رویداد۲۴ | طلا همواره بهعنوان یک فلز گرانبها و کالایی لوکس شناخته شده و در طول تاریخ جایگاه ویژهای در مبادلات اقتصادی و حفظ ارزش سرمایه داشته است. با این حال، قیمت طلا ثابت نیست و تحت تاثیر مجموعهای از عوامل خرد و کلان، دچار نوسان میشود. شناخت این عوامل میتواند به خریداران، سرمایهگذاران و فعالان بازار کمک کند تا تصمیمهای آگاهانهتری بگیرند و ریسک کمتری متحمل شوند.
در بازار داخلی، پیش از آنکه به متغیرهای جهانی توجه شود، برخی ویژگیهای خود طلا در تعیین قیمت نهایی نقش دارند. عیار طلا یکی از مهمترین عوامل است؛ هرچه خلوص طلا بیشتر باشد، قیمت آن نیز بالاتر خواهد بود. نوع طلا نیز اهمیت دارد؛ برای مثال سکه، شمش، طلای تزئینی یا طلای آبشده هرکدام قیمتگذاری متفاوتی دارند.
در طلاهای تزئینی، میزان اجرت ساخت و کارمزد فروشنده به قیمت نهایی افزوده میشود و همین موضوع باعث میشود طلای نو گرانتر از طلای دستدوم باشد. در برخی موارد حتی برند سازنده زیورآلات نیز میتواند قیمت را افزایش دهد. درباره سکهها، نوع سکه و سال ضرب آن عامل تعیینکننده است و در شمشهای طلا نیز عیار و وزن بیشترین تاثیر را دارند.
در سطح کلان، طلا بهعنوان یک دارایی امن شناخته میشود. به همین دلیل، هر زمان که بحرانهای سیاسی، اقتصادی یا نظامی در جهان رخ میدهد، سرمایهگذاران به سمت خرید طلا حرکت میکنند. جنگها، رکودهای اقتصادی، سقوط بازارهای بورس بزرگ یا نوسانات شدید رمزارزها معمولا باعث افزایش تقاضا برای طلا میشوند.
این افزایش تقاضا بهطور مستقیم قیمت جهانی طلا را بالا میبرد. در واقع طلا در چنین شرایطی نقش پناهگاه امن سرمایه را ایفا میکند و بسیاری از افراد ترجیح میدهند دارایی خود را از بازارهای پرریسک خارج کرده و به طلا تبدیل کنند.
مانند هر کالای دیگری، عرضه و تقاضا تاثیر مستقیمی بر قیمت طلا دارد. از آنجا که منابع طلا محدود است، عرضه آن در سطح جهانی بهطور طبیعی کنترلشده و نسبتا ثابت است. اما تقاضا میتواند در بازههای زمانی مختلف بهشدت افزایش یا کاهش یابد.
در دورههایی که تقاضا بهدلیل بحرانهای اقتصادی یا افزایش سرمایهگذاری بالا میرود و فروشندگان کمتری در بازار حضور دارند، قیمت طلا با رشد قابل توجهی مواجه میشود. برعکس، در زمانهایی که سرمایهها به سمت بازارهای دیگر حرکت میکنند، ممکن است قیمت طلا کاهش یابد.
اقتصاد آمریکا نقش کلیدی در بازارهای جهانی دارد و شاخص دلار یکی از مهمترین متغیرهای تاثیرگذار بر قیمت طلا است. معمولا با افزایش تورم در آمریکا یا کاهش ارزش دلار، قیمت جهانی طلا رشد میکند. دلیل این موضوع آن است که طلا بهعنوان پوشش تورمی عمل میکند و سرمایهگذاران برای حفظ ارزش دارایی خود به سمت آن میروند.
از سوی دیگر، تقویت دلار میتواند باعث کاهش قیمت طلا شود، چراکه طلا برای دارندگان ارزهای دیگر گرانتر میشود و تقاضا افت میکند.
بانکهای مرکزی کشورهای مختلف بخش قابل توجهی از ذخایر خود را به طلا اختصاص میدهند. این ذخایر بهعنوان پشتوانه اقتصادی کشورها عمل میکند. زمانی که بانکهای مرکزی اقدام به خرید گسترده طلا میکنند، تقاضای جهانی افزایش یافته و قیمت بالا میرود.
در مقابل، اگر بانکهای مرکزی برای کنترل بحرانهای اقتصادی بخشی از ذخایر طلای خود را وارد بازار کنند، عرضه افزایش یافته و ممکن است قیمت کاهش پیدا کند. تصمیمات بانکهای مرکزی کشورهای بزرگ اقتصادی تاثیر پررنگتری بر بازار جهانی طلا دارد.
نرخ بهره یکی از ابزارهای اصلی دولتها برای کنترل تورم و مدیریت اقتصاد است. افزایش نرخ بهره، بهویژه در آمریکا، باعث جذابتر شدن سرمایهگذاری در اوراق قرضه و سپردههای بانکی میشود. در چنین شرایطی، سرمایهگذاران ممکن است طلا را بفروشند و به سمت داراییهای با سود ثابت حرکت کنند که این موضوع میتواند قیمت طلا را کاهش دهد.
در مقابل، کاهش نرخ بهره هزینه فرصت نگهداری طلا را کمتر میکند و سرمایهگذاران را به خرید آن تشویق میکند؛ نتیجه این روند معمولا افزایش قیمت طلا است.
در ایران علاوه بر قیمت جهانی طلا، متغیرهای داخلی نقش مهمی در تعیین نرخ نهایی دارند. اخبار سیاسی بهویژه در حوزه سیاست خارجی، تاثیر مستقیمی بر انتظارات بازار و قیمت طلا دارد. تورم داخلی و نوسانات قیمت دلار نیز از مهمترین عوامل هستند، چراکه طلا و دلار معمولا در ایران همجهت حرکت میکنند.
شرایط بازار بورس، وضعیت بانکها، نرخ سود سپردهها و میزان عرضه طلا توسط بانک مرکزی نیز میتوانند باعث افزایش یا کاهش قیمت طلا شوند. به همین دلیل، تحلیل بازار طلا در ایران نیازمند توجه همزمان به متغیرهای جهانی و داخلی است.
بخش عمده معاملات بازار طلا به هدف سرمایهگذاری انجام میشود نه صرفا استفاده زینتی. بسیاری از افراد طلا را بهعنوان راهی برای حفظ ارزش پول خود در برابر تورم و نوسانات اقتصادی میشناسند. در مقایسه با بازارهایی مانند مسکن، خودرو یا ارز، طلا نقدشوندگی بالاتری دارد و حتی با سرمایههای کوچک نیز میتوان وارد این بازار شد.
امکان خرید طلا در وزنهای کم، نگهداری آسان و ریسک نسبتا پایینتر نسبت به برخی بازارها، باعث شده طلا همچنان یکی از محبوبترین گزینهها برای پسانداز و سرمایهگذاری در ایران و جهان باقی بماند.