رویداد۲۴ | نشریه تایم گزارشی از سردرگمی ترامپ برای خروج از جنگ ایران نوشته است. این رسانه نوشته: دونالد ترامپ در سومین هفته از جنگ با ایران در دفتر بیضی کاخ سفید نشسته بود که گروهی از نزدیکترین مشاورانش برای رساندن خبری ناخوشایند وارد شدند.
تونی فابریزیو، نظرسنج قدیمی او، تازه نتایج افکارسنجیهایی را ارائه کرده بود که نشان میداد جنگی که ترامپ آغاز کرده، بهطور فزایندهای در داخل آمریکا نامحبوب میشود. قیمت بنزین از هر گالن ۴ دلار عبور کرده بود، بازارهای سهام به پایینترین سطح چند سال اخیر سقوط کرده بودند و میلیونها آمریکایی آماده میشدند به خیابانها بیایند. تاکنون کشته شدن ۱۳ نیروی نظامی آمریکا تأیید شده بود. حتی برخی از حامیان کلیدی ترامپ نیز شروع به انتقاد از جنگی کرده بودند که پایان روشنی برای آن متصور نبود.
این وظیفه بر عهده رئیس دفتر کاخ سفید، سوزی وایلز، و گروه کوچکی از دستیارانش افتاد که به رئیسجمهور بگویند هرچه جنگ طولانیتر شود، بیشتر حمایت عمومی از او و شانس جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای نوامبر تهدید خواهد شد.
برای ترامپ، این هشدار صریح تکاندهنده بود. به گفته یکی از مقامات ارشد دولت، او روزهای اخیر را با تماشای ویدئوهایی که ارتش از موفقیتهای میدان نبرد تهیه کرده، آغاز میکرد. ترامپ به مشاورانش گفته بود که از بین بردن تهدید هستهای ایران میتواند یکی از دستاوردهای شاخص دوران ریاستجمهوریاش باشد. اما به گفته دو منبع در کاخ سفید، وایلز نگران بود که اطرافیان تصویری بیش از حد خوشبینانه از جنگ به رئیسجمهور ارائه میدهند و آنچه او دوست دارد بشنود را میگویند، نه آنچه لازم است بداند. او از همکارانش خواسته بود «صریحتر با رئیس» درباره ریسکهای سیاسی و اقتصادی صحبت کنند.
این جلسه واقعیتی را نشان میداد که کاخ سفید دیگر نمیتوانست نادیده بگیرد: زمان در حال تمام شدن است، پیش از آنکه رئیسجمهور، حزبش و مردم آمریکا هزینهای سنگینتر بپردازند. ترامپ وعده داده بود اقتصاد را احیا کند و آمریکا را از جنگهای خارجی دور نگه دارد، اما اکنون وارد جنگی شده بود که برای آن مجوز عمومی نگرفته بود و درد اقتصادی تازه در حال آغاز بود.
تنها یک ماه پس از بزرگترین شوک نفتی تاریخ معاصر، پیشبینی رشد اقتصادی جهان کاهش یافته، کمبودها در اروپا و آسیا در حال ظهور است و معاملهگران انرژی هشدار میدهند که جهان هنوز عمق واقعی این اختلال را احساس نکرده است. بسته شدن طولانیمدت تنگه هرمز—مسیر اصلی خروج نفت و گاز خلیج فارس—میتواند اقتصاد جهانی را وارد رکود کند.
ترامپ از این وضعیت ناامید شده بود، با برخی مقامات خود دچار اختلاف نظر شده و از تصویر منفی جنگ خشمگین بود. به گفته دو مشاور و دو عضو کنگره که در هفته گذشته با او صحبت کردهاند، هزینههای فزاینده سیاسی و اقتصادی باعث شده او به دنبال «راه خروج» باشد. او به آنها گفته میخواهد عملیات را جمع کند و از گرفتار شدن در یک جنگ طولانی که میتواند جمهوریخواهان را در انتخابات تضعیف کند، نگران است. در عین حال، میخواهد این عملیات بهعنوان یک موفقیت قاطع ثبت شود.
یکی از مقامات ارشد دولت میگوید: «یک پنجره زمانی باریک وجود دارد.»
ترامپ تلاش کرد در سخنرانی اول آوریل خود این دوگانه را مدیریت کند. او از پیروزیهای نظامی سخن گفت و اعلام کرد عملیات «نزدیک به پایان» است، اما همزمان تهدید کرد که طی دو تا سه هفته آینده ضربات بسیار شدیدی به ایران وارد خواهد شد و زیرساختهای انرژی این کشور را نابود خواهد کرد. او گفت: «آنها را به عصر حجر برمیگردانیم.»
صبح روز بعد، ترامپ در گفتوگوی تلفنی با تایم گفت ایران مشتاق توافق است: «چرا تماس نگیرند؟ ما دیشب سه پل بزرگشان را منفجر کردیم… دارند نابود میشوند… این مذاکره خیلی هم ساده است.».
