رویداد۲۴| در اوج تهدیدهای علنی واشنگتن و تعیین ضربالاجل کوتاه برای رسیدن به توافق، تصویری از حضور وزیر خارجه عمان در کنار رئیسجمهور آمریکا، معنایی فراتر از یک قاب تشریفاتی پیدا کرده است. عکسی که در ظاهر یک دیدار معمول سیاسی است، اما در متن تنشهای فزاینده، میتواند نشانه فعالشدن دوباره کانالهای پنهان دیپلماسی باشد.
در شرایطی که دونالد ترامپ از «۱۰ تا ۱۵ روز» فرصت سخن میگوید و تهدید میکند «یا توافق میکنیم یا اوضاع برای آنها ناخوشایند خواهد شد»، همزمان گزارشهایی در والاستریت ژورنال درباره بررسی «حمله محدود» علیه ایران منتشر میشود؛ مجموعهای از سیگنالها که فضای عمومی را به سمت سناریوی تقابل سوق میدهد.
اما درست در همین مقطع، انتشار تصویری از بدر البوسعیدی در کنار ترامپ، معاونش و استیو ویتکاف، معادله را پیچیدهتر میکند. وزیر خارجه عمان در جلسهای موسوم به «هیئت صلح» در آمریکا حضور داشت؛ حضوری که با توجه به سابقه مسقط در میانجیگری میان تهران و واشنگتن، نمیتواند صرفاً نمادین تلقی شود.
عمان در سالهای گذشته بارها نقش کانال محرمانه میان ایران و آمریکا را ایفا کرده است؛ از مذاکرات منتهی به توافق هستهای تا تبادل پیامها در دورههای اوج تنش. ویژگی مسقط، اعتماد نسبی دو طرف و توانایی گفتوگو بدون هیاهوی رسانهای است. به همین دلیل، هر زمان بحران به نقطه خطر نزدیک میشود، نام عمان دوباره به میان میآید.
اکنون نیز همزمانی سه مؤلفه معنادار است؛ تشدید ادبیات تهدید از سوی واشنگتن، گزارش درباره گزینه «اقدام محدود» و فعالشدن کانال عمان. این همزمانی نشان میدهد بازی فقط در سطح تهدید نظامی جریان ندارد؛ بلکه مسیر موازی دیپلماسی نیز فعال است.
راهبرد دولت ترامپ بر پایه فشار حداکثری بنا شده است؛ اما تجربه نشان داده این فشار معمولاً با درِ نیمهباز مذاکره همراه است. پرسش کلیدی این است: آیا واشنگتن از تهدید برای امتیازگیری سریع استفاده میکند یا در حال آمادهسازی افکار عمومی برای اقدامی محدود است؟
در چنین شرایطی، نقش عمان میتواند تعیینکننده باشد. اگر مسقط حامل پیامهای مشخص درباره خطوط قرمز، امتیازات حداقلی یا چارچوب توافق موقت باشد، احتمال رسیدن به یک «تفاهم اضطراری» افزایش مییابد. اما اگر فاصله مواضع همچنان زیاد باشد، این کانال بیشتر به ابزار مدیریت تنش تبدیل خواهد شد تا مسیر توافق.
از منظر ایران، مذاکره زمانی معنا دارد که به «تسلیم راهبردی» تعبیر نشود. تهران میکوشد ضمن حفظ بازدارندگی و خطوط قرمز هستهای و منطقهای، از تشدید بحران جلوگیری کند. در این چارچوب، کانال عمان فرصتی است برای خرید زمان، کاهش سوءبرداشتها و جلوگیری از لغزش به سمت درگیری ناخواسته.
همین منطق سبب میشود فعالشدن مسقط بیش از آنکه نشانه نزدیکی به توافق نهایی باشد، علامتی از تلاش برای جلوگیری از عبور بحران از آستانه کنترل باشد.
در دیپلماسی، تصاویر گاه بیش از بیانیهها سخن میگویند. انتشار تصویر بوسعیدی در واشنگتن، هم برای تهران پیام دارد، هم برای بازیگران منطقهای و هم برای افکار عمومی آمریکا. پیام نخست این است که هنوز «گزینه دیپلماسی» روی میز است. پیام دوم اینکه کانال ارتباطی قطع نشده است؛ و پیام سوم، شاید این باشد که حتی در سایه تهدید، گفتوگو جریان دارد.
مسقط ممکن است نه حامل توافق بزرگ، بلکه ضامن جلوگیری از جنگی ناخواسته باشد. در نهایت، سرنوشت بحران به این بستگی دارد که آیا کانالهای پنهان میتوانند پیش از پایان شمارش معکوس، فاصله دو طرف را کاهش دهند یا نه. اگر پاسخ مثبت باشد، همین عکس ساده میتواند بعدها بهعنوان نشانه آغاز مهار بحران خوانده شود؛ و اگر نه، بهعنوان آخرین تصویر پیش از تشدید تقابل.