رویداد ۲۴| در پی انتشار موج تازهای از اسناد مرتبط با جفری اپستین، تاجر بدنام آمریکایی، نام محمود احمدینژاد نیز در میان بیش از سه میلیون سند منتشرشده به چشم میخورد؛ اشارهای که در ساعات اولیه انتشار اسناد، در برخی شبکههای اجتماعی و رسانههای غیررسمی با سوءبرداشتها و بزرگنماییهایی همراه شد. بررسی دقیق محتوای سند مورد بحث، اما نشان میدهد که این اشاره نهتنها دلالتی بر ارتباط، تماس، ملاقات یا همکاری میان احمدینژاد و اپستین ندارد، بلکه صرفاً در چارچوب یک ایمیل شخصی و تحلیلی مطرح شده است.
بیشتر بخوانید:
سند مورد اشاره، یک ایمیل خصوصی است که نویسنده آن رابرت تریورز، زیستشناس تکاملی و استاد دانشگاه، است؛ ایمیلی که خطاب به خود جفری اپستین نوشته شده و محتوای آن نه گزارش یک واقعه، بلکه تأملات شخصی و ذهنی نویسنده درباره تناقضهای ایدئولوژیک و شبکه ارتباطی اپستین است. در این ایمیل، تریورز برای توضیح دیدگاه خود، از مثالهایی از چهرهها و جریانهای سیاسی گوناگون و حتی متضاد نام میبرد تا نشان دهد اپستین با طیفهایی بسیار متفاوت و گاه متناقض در تماس یا تعامل بوده است.
در همین چارچوب، نام محمود احمدینژاد نیز مطرح میشود؛ نه بهعنوان یک فرد مرتبط با اپستین، بلکه بهعنوان نمونهای نمادین از یک چهره سیاسی با مواضع ضداسرائیلی و ضدغربی. به بیان دیگر، احمدینژاد در این متن نقش «مثال» را دارد، نه «طرف رابطه». هیچگونه ادعایی درباره ارتباط واقعی، ملاقات حضوری، تماس تلفنی، مکاتبه یا همکاری سیاسی یا اقتصادی میان او و اپستین در این ایمیل وجود ندارد.
نکته مهم دیگر آن است که این ایمیل نه به قلم احمدینژاد نوشته شده و نه حاوی نقلقولی از اوست. همچنین اپستین نیز در این سند در جایگاه راوی یا گزارشدهنده نیست، بلکه صرفاً مخاطب ایمیل محسوب میشود. محتوای ایمیل بیشتر به یک تمرین ذهنی یا حتی شوخی فکری شباهت دارد که نویسنده در آن تلاش میکند تضادهای پیرامون شخصیت اپستین را برجسته کند: فردی که بنا به ادعای نویسنده، میتوانست همزمان در مدار افراد، جریانها و ایدئولوژیهایی حرکت کند که در ظاهر هیچ نسبتی با یکدیگر ندارند.
انتشار این ایمیل در قالب اسناد حجیم مرتبط با پرونده اپستین، بار دیگر نشان داد که «ذکر نام» در اسناد آرشیوی، لزوماً به معنای «ارتباط واقعی» نیست. در پروندههایی با این حجم و گستردگی، نام افراد بیشماری ممکن است در قالب مثال، تشبیه، تحلیل ذهنی یا حتی نقلقول غیرمستقیم مطرح شود، بیآنکه کوچکترین پیوند عملی یا تاریخی میان طرفین وجود داشته باشد. نادیده گرفتن این تمایز، میتواند به تولید روایتهای نادرست و گمراهکننده منجر شود.
در ساعات گذشته بهویژه در شبکههای اجتماعی، چنین اسنادی اغلب بهصورت گزینشی و خارج از متن اصلی بازنشر میشوند. جدا کردن یک نام شناختهشده از بستر تحلیلی یا توصیفی متن، میتواند این تصور غلط را ایجاد کند که فرد مورد اشاره بخشی از شبکه روابط اپستین بوده است؛ در حالی که بررسی دقیق متن ایمیل رابرت تریورز، چنین برداشتی را تأیید نمیکند. حتی در همان متن نیز، نویسنده هیچ ادعای عینی یا مستندی درباره ارتباط احمدینژاد با اپستین مطرح نمیکند.
علی اکبر جوانفکر مشاور رسانه ای احمدی نژاد نیز ساعتی پیش در اینباره گفته است: ادعای مطرح شده در رسانه ها، دایر بر ملاقات فردی به نام اپستین با دکتر احمدی نژاد، کذب محض است و چنین ملاقاتی هرگز انجام نشده است.این ادعا چیزی جز خبرسازی برپایه دروغ و فریب نیست. ظاهرا تولید کنندگان اینگونه جعلیات کم آورده اند و میخواهند با توسل به این روش های مشمئز کننده، خودشان را بازسازی کنند.
در نهایت، اشاره به نام محمود احمدینژاد در یکی از اسناد مرتبط با پرونده اپستین را باید صرفاً یک «ارجاع نمادین» در متن یک ایمیل خصوصی دانست؛ ارجاعی که بیش از آنکه درباره احمدینژاد چیزی بگوید، بازتابدهنده شیوه استدلال و زبان نویسنده ایمیل است. هرگونه تلاش برای القای وجود رابطه یا پیوند واقعی میان این دو، فاقد پشتوانه مستند در متن موجود است و بیشتر به سوءبرداشت یا بهرهبرداری رسانهای شباهت دارد تا گزارش مبتنی بر واقعیت.