رویداد۲۴- از دیروز ویدئویی کوتاه از اعتراضات ۱۸ دی اردبیل در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود؛ ویدئویی که در آن یک خودروی ضدشورش در میدان یحیوی با تعدادی از افراد حاضر در خیابان برخورد میکند. همین چند ثانیه کافی بوده تا دو روایت کاملاً متفاوت، همزمان در فضای رسانهای شکل بگیرد: یک روایت میگوید «زیر گرفتن عمدی معترضان» رخ داده و روایت دیگر میگوید خودرو در شرایط آشوب، کنترل خود را از دست داده است.
خبرگزاری فارس در گزارشی تلاش کرده این حادثه را در چارچوب «از دست رفتن تعادل خودرو در معرکه» توضیح دهد. فارس مینویسد خودرو هنگام حرکت به سمت میدان یحیوی ابتدا با مانعی برخورد میکند که «اغتشاشگران به وسط خیابان منتقل کرده بودند». به گفته این رسانه، همزمان چند نفر از فاصله نزدیک اقدام به سنگپرانی میکنند و خودرو تعادلش را از دست میدهد.
بر اساس همین روایت، خودرو چند بار با جدول میدان برخورد میکند و با وجود تلاش راننده برای ترمز گرفتن، در نهایت با سه نفر برخورد میشود که در این حادثه یک زن مجروح شده است. فارس همچنین به نقل از «منابع مطلع» آورده که مسئولان در حال بررسیاند آیا راننده در آن شرایط راه دیگری برای خروج داشته یا خیر.
اما در نقطه مقابل، روایتهایی که از سوی مخالفان جمهوری اسلامی منتشر شده، ادعا میکند خودروی زرهی متعلق به نیروهای امنیتی، معترضان را «عامدانه» زیر گرفته و این حادثه بنا بر برخی گزارشها به کشتهشدن دستکم یک زن و مجروح شدن سه نفر دیگر انجامیده است؛ ادعایی که هنوز با سند رسمی و گزارش پزشکی قانونی یا دستگاههای رسمی تأیید نشده، اما در فضای رسانهای به سرعت بازنشر شده است.
نکته مهم اینجاست که خودِ ویدئو ــ دستکم در نسخههای منتشرشده ــ به اندازهای کوتاه است که هر دو طرف میتوانند برداشت خود را از آن استخراج کنند: از یک سو، صحنه برخورد و حرکت خودرو به سمت افراد، برای برخی کاربران نشانه «عمدی بودن» تلقی میشود؛ از سوی دیگر، برخوردهای پیدرپی خودرو با جدول و تغییر مسیر ناگهانی میتواند به عنوان نشانهای از «از دست رفتن کنترل» تفسیر شود.
در همین نقطه، ماجرا از یک حادثه میدانی به یک پرونده رسانهای تبدیل میشود؛ پروندهای که نشان میدهد چگونه یک ویدئوی چند ثانیهای میتواند به ابزار سیاسی تبدیل شود. خبرگزاری فارس ماجرا را در قالب «درگیری خیابانی و خروج خودرو از کنترل» روایت میکند و رسانههای مخالف، آن را مصداق «خشونت عمدی علیه معترضان» میدانند.
فارس در ادامه گزارش خود، با اشاره به «تجربه سالهای گذشته» تأکید کرده دستگاه قضایی تخلفات را از هر سمت رسیدگی میکند و حتی در سختترین شرایط، قانون برای نیروهای حافظ امنیت اعمال شده است. این گزاره، اما در فضای عمومی با تردیدهایی مواجه است؛ چراکه در سالهای اخیر، در پروندههای مشابه نیز همواره بحث اصلی افکار عمومی، «شفافیت در رسیدگی» و «اعلام نتیجه روشن» بوده است.
در نهایت، آنچه میتواند به این جدل رسانهای پایان دهد نه بازنشرهای پیدرپی، بلکه انتشار رسمی نتیجه بررسیهاست: اینکه آیا راننده امکان توقف یا تغییر مسیر داشته؟ آیا موانع خیابانی واقعاً نقش تعیینکننده داشتهاند؟ و مهمتر از همه، وضعیت دقیق مصدومان و صحت ادعای کشتهشدن یک زن چیست؟
تا آن زمان، ماجرای میدان یحیوی اردبیل احتمالاً همچنان یکی از نمونههای پررنگ «جنگ روایتها» باقی میماند؛ جنگی که در آن یک ویدئو، به جای آنکه واقعیت را روشن کند، به میدان رقابت برای تحمیل روایت تبدیل میشود.