رویداد۲۴| سیدحسین موسویان، عضو اسبق شورای عالی امنیت ملی، مذاکره کننده اسبق هستهای کشورمان و استاد بازنشسته دانشگاه پرینستون آمریکا در گفتگویی با شبکه تلویزیونی TRT ترکیه به جنگ ایران پرداخت.
موسویان گفت: اگر سیاست آمریکا این باشد که برای بدست آوردن ثروت ایران، یک حکومت دست نشانده در ایران روی کار بیاورد مشابه آنچه که در ونزوئلا رخ داد، این اتفاق نخواهد افتاد و ممکن است ما با یک جنگ بیپایان مواجه شویم. اما اگر آمریکا خواهان یک رابطه بر اساس اصول منشور سازمان ملل باشد، شانس وجود دارد. اگر آمریکا یک رابطه سالم با ایران بخواهد، سه اصل را باید بپذیرد: ۱- احترام متقابل، ۲-عدم مداخله در امورد داخلی، و ۳- احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی ایران است.
پرزیدنت ترامپ مدعی شده که جنگ را برده و ایران را شکست داده است. آیا شما قبول دارید.
طرفین مدعی هستند که پیروز شدهاند و طرف مقابل را شکست دادهاند. حقیقت این است که تا این مرحله نه آمریکا و اسرائیل توانستهاند ایران را شکست دهند و نه ایران توانسته آنها را شکست دهد. هر دو طرف تا این مرحله مقاومت کرده و هنوز توان و ظرفیت ادامه جنگ را دارند.
برای چه مدت میتوانند جنگ را ادامه دهند؟
هیچکس نمیداند. اما هرچه زودتر تمام شود، بهتر است، چون این دیگر تنها یک جنگ محدود به آمریکا و اسرائیل با ایران باقی نمانده بلکه با یک جنگ منطقهای مواجه هستیم که نه تنها اقتصاد و بازارهای مالی و انرژی جهان را تحت تاثیر قرار داده بلکه صلح و امنیت منطقه و بین المللی را هم به خطر انداخته است. متاسفانه این جنگ انتخاب آمریکا و اسرائیل بود و نه ایران. آنها جنگ علیه ایران را درزمانی آغاز کردند که مذاکرات دیپلماتیک در جریان بود، پیشرفت خوبی داشت و به توافق نزدیک شده بودند؛ لذا آمریکا امکان توافق را داشت، اما متاسفانه جنگ را انتخاب کرد.
چگونه میتوان به این جنگ خاتمه داده داد؟ آیا دیپلماسی میتواند موفق شود یا اینکه آمریکا نیروی زمینی وارد ایران خواهد کرد تا پیروز شود.
من نمیتوانم تصور کنم که آمریکا نیروی زمینی به ایران اعزام کند. آنها تجربه شکستهای ارتش آمریکا در افغانستان وعراق را فراموش نکردهاند. آنها بعد از ۱۷ سال اشغال افغانستان و هزاران میلیارد دلار هزینه، از طالبان شکست خوردند و نهایتا مجبور به ترک افغانستان شدند. لشکر کشی آمریکا به این کشورها هیچ خاصیتی نداشت و تنها انبوهی از بیثباتی در منطقه بجای گذاشتند.
اما راه حل وجود دارد. این بستگی به آمریکا دارد که چه نوع رابطهای با ایران میخواهد. رئیس جمهور آمریکا علنا اعلام کردهاند که دنبال تغییر رژیم در ایران هستند. مسئول امور انرژی کاخ سفید رسما اعلام کرد که هدف آمریکا از حمله نظامی به ایران، سلطه بر نفت ایران است. سناتور لینسی گراهام از جمهوریخواهان برجسته و از نزدیکان ترامپ اعلام کرد که بعد ازاین جنگ، ثروت هنگفت ایران را بدست خواهیم آورد. اگر سیاست آمریکا این باشد که برای بدست آوردن ثروت ایران، یک حکومت دست نشانده در ایران روی کار بیاورد مشابه آنچه که در ونزوئلا رخ داد، این اتفاق نخواهد افتاد و ممکن است ما با یک جنگ بیپایان مواجه شویم. اما اگر آمریکا خواهان یک رابطه بر اساس اصول منشور سازمان ملل باشد، شانس وجود دارد. اگر آمریکا یک رابطه سالم با ایران بخواهد، سه اصل را باید بپذیرد:
۱- احترام متقابل،
۲-عدم مداخله در امورد داخلی،
۳- احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی ایران است.
این «معامله بزرگی» است که آقای ترامپ باید دنبال کند
آیا درخواست ایران برای پرداخت خسارت و پذیرش حقوق ایران هم شامل میشود؟
بله البته شامل این دو هم میشود. اگرتوافقی صورت بگیرد باید شامل حقوق ایران در بهره مندی از تکنولوژی صلحآمیز هستهای باشد. ملاک توافق هستهای باید معاهده ان پی تی باشد. طبق این معاهده ایران حق غنیسازی و تولید آب سنگین برای مصارف صلحآمیز را دارد. متقابلا ایران همیشه آمادگی همکاری با آژانس بین المللی در مورد راستی آزمایی و بازرسی و دادن تضمینهای لازم مبنی برعدم ساخت بمب هسته را داشته است. ایران تحت هیچ شرایطی نخواهد پذیرفت که نسبت به سایر کشورهای عضو ان پی تی؛ مورد تبعیض قرار گرفته و از حقوق مشروعش پایمال شود.
در مورد حل و فصل تخاصمات هم به این نکته اشاره کنم که هر دو رهبر قبلی ایران، صراحتا گفته بودند که اگر آمریکا خواهان رابطه سالم باشد، آنها مخالفتی ندارند. رابطه سالم یعنی احترام متقابل، عدم مداخله و احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی. این «معامله بزرگی» است که آقای ترامپ باید دنبال کند و به ۴۷ سال خصومت با ایران خاتمه دهد.
البته من معتقدم که برای یک صلح پایدار دو فاکتور دیگر هم مهم است.
اول: اینکه آمریکا و ایران هر دو و متقابلا به منافع یکدیگر در منطقه احترام بگذارند تا تقابلات منطقهای خاتمه یابد.
دوم: آمریکا میتواند برای ختم تهدیدات متقابل نظامی و امنیتی و موجودیتی بین اسرائیل و ایران، وساطت کند تا در آینده شاهد تکرار این نوع منازعات نظامی نباشیم.