رویداد۲۴| مسعود تجریشی، رئیس دانشگاه صنعتی شریف، روز گذشته در نامهای خطاب به وزیر علوم به تشریح حوادث اخیر و تحلیل علل شکلگیری اعتراضات در این دانشگاه پرداخت. وی با تأکید بر اینکه «صد درصد دانشجویان مقطع کارشناسی که هفته گذشته به دلیل خشونت و هتاکی از دانشگاه صنعتی شریف ممنوعالورود شدند، از سهمیههای منطقه ۲، منطقه ۳ و ایثارگران استفاده کردهاند»، به یک واقعیت نگرانکننده در نحوه پذیرش دانشجو اشاره کرد.
بیشتر بخوانید:
در متن نامه، تجریشی تأکید کرد که در میان دانشجویان معترض، افرادی که به شکل مسالمتآمیز و مدنی اعتراض خود را بیان کردند، از دانشجویان معمول دانشگاه بودند، اما کسانی که موجب هتاکی و خشونت شدهاند، عمدتاً از میان دانشجویان انصرافی یا سهمیهای با معدل پایین (بسیاری زیر ۱۳) بودند. رئیس دانشگاه با ارائه این آمار، ضمن هشدار به مسئولان وزارت علوم، پیشنهاد داد که بررسی و اصلاح سهمیهها و معیارهای پذیرش ضرورت دارد تا کیفیت آموزشی و محیط علمی دانشگاه حفظ شود.
این نامه، علاوه بر گزارش دقیق وقایع، به شکل ضمنی نقدی جدی بر سیاستهای سهمیهبندی آموزش عالی بود. سهمیهها، به ویژه سهمیههای ایثارگران و مناطق محروم، برای جبران نابرابریها و افزایش عدالت آموزشی در نظر گرفته شدهاند، اما اجرای آنها بدون مکانیزمهای کنترلی مناسب میتواند منجر به مشکلاتی در کیفیت دانشجویان و محیط دانشگاهی شود. نامه رئیس دانشگاه صنعتی شریف نشان میدهد که بخشی از نارضایتیها و حتی رفتارهای ناهنجار دانشجویان، نتیجه مستقیم این سیاستهاست.
تجریشی همچنین اشاره کرد که سهمیهها، اگرچه با نیت خیر ایجاد شدهاند، اما در عمل میتوانند به کاهش انگیزه تحصیلی و افت عملکرد علمی منجر شوند. او یادآوری کرد که «معدل ۷۰ درصد افراد فوق زیر ۱۳ است» و این مسئله به وضوح نشان میدهد که جایگاه علمی و آموزشی دانشجویان سهمیهای، نیازمند بازنگری و اصلاح است. این موضوع، در کنار مشکلات ناشی از دانشجویان انصرافی، موجب شده محیط دانشگاهی دچار آشفتگی شود و حتی اعتراضات مسالمتآمیز دانشجویان با حضور برخی افراد، به خشونت و بینظمی کشیده شود.
در نامه، رئیس دانشگاه همچنین بر ضرورت بازنگری در سهمیههای ایثارگران و سهمیه مناطق تأکید کرده است. او معتقد است که این سهمیهها باید در چارچوب معیارهای علمی و عملکردی بررسی شوند تا هم عدالت آموزشی رعایت شود و هم سطح علمی دانشگاههای برتر کاهش نیابد. این تحلیل نشان میدهد که مشکل صرفاً وجود سهمیهها نیست، بلکه مکانیزم اجرای آنهاست که نیازمند اصلاح است.
علاوه بر این این نامه به یک بحث کلانتر در آموزش عالی ایران اشاره دارد: تضاد میان عدالت آموزشی و کیفیت علمی. سهمیهبندیها با هدف ایجاد فرصت برابر و حمایت از اقشار محروم و ایثارگران طراحی شدهاند، اما هنگامی که بدون معیارهای حرفهای و علمی به اجرا درمیآیند، ممکن است به کاهش کیفیت علمی، افت عملکرد دانشجویان و حتی بروز رفتارهای ناهنجار منجر شوند. تجربه دانشگاه صنعتی شریف نشان میدهد که حتی در بهترین دانشگاههای کشور، آثار این سیاستها قابل مشاهده است و نمیتوان صرفاً با توجیه عدالت آموزشی آن را نادیده گرفت.
نامه تجریشی نشان میدهد که نقش دانشگاهها و وزارت علوم در پایش و مدیریت سهمیهها حیاتی است. اگر مکانیزمهای ارزیابی دقیق و شفاف برای دانشجویان سهمیهای وجود نداشته باشد، این افراد ممکن است در محیط علمی دچار چالش شوند و حتی اثر منفی بر سایر دانشجویان و روند آموزش بگذارند؛ بنابراین اصلاح سیاستهای سهمیهبندی و طراحی سازوکارهای کنترل کیفیت، باید در اولویت تصمیمگیران آموزش عالی قرار گیرد.
سیاستهای سهمیهای و نحوه پذیرش دانشجویان باید بازنگری شود تا عدالت آموزشی همزمان با ارتقای کیفیت علمی و محیط دانشگاهی حفظ شود، و دانشگاهها بتوانند محیطی علمی، منظم و با بهرهوری بالا برای تربیت نسل آینده فراهم کنند. نامه رئیس دانشگاه صنعتی شریف یک هشدار جدی به نظام آموزشی کشور است. سهمیهها، هرچند با نیت خیر و عدالت آموزشی ایجاد شدهاند، اما بدون بازنگری در معیارها و سازوکارهای اجرایی، میتوانند به چالشی برای کیفیت آموزشی و نظم دانشگاهی تبدیل شوند. اصلاح این روند نه تنها به حفظ استاندارد علمی دانشگاهها کمک میکند، بلکه میتواند موجب ایجاد عدالت واقعی و فرصتهای آموزشی متوازن برای دانشجویان واجد شرایط شود.