رویداد۲۴| امیرحسین جعفری: در روزهای اخیر، اظهارات مسعود پزشکیان، درباره میزان دریافتی ماهانهاش، موجی از بحث و انتقاد به راه انداخته است. او اعلام کرد که ماهانه حدود «۱۰۰۰ دلار» (معادل تقریبی ۱۶۲ میلیون تومان) حقوق دریافت میکند. این عدد بلافاصله با واکنشهایی همراه شد؛ علت واکنشها؟ فاصله نجومی با کف حقوق کارگر. حقوق پایه در ایران بسیار کمتر از رقم اعلامی حقوق رئیس جمهور است. کف دستمزد در سال جاری نزدیک به ۱۴ میلیون تومان (بدون در نظر گرفتن مزایا، حق مدیریت و سایر الحاقات) تعریف شده و این رقم، یک دهم حقوق پزشکیان است.
این تضاد، پرسش بزرگی را ایجاد کرده است: سران کشورهای جهان نسبت به کف جوامعشان چقدر حقوق میگیرند؟
در ساختار اداری ایران، همواره ابهامات زیادی در مورد حقوق روسای جمهور وجود داشته است. طبق قانون مدیریت خدمات کشوری، سقف حقوق دولتی محدود است، اما ناترازی شدیدی میان حقوق پایه و دریافتی نهایی دیده میشود. مسعود پزشکیان در حالی از عدد ۱۶۰ میلیون تومانی سخن گفته که این رقم با توجه به وضعیت معیشتی جامعه، عددی تأملبرانگیز است. اگر این رقم را با نرخ ارز آزاد به دلار تبدیل کنیم، دریافتی سالانه رئیسجمهور ایران به حدود ۱۲ تا ۱۵ هزار دلار میرسد؛ رقمی که اگرچه در مقایسه با استانداردهای جهانی، ایران را در انتهای لیست پرداختی به سران کشورها قرار میدهد، اما نسبت آن به سرانه تولید داخلی تاسف برانگیز است.
سرانه تولید ناخالص داخلی ایران طبق آخرین دادههای صندوق بینالمللی پول حدود ۴۷۰۰ دلار در سال تخمینزده میشود. حقوق رئیس جمهور با این حساب ۳ برابر سرانه تولید ناخالص داخلی است. چنین وضعیتی نشان میدهد که پزشکیان از بسیاری از شهروندان ایرانی وضعیت درآمدی بهتری دارد.
بررسیها نشان میدهد فاصله حقوق رئیس جمهور ایران با مردم در مقایسه با کشورهای پیشرفته بسیار زیاد است. هرچند این نسبت در مقایسه با روسای جمهور کشورهای آفریقایی هنوز قابل تحمل است.
بیشتر بخوانید:
شایعه حقوق ۳۵۰ میلیونی رئیس جمهور در سال ۱۴۰۰ | روسای جمهور در ایران چقدر حقوق دریافت میکنند؟
در بررسی توزیع ثروت میان رهبران جهان، سوئیس با پرداختی ۵۳۰ هزار دلار در سال به رئیسجمهور، در رتبه نخست ایستاده است. سیستم اقتصادی قدرتمند و هزینه بالای زندگی در سوئیس، این رقم را توجیه میکند. پس از آن، آمریکا با حقوق ثابت ۴۰۰ هزار دلار برای رئیس جمهور قرار دارد. جالب است بدانید حقوق رئیسجمهور آمریکا از سال ۲۰۰۱ تاکنون تغییری نکرده و علاوه بر این مبلغ، ۵۰ هزار دلار هزینه اضافی برای مخارج جانبی نیز به او تعلق میگیرد.
در اروپا، صدراعظم آلمان با دریافتی حدود ۳۶۰ هزار یورو (نزدیک به ۳۹۰ هزار دلار) یکی از پرخرج ترین رهبران قاره سبز است. در پلههای بعدی، ژاپن با ۲۵۶ هزار دلار و کره جنوبی با ۲۱۰ هزار دلار، استانداردهای بالایی را برای رهبران آسیای شرقی ثبت کردهاند. امانوئل مکرون در فرانسه نیز با حقوقی حدود ۱۷۹ هزار یورو، در میانه جدول قدرتهای جهانی قرار میگیرد.
