر، بیش از آنکه تحلیل سیاسی باشد، دلیلتراشی برای توجیه یک عقبنشینی پرهزینه است. او تأکید کرده که سادهسازی مسائل پیچیده، بخشی از الگوی رفتاری ترامپ است و چنین ادعایی را «هیچ صاحب تجربه و فهم سیاسی» نمیپذیرد.
اما فراتر از فضای رسانهای داخلی، تحلیلگران خارجی نیز با دیده تردید به سخنان ترامپ نگاه کردهاند. نیویورکتایمز و واشنگتنپست در تحلیلهایی جداگانه نوشتهاند که ترامپ در مواجهه با ایران، همواره از ترکیب تهدید لفظی و عقبنشینی عملی استفاده کرده؛ الگویی که پیشتر در پرونده کره شمالی، چین و حتی ونزوئلا نیز دیده شده است. به باور این رسانهها، تهدید نظامی بیشتر کارکرد بازدارندگی روانی و مصرف داخلی دارد و نه الزاماً مقدمه یک اقدام قریبالوقوع.
تحلیلگران اروپایی نیز در گفتوگو با پولیتیکو تأکید کردهاند که هزینههای یک درگیری مستقیم با ایران، بهویژه پس از تحولات اخیر منطقه، بهمراتب بالاتر از آن است که واشنگتن بهراحتی وارد چنین مسیری شود. به گفته آنها، ترامپ تلاش میکند بدون ورود به جنگ، تصویر یک رئیسجمهور قاطع و غیرقابل پیشبینی را حفظ کند؛ تصویری که هم برای متحدان و هم برای رقبا پیام داشته باشد.
در این میان، طرح همزمان موضوعاتی، چون ونزوئلا، سومالی و حتی تغییر نام خلیج مکزیک در همان کنفرانس خبری، باعث شده برخی ناظران، سخنان ترامپ درباره ایران را نه در چارچوب یک سیاست منسجم، بلکه بخشی از سبک گفتاری پراکنده و تحریکآمیز او ارزیابی کنند؛ سبکی که مرز میان تهدید واقعی و جنگ روانی را عمداً مبهم نگه میدارد.
در مجموع میتوان گفت که اظهارات تازه ترامپ درباره ایران، بیش از آنکه نشانه نزدیکشدن به یک درگیری نظامی باشد، بازتاب همان سیاست آشنای فشار، تهدید و روایتسازی است. ادعای توقف اعدامها، در غیاب شواهد حقوقی، بیشتر به ابزاری برای توجیه عقبنشینی آمریکا شباهت دارد؛ در حالی که تأکید مداوم بر «گزینه نظامی روی میز»، تلاشی است برای حفظ اهرم فشار و مدیریت افکار عمومی داخلی و خارجی. در نهایت، آنچه همچنان مبهم مانده، نه تصمیم ایران، بلکه مرز واقعی میان بلوف و اقدام در سیاست خارجی ترامپ است.