رویداد۲۴| مازیار وکیلی- حمله اسرائیل به نوار غزه –فارغ از دلایل سیاسی آن- یک تراژدی انسانی بزرگ را رقم زد. شکل و نوع حملات ارتش اسرائیل چنان بی رحمانه و ددمنشانه بود که قلب مردم سراسر جهان را به درد آورد و باعث هزاران شهروند در اروپا و آمریکا در دفاع از مردم مظلوم غزه دست به تظاهرات گسترده بزنند. تظاهراتی که هدف آن چیزی نبود جز جلب توجه مجامع جهانی برای مقابله با اسرائیل. هدفی که در نهایت به انعقاد قرارداد صلحی بین اسرائیل و حماس با دخالت مستقیم آمریکا و حمایت کشورهای منطقه انجامید. شاید بسیاری از مردم جهان با انعقاد این قرارداد صلح موضوع فلسطین را از اولویتهای زندگی روزمره خود خارج کنند، اما تراژدی انسانی در نوار غزه به قدری تکان دهنده است که اثرات آن تا سالیان سال ادامه خواهد داشت. سینما هم به عنوان یکی از مهمترین ابزار رسانهای و هنری برای بیان تراژدیهای انسانی وارد عمل شد تا تراژدی غزه و مردم فلسطین را به تصویر بکشد. کوثر بن هنیه کارگردان زن تونسی که پیش از ساخت صدای هند رجب با فیلم بلند مردی که پوستش را فروخت و مستند چهار خواهر به شهرت رسیده بود خیلی زود دست به کار شد و با استفاده از صدای دختر خردسالی بنام هند رجب که در میانه میدان جنگ اسیر شده فیلمی ساخت که تحسین جهانی را برانگیخت. تشویق ۲۲ دقیقهای عوامل فیلم سینمایی صدای هند رجب در جشنواره ونیز و به دنبال آن موفقیت در فصل جوایز سینمای آمریکا که در نهایت باعث شد صدای هند رجب جز کاندیداهای بهترین فیلم خارجی زبان اُسکار امسال قرار بگیرد، تنها بخشی از موفقیتهای آخرین ساخته کوثر بن هنیه است. موفقیت صدای هند رجب سوالات زیادی را در ذهن تماشاگر ایجاد میکند از جمله چرا این فیلم توانست تا این حد به موفقیت برسد و از همه مهمتر چرا سینمای ایران نمیتواند فیلمی موفق در ابعاد صدای هند رجب بسازد؟
۲۹ ژانویه ۲۰۲۴. داوطلبان نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر یک تماس اضطراری دریافت میکنند: دختر پنج ساله فلسطینی هند رجب در جریان حمله اسرائیل به نوار غزه در یک ماشین گیر افتاده است...
در ماه مه سال ۲۰۲۵ اعلام شد کوثر بن هنیه ساخت فیلمی بدون نام را در تونس به پایان رسانده است. فیلمی که چهرههای سرشناسی مانند برد پیت، واکین فینیکس، رونی مارا، جاناتان گلیزرو آلفونسو کوارون را به عنوان تهیه کننده اجرایی در کنار خود میدید. بن هنیه درباره ایده ساخت فیلم در مصاحبهای گفت: «من در بحبوحه کمپین اسکار برای چهار دختر بودم و از نظر ذهنی آماده میشدم تا بالاخره وارد مرحله پیشتولید فیلمی شوم که ده سال مشغول نوشتن آن بودم. سپس، در طول توقف در فرودگاه لسآنجلس، همه چیز تغییر کرد. صدای ضبط شدهای از هند رجب شنیدم که التماس کمک میکرد. در آن زمان، صدای او در سراسر اینترنت پخش شده بود.»
