رویداد۲۴ | امیرحسین جعفری- اصفهان در جنگ اخیر بارها مورد هدف اسرائیل و آمریکا قرار گرفته است. روز ۱۸ اسفند، اما حملات متفاوت بود. با حمله به استانداری اصفهان در قلب دولتخانه صفوی، چندین بنای تاریخی ارزشمند از جمله تالار اشرف، چهل ستون و عمارت رکیبخانه دچار آسیبهای جدی شدند. اهمیت تاریخی این بناها و ثبت ملی و جهانی آنها باعث شد روحیه شهر بیش از قبل آسیب ببیند. مرمت این بناها نیز با چالشهای مالی و فنی مواجه است که با شرایط فعلی کشور چشم انداز آن تیرهتر هم به نظر میرسد.
مهرناز شهباز، فعال حوزه میراث فرهنگی در اصفهان معتقد است با وجود اعلام یونسکو مبنی بر عدم حمله به اماکن تاریخی، باز هم استانداری اصفهان در دل بافت تاریخی این شهر مورد حمله قرار گرفته است. او به رویداد۲۴ گفته: «استانداری در محل دولتخانه صفوی قرار دارد. دولتخانه مجموعهای از عمارتهایی است که مرتبط به دیوانداری و حاکمیت صفوی است. در دهه هفتاد در کنار دولتخانه صفوی، ساختمان استانداری اصفهان را بنا کردند. روز گذشته این بنا در اثر بمباران آمریکا و اسرائیل تخریب شد.»
به گفته این فعال میراث فرهنگی، استانداری اصفهان در حریم درجه یک کاخ موزه جهانی چهل ستون واقع شده بود. آنطور که یونسکو اعلام کرده، مشخصات و موقعیت آثار میراث جهانی ایران به طرفهای جنگ داده شده تا مورد هدف قرار نگیرند. با این وجود میبینیم که حملهای به مهمترین مکان تاریخی اصفهان صورت گرفته است.
او در رابطه با آسیبهای وارد شده به اماکن تاریخی اصفهان بیان کرد:«آسیبها فقط در تزیینات نبوده بلکه به سازه ستونهای چهل ستون هم وارد شده و موجب چرخش و پیچش ستونها شده است. در روزهای آینده این چرخش میتواند باعث نشست شود. سازه به احتمال خیلی زیاد آسیب دیده است.»
این فعال میراث فرهنگی گفته که تالار اشرف و چند بنا دیگر نیز آسیب جدی دیدهاند؛ او میگوید: «تالار اشرف از چهل ستون هم به استانداری نزدیکتر بوده و سالن تشریفات استانداری اصفهان محسوب میشد. عموم مردم امکان بازدید از این تالار را نداشتند. این تالار یکی از زیباترین تزئینات را در بین بناهای تاریخی اصفهان دارد. نقاشیهای این بنا منحصربهفرد هستند، اما به علت موج حملات، آسیبهای این بنا گسترده است.»
او درباره دیگر بناهای آسیب دیده در محدوده موسوم به دولتخانه صفوی توضیح داده و گفته: تالار تیموری، بنایی واقع در پشت چهل ستون، عمارت رکیب خانه و جبه خانه هم آسیب دیدهاند. حملهای که صورت گرفته علاوه بر اینکه حریم کاخ چهل ستون را درگیر آسیب کرده، حریم نقش جهان را هم تحت تاثیر قرار داده است.
شهباز می گوید در اثر حملات روز گذشته اسرائیل و آمریکا، عمارت عالی قاپو واقع در میدان نقش جهان نیز تا حدی، در حد در و پنجره آسیب دیده است. در میدان نقش جهان هم تا حدی شاهد شکسته شدن حجرهها بودهایم.
او افرود: «میدان نقش جهان، دولتخانه صفوی و تمام عمارتهای پیرامون، در محور تاریخی و فرهنگی اصفهان قرار دارند. اگرچه محور ثبت جهانی نیست، اما ثبت ملی هستند. بخشهایی از این محور و دولتخانه صفوی تحت تاثیر انفجار قرار گرفتهاند.»
وی در رابطه با جبران خسارتها گفت: «یک سری از آسیبها در ظاهر مشخصاند، مثل فروریختن تزئینات، اما یک سری از اسیبها متوجه سازه بناها هستند که نیازمند صرف هزینههای سنگینی هستند. با توجه به بودجه اندک میراث فرهنگی، مشخص نیست بعد از جنگ چقدر این مشکلات جبران شود.»
شهباز می گوید: «تزئییات در چهل ستون تزئینات اصیل هستند و بازسازی آنها خیلی دشوار است. هنر آینهکاری به تازگی ثبت جهانی شده و این آیینهکاریها یادگاری از هنر ایرانی است. این آیینه کاریها قابل مرمتاند، اما خسارت آن بسیار زیاد است.»