رویداد۲۴ | منیره چگینی- حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در سکوت سازمانهای بین المللی در جریان است. شب گذشته چهار انبار نفت در پایتخت هدف حمله قرار گرفته و دود و غبار ساعت ها آسمان پایتخت را رها نکرده است. علاوه بر این، حملات خسارتهای جبران ناپذیری به ایران وارد کرده است.
جنگها چه زود و چه دیر تمام میشوند و کشورهای مورد حمله با کوهی از مشکلات و خسارت ها روبه رو خواهند شد. خسارت هایی که بسیاری از آن ها حتی قابل جبران نیست.
مهدی زارع، استاد پژوهشکده زمین شناسی درباره بمبارانهایی که محیط زیست بیدفاع را هدف قرار داده به رویداد۲۴ گفت: بمبارانها و در پی آن انفجارهای رخ داده که باعث آزادشدن مواد سمی و غیرارگانیک میشود، فجایعی مانند باران اسیدی، به همراه اکسید نیتروژن و اکسید سولفور و اسیدی شدن حوضچهها با اسید نیتریک و اسید سولفوریک، از بین رفتن آبزیان مانند ماهیها و آسیب به کشاورزی و جنگلها را به بار میآورد. علاوه بر اینکه فلزات سنگین و سمی آزاد شده باعث آلودگی خاک و کم بار شدن محصولات کشاورزی و آلودگی آبهای زیرزمینی میشوند. تخریب اکوسیستم در اثر باقیماندههای سمی بهویژه در مناطق خشک و صحرایی که بادهای غبار آلود اورانیوم یا کربن سیاه را حمل میکنند، رخ میدهد.
او در ادامه با تاکید بر تاثیر مواد رادیو اکتیو آزاده شده ناشی از انفجارها گفت: رادیواکتیویته -اورانیوم کمچگال- اگر در فضای باز یا مناطق خشک مانند ایران عراق، افغانستان یا سوریه با گرد و غبار آمیخته شود، میتواند برای چند دهه یا حتی صد سال باقی بماند و ساکنان این مناطق را به سرطان ریه مبتلا کند.
زارع می گوید: کربن آزاد شده در اثر بمباران منابع هیدروکربنی، با حمل شدن در هوا، میتواند تا ۱۰۰۰ کیلومتر را طی کند و در مناطق دوردست نیز اثر بگذارد. دیاکسینها از سمیترین ترکیبات آلی هستند و حتی در مقدار کم میتواند منجر به اختلالات عصبی و تولید ناخواسته نوزادان با عیوب مادرزادی شوند.
او درباره راههای مواجه با این خطرات تاکید کرد: مردم در مواجهه با این شرایط باید پوشش و محافظت فردی مثل ماسک N۹۵ یا P۱۰۰ برای جلوگیری از ورود ذرات کربن را رعایت کنند.
استاد زمین شناسی ادامه داد: استفاده از لباس ضدغبار و ضدسمی بهویژه در مناطقی که دود یا غبار انفجارهای نظامی وجود دارد، الزامی است و برای محافظت از چشم از ورود ذرات توصیه میشود. در مناطقی که انفجارها رخ داده، از ورود به فضای باز اکیدا خودداری شود.
او توصیه کرده که مردم از فیلترهای هوا مانند فیلترهای خانگی استفاده کنند.
این پژوهشگر تاکید کرد: از مصرف آبهایی که ممکن است آلوده باشند خودداری شود. پس از اتمام جنگ مراجعه به پزشک به ویژه اگر نشانههایی مانند سرفه، سکته تنفسی، یا سرفه مداوم وجود دارد، الزامی است. آزمایشهای ریوی و سرطانی نیز توصیه میشود.