بیشتر بخوانید: نقد و بررسی فیلم سینمایی آبی روشن| تلاشی برای احیای سینمای دینی و معناگرا
نقد و بررسی فیلم رویاهای قطار | چشماندازی مالیکی از عشق، غم و طبیعت
بن هنیه در ادامه آن مصاحبه گفت: «با صلیب سرخ تماس گرفتم و از آنها خواستم که اجازه دهند فایل صوتی کامل را بشنوم. حدود ۷۰ دقیقه بود و دلخراش. بعد از گوش دادن به آن، بدون شک میدانستم که باید همه چیز دیگر را کنار بگذارم. باید این فیلم را میساختم. با مادر هند، با افراد واقعی که آن طرف تماس بودند، کسانی که سعی کردند به او کمک کنند، مفصل صحبت کردم.» فیلم در ۳ سپتامبر سال ۲۰۲۵ فیلم در بخش مسابقه جشنواره ونیز به نمایش درآمد و به شدت مورد تحسین قرار گرفت. تشویق ۲۲ دقیقهای تماشاگران و کسب جایزه هیئت داوران این جشنواره باعث شد فیلم در سطح جهانی مطرح شود و تبدیل به یکی از فیلمهای موفق فصل جوایز شود.
کوثر بن هنیه در صدای هند رجب داستان فیلم خودش را به محیط اداری سازمان صلیب سرخ محدود کرده و تلاش کرده با خلق چهار کاراکتر که هر کدام شخصیتهای متفاوتی دارند برمبنای تنشهایی که رابطه بین این چهار نفر خلق میکند فیلمش را جلو ببرد. عمر که مسئول پاسخگویی به تماسهای متقاضیان کمک است شخصیتی عملگرا و آرمان خواه دارد، مهدی ارشد گروه که مسئول هماهنگی برای ایجاد راه امن برای مددجویان است محتاط و به شدت محافظه کار است، رعنا شخصیتی مادرانه دارد و بیش از همه با هند ارتباط برقرار میکند و در مقابل هم هند هم بیش از دیگران به او اعتماد دارد، نسرین هم که روانکاو گروه است فردی است خونسرد که تلاش میکند تا اعضا را برای بیشترین بازدهی آرام نگه دارد. تضاد و تقابل دیدگاههای این چهار نفر محور داستان فیلم را پیش میبرد. داستانی که از نیمه اُفت میکند، اما در نهایت تاثیر لازم را بر تماشاگر جهانی میگذارد. فیلم از مجموع ۱۲۱ نقد در وبسایت راتن تومیتوز امتیاز بسیار بالای ۹۵% را کسب کرده و در خلاصه نقدهای منتقدان در این وبسایت درباره فیلم آمده است: «صدای هند رجب با گنجاندن عناصری از زندگی واقعی که دیدنشان به اندازه فراموش کردنشان دشوار است درام مستند قدرتمندی است که جذابیت زیادی برای تماشاگران ایجاد میکند»
شاید هیچ کشوری به اندازه ایران داعیه دار دفاع از آرمان فلسطین نباشد. اما مشکل این جا است که کشور ما به عنوان مهمترین و البته پرسر و صداترین حامی فلسطین نتوانسته فیلمی درخور و شایسته که قابلیت عرضه در سطح جهان را داشته باشد تهیه و تولید کند. مشکل ما البته بیشتر از آن که فنی یا هنری باشد مدیریتی است. ایران و محصولات فرهنگی آن مدتها است که بازارهای فرهنگی جهان بیرون اُفتادهاند و قافیه را به سایر کشورهای مسلمان و البته سینمای زیرزمینی ایران باختهاند. زمانی که تقاضا برای پخش و نمایش یک فیلم وجود نداشته باشد تولید هم معنای خودش را از دست میدهد و فیلمها صرفاً ساخته میشوند تا رزومه کاری مدیران را پر کنند. در چنین وضعیتی مشخص است که کشورهای اسلامی دیگر مانند مصر و تونس که قاعده بازی در جشنوارههای جهانی را بلدند وارد عمل شده و فیلمهایی با محوریت موضوع فلسطین میسازند. در ایران، اما چون توانایی ارتباط با بازارهای جهانی وجود ندارد فیلمها صرفاً برای این ساخته میشوند که بازار محدود داخلی را پوشش دهند و این یقیناً برای کشوری که بزرگترین داعیه دار دفاع از آرمان فلسطین است بسیار کم است.