رویداد۲۴ | بر اساس گزارش های منتشر شده، ناتو یک موشک بالستیک ایرانی را در حالی که به سمت حریم هوایی ترکیه شلیک شده بود، رهگیری و سرنگون کرده است.
این نخستین بار بود است که ناتو در دفاع از یکی از کشورهای عضو در برابر یک پرتابه شلیکشده از سوی تهران دخالت میکند.
این موشک از ایران شلیک شده بود و پیش از رسیدن به ترکیه از حریم هوایی عراق و سوریه عبور کرده بود. مقامهای ترکیه اعلام کردند که ترکیه هدف این حمله نبوده است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه (AFP)، یک مقام ترک که نخواست نامش فاش شود گفت: «ما معتقدیم هدف این موشک یک پایگاه در قبرس یونانینشین بوده اما از مسیر خود منحرف شده است.»
واشنگتن پست می گوید: مشخص نیست که آیا این موشک واقعاً ترکیه را هدف قرار داده بود یا نه. ترکیه عضو ناتو است و با ایران مرز مشترک دارد. اگر مشخص شود که موشک به سمت ترکیه شلیک شده بود، این اقدام میتواند نشاندهنده تشدید جدی جنگی باشد که پیشتر در سراسر خاورمیانه گسترش یافته است.
در بیانیه وزارت دفاع ترکیه آمده است: «یک موشک بالستیک شلیکشده از ایران که پس از عبور از حریم هوایی عراق و سوریه در مسیر حریم هوایی ترکیه شناسایی شد، بهموقع توسط عناصر دفاع هوایی و موشکی ناتو مستقر در شرق مدیترانه درگیر و خنثی شد.»
پس از نابودی موشک در هوا، قطعاتی از موشک رهگیر در منطقه دورتیول استان هاتای سقوط کرد.
مقامها تأکید کردند قطعاتی که سقوط کرده مربوط به موشک رهگیر پدافند هوایی بوده و نه موشک ایرانی. در این حادثه هیچ کشته یا زخمی گزارش نشده است.
ترکیه تودی در گزارشی نوشته: پایگاه هوایی اینجرلیک با وجود حضور نیروهای آمریکایی، تحت کنترل و اداره ارتش ترکیه قرار دارد. طبق گزارشهای رسانهای، بیش از ۱۰۰۰ نیروی نظامی آمریکا در این پایگاه مستقر هستند.
وزارت دفاع ترکیه اعلام کرد: اراده و توانایی ترکیه برای تأمین امنیت کشور و شهروندانش در بالاترین سطح قرار دارد.
در بیانیه آمده است: «ترکیه طرفدار ثبات و صلح منطقهای است و صرفنظر از اینکه تهدید از کجا ناشی شود، قادر است امنیت سرزمین و شهروندان خود را تأمین کند.»
همچنین تأکید شد: «هر اقدام لازم برای دفاع از قلمرو و حریم هوایی ما با قاطعیت و بدون تردید انجام خواهد شد. ما به همه طرفها یادآوری میکنیم که حق پاسخ به هر اقدام خصمانه علیه کشورمان محفوظ است.»
ترکیه همچنین هشدار داد که هیچ طرفی نباید اقداماتی انجام دهد که باعث گسترش بیشتر درگیری در منطقه شود و اعلام کرد در این زمینه به رایزنی با ناتو و سایر متحدان خود ادامه خواهد داد.
تحلیلگران میگویند اگر ایران به پایگاه های آمریکا در ترکیه حمله کند، «قمار راهبردی بسیار پرهزینه ای» مرتکب شده و به شکلی فاجعهبار نتیجه معکوس برای ایران خواهد داشت.
تهدید تهران علیه داراییها و پایگاههای منطقهای آمریکا در اصل باید شامل ترکیه، عضو ناتو نیز بشود؛ کشوری که نیروهای آمریکایی در چند پایگاه آن مستقر هستند.از زمانی که درگیریها صبح شنبه آغاز شد، ایران موشکها و پهپادهایی را در سراسر خاورمیانه شلیک کرده و اسرائیل، عراق، اردن و هر شش کشور حوزه خلیج فارس را هدف قرار داده تا به منافع آمریکا ضربه بزند.