اما پشت این لحن تهاجمی، در داخل کاخ سفید درکی رو به رشد شکل گرفته بود که اوضاع ممکن است از کنترل خارج شود. برخی مقامات کلیدی، از جمله وزیر دفاع، از شدت حملات تلافیجویانه ایران غافلگیر شدند—حملاتی که نهتنها اهداف آمریکا و اسرائیل، بلکه کشورهایی، چون کویت، بحرین، عربستان، امارات و قطر را نیز دربر گرفت.
این واکنش، فرض قبلی را که ایران به پاسخهای محدود بسنده خواهد کرد، در هم شکست.
پنتاگون این روایت را رد میکند و تأکید دارد که برای همه سناریوها آمادگی کامل داشته است. با این حال، حتی اگر از نگاه نظامی عملیات موفق بوده باشد—با ادعای کاهش ۹۰ درصدی توان موشکی ایران و نابودی صدها هدف—دستیابی به اهداف گستردهتر، از جمله توقف کامل برنامه هستهای و تغییر رژیم، بسیار دور از دسترس به نظر میرسد.
ترامپ در سخنرانیاش گفت: «همه کارتها دست ماست.»، اما واقعیت این است که پایان بازی همچنان مبهم است. او همزمان وعده تشدید و کاهش جنگ را میدهد. میگوید از قدرت بیسابقه استفاده خواهد کرد، اما تأکید دارد که اجازه نمیدهد هوش مصنوعی تصمیمات مرگبار بگیرد.
استیو ویتکاف، فرستاده ترامپ، میگوید این انعطاف نتیجه ذهنیت تجاری اوست: «ترامپ همیشه چندین راه خروج دارد.»، اما جنگها معمولاً از برنامههای رؤسایجمهور جلو میزنند.
برنامه اولیه دولت این بود که ضربهای آنقدر سنگین وارد شود که ایران فقط واکنشی محدود نشان دهد—مشابه آنچه پس از ترور قاسم سلیمانی رخ داد. اما این بار، پاسخ ایران بسیار گستردهتر بود: حملات موشکی، پهپادی، تهدید کشتیرانی و در نهایت استفاده از اهرم تنگه هرمز.
ایران عملاً این گذرگاه را محدود کرد و شوک اقتصادی حاصل، فراتر از انتظار تیم ترامپ بود. با افزایش شدید قیمت سوخت، ترامپ تلاش کرد این هزینه را بهعنوان بهایی موقت برای حذف تهدید هستهای ایران توجیه کند.
در عین حال، او با یک تناقض اساسی روبهروست: میخواهد جنگ را پایان دهد، اما نه بدون دستیابی به اهدافی که مانع پیشرفت هستهای ایران شود. برخی مقامات هشدار دادهاند که ادامه حملات ممکن است دقیقاً نتیجه معکوس بدهد و ایران را بیشتر به سمت سلاح هستهای سوق دهد.
ترامپ در عین حال به مقاومت ایران اذعان کرده است: «آنها خیلی سرسخت هستند… توان تحمل درد زیادی دارند… فکر میکنم در مذاکره بهتر از جنگیدن هستند.»
اکنون دولت با چالشی پیچیده روبهروست: یافتن راه خروج بدون آنکه به نظر برسد دستاوردی نداشته است. تغییر رژیم نیز بسیار دشوارتر از آن چیزی است که ترامپ تصور میکرد. جنگ به بازی فرسایشی تبدیل شده؛ رهبران حذف میشوند، اما جایگزینها بهسرعت ظهور میکنند.
ترامپ پیشتر گفته بود میخواهد در انتخاب رهبر بعدی ایران نقش داشته باشد، اما چنین سناریویی بسیار دور از واقعیت است. امید کاخ سفید این است که تضعیف نظامی ایران، شرایط تغییر داخلی را فراهم کند—اما این مسیر نیز پرخطر است.
در نهایت، تحلیلگران مستقل معتقدند بازگشایی تنگه هرمز یا نیازمند اشغال نظامی طولانی است یا یک توافق سیاسی—و هیچکدام ساده نیست. در همین حال، متحدانی مانند اسرائیل و عربستان تمایل دارند جنگ ادامه یابد، اما آنها نیز به تصمیم نهایی ترامپ وابستهاند.
سرنوشت این جنگ و تأثیر آن بر انتخابات نوامبر، سایهای سنگین بر تصمیمات رئیسجمهور انداخته است. برخی مشاوران نشانههایی از نوعی تسلیم در ذهن او میبینند. او میداند تاریخ نشان داده حزب حاکم معمولاً در انتخابات میاندورهای تضعیف میشود—اما تاریخ همچنین نشان داده هزینههای جنگ میتواند بسیار فراتر از یک شکست انتخاباتی باشد. ن