رویداد۲۴| ابراهیم اصغرزاده، چهره اصلاحطلب در جریان بازداشت گسترده چند تن از فعالان سیاسی از جمله آذر منصوری و محسن امینزاده در نوزدهم بهمنماه ۱۴۰۴ توسط نهادهای امنیتی دستگیر شد.
بر اساس اعلام فارس اتهاماتی نظیر ایجاد سازوکارهای مخفی براندازانه، ترویج تسلیمطلبی، هدفگیری انسجام ملی، موضعگیری علیه قانون اساسی و هماهنگی با تبلیغات دشمن علیه این فعال سیاسی مطرح شده است.
بازداشت اصغرزاده در حالی رخ داد که نام او با یکی از جنجالیترین رخدادهای ابتدای انقلاب اسلامی، یعنی تسخیر سفارت آمریکا در سال ۱۳۵۸، گره خورده است. او یکی از دانشجویان مسلمان پیرو خط امام در جریان اشغال سفارت بود؛ اقدامی که به بحران ۴۴۴ روزه گروگانگیری انجامید. با این حال، اصغرزاده در سالهای اخیر تغییرات فکری محسوسی داشت و در گفتوگوهای مختلف، از آن اقدام ابراز پشیمانی کرده است. او حتی اعلام کرده بود در صورت بهبود روابط دو کشور، آمادگی دارد بابت آن واقعه عذرخواهی کند. این گزارش نگاهی دارد به زندگی سیاسی، تحولات فکری و مواضع این چهره بحثبرانگیز اصلاح طلب که سه روز است در بازداشت به سر میبرد.
ابراهیم اصغرزاده در سال ۱۳۳۴ در شهر خاش متولد شد. خانواده او ریشه در روستای خُنگ در استان خراسان جنوبی داشتند و در فضایی مذهبی و سنتی رشد یافت.
او با ورود به دانشگاه صنعتی شریف و تحصیل در رشته مهندسی صنایع، وارد فضایی متفاوت شد که به گفته خودش، نقطه فاصلهگیری او از ساختار سنتی خانوادگی و آغاز مواجهه جدیتر با مباحث سیاسی و اجتماعی بود. اصغرزاده با سیاسیتر شدنش بعدها رشته خود را تغییر داد و در رشته علوم سیاسی در دانشگاه تهران تا مقطع دکتری ادامه تحصیل داد.
نام اصغرزاده بیش از هر چیز با تسخیر سفارت آمریکا در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ شناخته میشود. او از طراحان و چهرههای محوری دانشجویان پیرو خط امام در این اقدام بود؛ رخدادی که به یکی از مهمترین بحرانهای سیاست خارجی نظام نوپای جمهوری اسلامی بدل شد.
با این حال، او در سالهای بعد بارها تأکید کرد که دانشجویان در ابتدا برنامهای برای تداوم طولانیمدت حضور در سفارت نداشتند و تصور میکردند این اقدام کوتاهمدت خواهد بود. به گفته او، شرایط سیاسی و حمایتهای گسترده داخلی در آن مقطع، روند ماجرا را به سمتی برد که امکان عقبنشینی از آن وجود نداشت.
در سالهای ابتدایی پس از انقلاب، اصغرزاده علاوه بر فعالیتهای سیاسی، در ساختار نظامی و اجرایی نیز حضور داشت. او مدتی فرمانده سپاه ناحیه قزوین بود و در شورای عالی سپاه نیز عضویت داشت. همچنین در دهه ۶۰، در دوره مسئولیت سیدمحمد خاتمی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت امور بینالملل این وزارتخانه را بر عهده گرفت.
اصغرزاده در دوره سوم مجلس شورای اسلامی، به عنوان نماینده مردم تهران وارد پارلمان شد. در آن مقطع، او به عنوان چهرهای منتسب به جناح چپ شناخته میشد و مواضعی انتقادی نسبت به سیاستهای اقتصادی دولت هاشمی رفسنجانی داشت.
او در نطقهای خود از سیاستهای تعدیل اقتصادی انتقاد میکرد و در موضوع سیاست خارجی نیز مواضعی تند علیه نزدیکی به غرب و برخی کشورهای منطقه اتخاذ میکرد. او برقراری رابطه دیپلماتیک با عربستان سعودی و پیروی از سیستم سرمایهداری غرب در دولت هاشمی رفسنجانی را هدف نقد قرار میداد.