اما با وجود وجود چندین تأسیسات حساس که میزبان نیروهای آمریکایی هستند، ترکیه هدف قرار نگرفته است.
همان طور که گفته شد، یکی از این پایگاهها اینجرلیک است؛ یک پایگاه مهم هوایی ناتو در نزدیکی شهر آدانا در جنوب ترکیه که دهههاست نیروهای آمریکایی از آن استفاده میکنند.
پایگاه دیگر کورجیک (Kürecik) در مرکز ترکیه است که دارای سامانه رادار هشدار زودهنگام ناتو است و میتواند پرتاب موشکهای ایرانی را شناسایی کند.
این پایگاهها موضوعی بسیار حساس در ترکیه هستند. روز شنبه پلیس ترکیه سه خبرنگار را به اتهام «جرایم مرتبط با امنیت ملی» به دلیل فیلمبرداری در نزدیکی پایگاه اینجرلیک کمی پس از آغاز حملات ایران بازداشت کرد.
روز دوشنبه نیز دولت ترکیه شایعات منتشر شده در فضای مجازی مبنی بر اینکه «یک پایگاه نظامی آمریکا در ترکیه هدف قرار گرفته» را قاطعانه رد کرد و اعلام کرد:«هیچ پایگاه خارجی در ترکیه وجود ندارد و هیچ حملهای به کشور ما انجام نشده است.»
فرانس۲۴ گزارشی منتشر کرده و گفته برخلاف حملات ایران به کشورهای خلیج فارس، حمله به ترکیه یک عملیات کمریسک برای ارسال پیام سیاسی نخواهد بود، بلکه به گفته عارف کسکین کارشناس مسائل ایران در دانشگاه آنکارا:«یک قمار راهبردی بسیار پرهزینه برای ایران خواهد بود.»
او به خبرگزاری فرانسه گفت: «یک اقدام نظامی مستقیم علیه ترکیه میتواند واکنش متقابل آنکارا را در پی داشته باشد و این مسئله ممکن است درگیری را از محدوده قابل کنترل خارج کند.»
به گفته او، حمله به یک عضو ناتو همچنین میتواند مکانیسم دفاع جمعی این ائتلاف نظامی را فعال کند که در آن صورت هزینه راهبردی برای ایران به شدت افزایش خواهد یافت.
سرحان آفاقان، مدیر مرکز مطالعات ایران در آنکارا هم به این رسانه گفته ایران ظاهراً حساب کرده است که کشورهای خلیج فارس پاسخ نظامی نمیدهند؛ اما درباره ترکیه چنین چیزی صادق نیست.
او گفت:«ایران نه انگیزه راهبردی دارد و نه قصدی برای هدف قرار دادن جایی در ترکیه. ریسک چنین اقدامی برای تهران، هم از نظر سیاسی و هم نظامی، بسیار بالا خواهد بود.»
چنین اقدامی همچنین میتواند یکی از آخرین مسیرهای احتمالی مذاکره برای ایران را از بین ببرد.
او افزود:«ایران همچنان برای نقش ترکیه در کاهش تنش و میانجیگری دیپلماتیک ارزش قائل است. هدف قرار دادن ترکیه این کانال را در زمانی که گفتوگو همچنان حیاتی است، تضعیف میکند.»
رسانه های غربی می گویند ترکیه پیش از آغاز درگیریها تلاش زیادی کرد تا از طریق دیپلماسی پشتپرده از وقوع رویارویی نظامی جلوگیری کند، اما از شنبه تاکنون سعی کرده موضعی نسبتاً بیطرف حفظ کند.
رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه روز شنبه اعلام کرد از حملات «عمیقاً نگران» است، اما همزمان حملات تلافیجویانه ایران را نیز محکوم کرد و وعده داد تلاشهای دیپلماتیک برای بازگرداندن طرفها به میز مذاکره را افزایش دهد.
هر اقدامی علیه ترکیه ممکن است این کشور را را به اردوی مخالف ایران سوق دهد؛ مسئلهای که با توجه به موقعیت ژئوپلیتیک ترکیه میتواند برای تهران پیامدهای منفی جدی داشته باشد.
تحلیلگران می گویند تصمیم ایران برای حمله نکردن به ترکیه ناشی از حسن نیت نیست، بلکه نتیجه یک محاسبه راهبردی بسیار پیچیده و چندلایه است.