زارع با اشاره به شدت انفجارها گفت: موشکها، بمبها و پرتابههای ارتش متجاوز آمریکا ضربههای مکانیکی و لرزههای متفاوتی ایجاد میکنند. انفجارهای موشکهای شلیک شده از زمین یا هواپیما - بهصورت ضربههای موجی متمرکز و سیلمانند اتفاق میافتد. این ضربهها میتوانند ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلوژول انرژی را در یک فاصله کوچک (مثلاً ۱۰ تا ۵۰ متر) انتقال دهند و لرزههایی به بزرگی ۰.۱ تا ۰.۵ ریشتر ایجاد کنند و میتوانند سازههای نزدیک را بهصورت مکانیکی و صوتی تخریب کنند.
زارع در ادامه افزود: انفجارهای بمبهای بزرگ (Large Explosives) — میتواند ضربههای مکانیکی بسیار زیادی ایجاد کند میتوانند ۱۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ کیلوژول انرژی را در یک فاصله کوچک (مثلاً ۱۰ تا ۵۰ متر) انتقال دهند و موجب تخریب سنگین شوند. انفجار با آزادی انرژی معادل ۱۰۰۰۰ کیلوژول لرزهای با بزرگای ۲ تا ۲.۵ ریشتر ایجاد میکند.
او درباره تشریح مواد منفجره و میزان خسارات تاکید کرد: ماده منفجره، با حجم حدود هزار کیلوگرم و انرژی تخریب حدود ۱۰۰ کیلوتون میتواند لرزهای با بزرگی حداکثر ۱ تا ۲ ریشتر ایجاد کند. نتیجه این موشک تخریب سازهها با استفاده از تکههای چکشی (Fragmentation) و سپس تخریب عمیق با انتشار موج فشار (Shockwave) است.
زارع در توضیح میزان خسارت بمبهای سنگر شکن افزود: بمبهای سنگرشکن (SMB - Stone Breaker Bombs) — با آزاد کردن انرژی به میزان ۱۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ کیلوژول میتواند لرزهای به بزرگای ۰.۵ تا ۲ ریشتر ایجاد کند و سازههای سنگی و فلزی و سکویهای بتنی و بتنهای زمینی را تخریب کند.
این پژوهشگر با اشاره به اقدامات آمریکا در جنگهای اخیر گفت: آمریکا بهویژه در جنگ اخیر با ایران و جنگ افغانستان در سالهای پس از ۲۰۰۳ از موشکهای کروز و بمبهای سنگرشکن استفاده کرده است. دود برخواسته در نتیجه انفجار این بمبها، منجر به آزاد شدن کربن سیاه از سوختهای ناقص انفجارها می شود؛ کربن سیاه اصلیترین ماده در دود ناشی از انفجار اورانیوم کم چگال است.
زارع توضیح داده که اورانیوم کمچگال (DU) هنگام سوختن، اکسید اورانیوم (UO₂) آزاد میکند که حاوی ماده رادیواکتیو است.
او به وجود اکسیدهای نیتروژن (NOₓ) ناشی از سوختن در دمای بالا در دود ناشی از انفجار هم اشاره کرد است. زارع می گوید: اکسید سولفور (SO₂) از سوختن سوختهای حاوی سولفور موشکها هم آزاد می شود. انفجارهایی موادی مانند TNT سمیترین محصولاتشان را مانند بنزین، تولوئن و دیاکسینها آزاد میکنند.
او در تشریح خطرات اسنتشاق این گازهای سمی گفت: اسنشاق این دودهای سمی مخاطرات بهداشتی کوتاهمدت مانند سرفه، سکته تنفسی، التهاب چشم، آسم، تهوع، بهویژه در موارد بالای دود یا غبار اورانیوم ایجاد میکند و در بلندمدت سرطان ریه ناشی از کربن سیاه و دیاکسین، آسیب به کلیه، سیستم عصبی از فلزات سنگین و ترکیبات آلی، ضعف سیستم ایمنی و عوارض زایمانی مرتبط با آلایندههای پایدار مانند دیاکسین از عوارض این انفجارات است. گروههای پرخطر شامل کودکان، سالمندان، افراد با آسم هستند.