برخلاف تصورات، پردرآمدترین رهبر جهان (نسبت به ثروت مردمش) نه در اروپا و نه در آمریکا، بلکه در آفریقاست. ویلئام روتو، رئیسجمهور کنیا، با اتخاذ رویکردی که فوربز آن را «بیشترین درآمد نسبت به قدرت اقتصادی» مینامد، در صدر قرار دارد. روتو در سال ۲۰۲۳ معادل ۱۲۶ هزار دلار حقوق داشته است. شاید این عدد در برابر حقوق ۴۰۰ هزار دلاری بایدن کم به نظر برسد، اما وقتی بدانیم سرانه تولید ناخالص داخلی کنیا تنها ۶۳۰۰ دلار است، عمق فاجعه مشخص میشود؛ روتو ۲۰۰۰ درصد (۲۰ برابر) بیشتر از میانگین سهم یک شهروند کنیایی از اقتصاد کشورش، حقوق میگیرد.
در همین قاره، روسای جمهور تانزانیا (سامیا سولوهو حسن) و آفریقای جنوبی (سیریل رامافوسا) نیز با عبور از مرز ۱۰۰۰ درصد، نشان میدهند که در برخی از فقیرترین کشورهای جهان، رهبران سیاسی در جزایری از ثروتِ نسبی زندگی میکنند که فرسنگها با واقعیت معیشتی مردمشان فاصله دارد.
سایت فوربس درباره فاصله سرانه تولید ناخالص با حقوق روسای جمهور مینویسد: «حقوق رئیس جمهور نیجریه در آگوست ۲۰۲۴ تقریباً حدود ۲۲۰۰ دلار بود، در حالی که این رقم معادل ۹۵ درصد از تولید ناخالص داخلی سرانه ۶۳۰۰ دلار در سال ۲۰۲۳ بود. طبق گزارشها، سایر کشورهایی که برای این معیار زیر ۱۰۰ درصد باقی ماندهاند، ویتنام و پاکستان هستند. در همین حال، حقوق ریاست جمهوری آرژانتین که به طور مشهور پایین بود، توسط دولت جدید این کشور تحت رهبری خاویر مایلی تغییر کرد.»
در حالی که رئیسجمهور روسیه، طبق آمارهای رسمی حقوقی معادل ۱۳۶ هزار دلار دریافت میکند، بسیاری از تحلیلگران غربی بر این باورند که داراییهای واقعی او قابل ردیابی در فیش حقوقی نیست. در طرف دیگر، چین به عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان، کمترین حقوق رسمی را به رهبر خود، شی جینپینگ، پرداخت میکند؛ رقمی حدود ۲۰ هزار دلار در سال. این عدد در هند نیز برای دراپادی مورمو حدود ۲۸ هزار دلار است. این ارقام پایین در شرق، بیشتر ریشه در ایدئولوژیهای حزبی و نمایش سادهزیستی مقامات دارد تا واقعیتهای اقتصادی. از سوی دیگر وقتی یک شخصیت مانند پوتین در چنین جایگاهی قرار میگیرد، دیگر مسأله اقتصاد و تمایلات مالی در برابر قدرت سیاسی رنگ میبازد.
در منطقه آمریکای لاتین، برزیل با پرداختی ۱۰۲ هزار دلاری به رئیسجمهور خود، در جایگاهی بالاتر از مکزیک با ۶۸ هزار دلار قرار دارد. در اروپای شرقی نیز کشورهایی مانند صربستان با پرداخت ۱۵ هزار دلار در سال، وضعیتی تقریباً مشابه با ایران (بر اساس ادعای ۱۰۰۰ دلاری) دارند؛ با این تفاوت که ثبات ارزی در این کشورها، ارزش این حقوق را در طول سال حفظ میکند. رئیسجمهور سریلانکا با حقوق سالانه ۳۹۰۰ دلار معادل ۲۵ درصد تولید ناخالص داخلی سرانه در زمره کمدرآمدترینها قرار دارد. این موضوع به کاهش شدید ارزش روپیه سریلانکا در برابر دلار در سالهای اخیر مرتبط است.