رویداد۲۴| در ساعات گذشته رسانه ها ویدیوهایی از حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به مقر سپاه و فرمانداری شهرستان «ایوان» در ایلام منتشر کردند که در آن ستون بزرگی از دود دیده میشود. این حمله بعدازظهر جمعه ۱۵ اسفند رخ داده است
استان ایلام در جنوب غرب ایران در سلسله جبال زاگرس واقع است و از غرب با کشور عراق از جنوب با استان خوزستان، از شرق با استان لرستان و از شمال با استان کرمانشاه همسایه است .
بیشتر بخوانید:
در هفت روز گذشته و طی حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، استان ایلام چندین بار هدف حملات هوایی قرار گرفته است. آمریکا و اسرائیل مدعی هستند که برخی از این حملات، مراکز مرتبط با زیرساختهای نظامی و امنیتی هدف قرار گرفتهاند. در یکی از حملات اخیر حتی یک مرکز پلیس و تأسیسات مرتبط با نیروهای امنیتی در این استان مورد اصابت قرار گرفته است؛ حملاتی که با استفاده از بمبافکنهای استراتژیک نیز انجام شدهاند.
بررسی گزارشهای منتشرشده در رسانهها و شبکههای رصد جنگ نشان میدهد که ایلام طی چند روز گذشته دستکم چند نوبت هدف حملات هوایی قرار گرفته و این استان به یکی از نقاط ثابت در نقشه حملات تبدیل شده است.
اهمیت ایلام در معادلات نظامی تنها به موقعیت جغرافیایی آن بازنمیگردد، بلکه به نقش آن در ارتباط زمینی ایران و عراق نیز مربوط است. استان ایلام طولانیترین مرز مشترک با عراق را در میان استانهای ایران دارد؛ مرزی که حدود ۴۳۰ کیلومتر امتداد دارد و بخش قابل توجهی از آن در شهرستان دهلران قرار گرفته است. در سطح کلان نیز مرز ایران و عراق یکی از طولانیترین مرزهای خاورمیانه است و حدود ۱۵۹۹ کیلومتر طول دارد؛ مرزی که از شمال در نزدیکی ترکیه آغاز میشود و تا خلیج فارس ادامه پیدا میکند.
در این میان، ایلام یکی از مهمترین گذرگاههای ارتباطی دو کشور است. مرز مهران در این استان یکی از اصلیترین مسیرهای تجاری و ترانزیتی میان ایران و عراق محسوب میشود و میلیونها نفر از زائران و همچنین بخش بزرگی از تجارت دو کشور از این مسیر عبور میکنند.
علاوه بر آن، پروژههای جدیدی مانند گذرگاه مرزی «چیلَت» نیز در همین استان طراحی شدهاند تا ظرفیت تردد و تجارت میان دو کشور را افزایش دهند. به همین دلیل، ایلام نهتنها یک استان مرزی بلکه یک کریدور راهبردی در ارتباط زمینی ایران با عراق به شمار میرود.
تمرکز حملات بر ایلام باعث شده این فرضیه تقویت شود که هدف تنها حمله به یک پایگاه یا مرکز خاص نیست، بلکه ممکن است بخشی از یک راهبرد گستردهتر باشد.
در جنگهای مدرن، پیش از هرگونه عملیات زمینی، معمولاً تلاش میشود شبکههای دفاعی، پایگاههای لجستیکی و مراکز فرماندهی در مسیر احتمالی پیشروی تضعیف شوند. در چنین سناریویی، هدف قرار دادن مراکز پلیس، پادگانها یا زیرساختهای نظامی در مناطق مرزی میتواند به معنای تلاش برای کاهش توان کنترل امنیتی در مرز باشد. از این زاویه، حملات مکرر به ایلام میتواند سه هدف احتمالی را دنبال کند. نخست تضعیف زیرساختهای نظامی و امنیتی در منطقه مرزی، دوم اختلال در مسیرهای لجستیکی و جادهای به سمت مرز عراق و سوم باز کردن مسیرهای احتمالی برای تحرکات زمینی در صورت گسترش جنگ.
ایلام از طریق شبکهای از جادهها به مرز مهران و سپس به خاک عراق متصل میشود؛ مسیری که از نظر نظامی میتواند یکی از مسیرهای بالقوه تحرک نیروها باشد.
اهمیت نظامی ایلام پیشتر نیز در تاریخ معاصر ایران دیده شده است. در طول جنگ ایران و عراق، این استان بارها هدف حملات هوایی و زمینی قرار گرفت و بسیاری از شهرهای آن در خط مقدم جنگ قرار داشتند. همین تجربه تاریخی باعث شده که ایلام در ساختار دفاعی ایران همچنان بهعنوان یک منطقه حساس مرزی شناخته شود؛ منطقهای که حضور نیروهای نظامی، پاسگاههای مرزی و مراکز امنیتی در آن گسترده است.
با وجود این هنوز هیچ نشانه قطعی از تصمیم آمریکا برای انجام عملیات زمینی در ایران وجود ندارد. تجربه جنگهای اخیر نشان داده که ایالات متحده معمولاً ترجیح میدهد عملیاتهای خود را با حملات هوایی، موشکی و سایبری پیش ببرد.با این حال، تمرکز حملات بر استانهای مرزی مانند ایلام، کرمانشاه و خوزستان باعث شده که برخی ناظران نظامی این احتمال را مطرح کنند که هدف از این حملات، ایجاد فشار بر خطوط دفاعی در مناطق مرزی باشد؛ چه برای سناریوی زمینی و چه برای قطع مسیرهای لجستیکی ایران به عراق.
با این وجود «بمباران ایلام» را میتوان نه فقط یک عملیات تاکتیکی، بلکه بخشی از یک معادله بزرگتر در جنگ منطقهای جاری دانست؛ معادلهای که جغرافیای مرزی ایران را دوباره به یکی از نقاط حساس در تحولات امنیتی خاورمیانه تبدیل کرده است.