اما پایان مجلس سوم، نقطه عطفی در نگرش سیاسی او بود. بلافاصله پس از اتمام دوره نمایندگی، بازداشت شد و مدتی را در سلول انفرادی گذراند. پس از آن نیز در انتخاباتهای مختلف با رد صلاحیت مواجه شد؛ روندی که به گفته نزدیکانش، در تغییر نگاه او به ساختار قدرت و سوق یافتنش به جریان اصلاحطلبی تأثیرگذار بود.
اصغرزاده در دوره اول شورای شهر تهران نیز به عنوان عضو شورا و نایبرئیس فعالیت کرد. اختلافنظرهای جدی میان اعضای شورا و انتقادات تند او از مدیریت شهری، از جمله عوامل تنشهای داخلی آن شورا بود؛ تنشهایی که در نهایت به انحلال دوره اول شورای شهر انجامید.
او همچنین در حوزه رسانه فعال بود و در شورای سردبیری روزنامه سلام و مدیرمسئولی روزنامه همبستگی نقش داشت. او همچنین مدتی دبیرکل حزب همبستگی ایران اسلامی و مدیرمسئول روزنامه همبستگی بود. این فعالیتها او را به یکی از چهرههای تأثیرگذار جریان اصلاحطلب در عرصه رسانهای بدل کرد.
ابراهیم اصغرزاده یکی از اصلاحطلبانی است که تا کنون چندین دوره از انتخاباتها از سوی شورای نگهبان ردصلاحیت شده که شامل انتخابات میاندورهای مجلس پنجم، مجلس هفتم و سه دوره انتخابات ریاست جمهوری هفتم (۱۳۸۰)، هشتم (۱۳۸۴) و نهم (۱۳۹۲) بوده است.
در سال ۱۳۹۷ و در جریان انتخابات انجمن اسلامی مهندسان ایران ابراهیم اصغرزاده به اتفاق آرا از سوی اعضای شورای مرکزی به عنوان دبیرکل انتخاب شد.
یکی از مهمترین محورهای اظهارات اصغرزاده در سالهای اخیر، نگاه انتقادیاش به ماجرای گروگانگیری است. او معتقد است که طولانی شدن این بحران، هزینههای سنگینی بر کشور تحمیل کرد و فرصتهای متعددی برای پایان کمهزینهتر آن از دست رفت.
به گفته او؛ در مقطعی که مجلس برای حلوفصل موضوع وارد عمل شده بود، برخی اقدامات سیاسی مانع از تصمیمگیری سریع شد. اصغرزاده معتقد است که این تأخیرها در نهایت باعث شد توافق نهایی در شرایطی سختتر و با هزینهای بیشتر حاصل شود.
او این تجربه را نمونهای از «تصمیمگیری در بدترین زمان ممکن» توصیف کرد و معتقد است این الگو در مقاطع دیگری از تاریخ جمهوری اسلامی نیز تکرار شده است.
در سالهای اخیر، اصغرزاده به یکی از منتقدان جدی جریانهای تندروی اصولگرا در سیاست داخلی و خارجی تبدیل شد. او معتقد است ادبیات رادیکال و سیاستهای تنشزا، به تشدید پروژه «ایرانهراسی» در سطح بینالمللی دامن زده است.
به باور او، تداوم این رویکردها موجب افزایش فشارهای بینالمللی و شکلگیری اجماع جهانی علیه ایران شد؛ روندی که در نهایت به تشدید تحریمها و محدودیتهای اقتصادی انجامید.
اصغرزاده درباره پرونده هستهای نیز بر این باور است که هشدارها درباره پیامدهای انزوای بینالمللی دیر شنیده شد و زمانی که تصمیم به تغییر مسیر گرفته شد، فضای جهانی علیه ایران به شکل کمسابقهای منسجم شده بود.
در نوزدهم بهمن ۱۴۰۴، خبر بازداشت ابراهیم اصغرزاده منتشر شد. فارس از قول یک منبع آگاه درباره علت بازداشت وی نوشت: «این افراد که تلاش داشتند همصدا با دشمن و همزمان با تشدید تهدیدات آمریکا و رژیم صهیونی، از طریق صدور بیانیههای ساختارشکن، زمینه تحریک نیروهای سیاسی و اجتماعی درون نظام به اقدامات غیرقانونی و ساختارشکن را فراهم آورند، با دستور مقام قضایی تحت رصد و کنترل اطلاعاتی قرار گرفته و تعدادی از آنان بازداشت و تعدادی دیگر نیز بهمنظور ارائه توضیحات احضار شدهاند.»