رویداد۲۴| با وجود هشدارهای مکرر و خط و نشانهای ترامپ تا ساعات پایانی شب گذشته، همچنان که انتظار میرفت، طرف آمریکا همچون دفعات قبل و ضرب الاجلهای پیشین از موضع خود عقب نشینی کرد. با تلاشهای پاکستان برای میانجیگری نهایت آتشبس دو هفتهای برقرار شد و این موضوع بازتاب گستردهای در رسانههای جهان داشت. موجی از روایتهای متناقض، تحلیلهای جهتدار و اعترافهای کمسابقه در رسانههای بینالمللی مشاهده میشود؛ از توصیف این توافق بهعنوان «عقبنشینی واشنگتن» گرفته تا هشدار درباره پیامدهای راهبردی آن برای اسرائیل و متحدان آمریکا در منطقه. همزمان، نقش میانجیگرانه بازیگرانی مانند پاکستان نیز در شکلگیری این توافق مورد توجه قرار گرفته است.
این آتشبس پس از چهل روز درگیری مستقیم و غیرمستقیم، با فشار همزمان هزینههای میدانی و نگرانی از گسترش جنگ به کل منطقه شکل گرفت. آنچه از شواهد برمیآید، این است که ایران بر حفظ توان بازدارندگی خود و تداوم دسترسی به اهرمهای منطقهای از جمله تنگه هرمز تأکید داشته، در حالی که واشنگتن بهدنبال توقف فوری درگیری و جلوگیری از تشدید بحران انرژی و امنیت دریایی بوده است.
در این میان، نمیتوان نقش پاکستان بهعنوان یک واسطه ارتباطی مهم میان تهران و واشنگتن را نادیده گرفت؛ کشوری که با حفظ روابط کاری با هر دو طرف، مسیر انتقال پیامها و کاهش تنش را هموار کرد.
در فضای رسانهای آمریکا، شکاف تحلیلی قابل توجهی دیده میشود. والاستریت ژورنال با تیتر معنادار خود، تصمیم دونالد ترامپ برای عقبنشینی از تهدید «نابودی کامل ایران» را برجسته کرده و آن را نشانهای از تغییر محاسبات کاخ سفید دانسته است.
در مقابل، نیویورک تایمز و واشنگتن پست بیشتر بر ابعاد پرهزینه جنگ و اجتنابناپذیر بودن توقف آن تمرکز کردهاند. نیویورک تایمز نوشت: «ادامه این درگیری میتوانست آمریکا را وارد یک جنگ فرسایشی دیگر در خاورمیانه کند.»
واشنگتنپس نیز تاکید کرد: «آتشبس تلاشی برای مهار بحرانی است که بهسرعت در حال گسترش بود.»
شبکه سیانان نیز با نگاهی تحلیلی، این توافق را «تلاش برای مهار بحران پیش از خروج از کنترل» توصیف کرده، است.
فاکس نیوز، اما با رویکردی انتقادی، آن را عقبنشینی در برابر ایران و نادیده گرفتن منافع متحدان منطقهای دانسته است.
در اروپا، روایتها بیشتر حول محور جلوگیری از یک بحران بزرگتر شکل گرفته است. بیبیسی نوشته که «آتشبس شکننده است، اما از گسترش درگیری به یک جنگ منطقهای جلوگیری میکند.»
یورونیوز نیز نوشت: «این توافق بیش از آنکه صلح باشد، یک توقف موقت در مسیر تشدید تنشهاست.»
رویترز هم نوشت: «آتشبس دو هفتهای برنامهریزیشده ممکن است نخستین تلاش واقعی برای کاهش تنشها باشد.»
گاردین نیز این توافق را نتیجه «واقعگرایی اجباری» دو طرف دانسته و نوشته که «هیچیک از طرفین به پیروزی قاطع نرسیدند، اما هزینه ادامه جنگ بسیار سنگینتر بود.»
در همین حال، لموند فرانسه با نگاهی ژئوپلیتیک نوشت: «این تحول میتواند نشانهای از تغییر تدریجی توازن قوا به نفع ایران در منطقه باشد.»
بخش مهمی از واکنشها از رسانههای اسرائیلی و منطقهای آمده؛ جایی که لحن گزارشها بهمراتب صریحتر است.
روزنامه معارینو صراحتاً نوشته که جنگ ۴۱ روزه «به نفع ایران تمام شد» و از آن بهعنوان شکستی برای اسرائیل و آمریکا یاد کرده است.
هاآرتص نیز با استناد به منابع خود گزارش داده که تلآویو با وجود پذیرش آتشبس، نسبت به هرگونه توافق گستردهتر میان تهران و واشنگتن نگران است.
در همین راستا، جورزالم پست بر پیامدهای امنیتی این توافق برای اسرائیل تمرکز کرده و نسبت به تقویت محور مقاومت هشدار داده است.
در میان اظهارنظرهای سیاسی و نظامی، سخنان گابی اشکنازی بیش از همه جلب توجه کرده است. او تصریح کرده که ایران «آخرین گلوله را شلیک کرد» و با حفظ توان آتشباری، عملاً دست برتر را در پایان جنگ داشته است.
این ارزیابی با روایت برخی رسانههای اسرائیلی همخوانی دارد که از «تسلیم استراتژیک» آمریکا و اسرائیل سخن گفتهاند.
در سطح منطقهای، الجزیره و العالم بر ایستادگی تهران و حفظ توان نظامی آن تأکید دارند. الجزیره نوشت: «ایران با حفظ توان نظامی خود وارد آتشبس شد و این موضوع جایگاه آن را در معادلات منطقهای تقویت میکند.»
العالم نیز تأکید کرد: «ایستادگی ایران در طول جنگ، عامل اصلی تغییر موازنه در پایان درگیری بود.»
آنچه از مجموع این روایتها برمیآید، این است که آتشبس بیش از آنکه یک پایان قطعی باشد، نقطه آغاز مرحلهای جدید از رقابت میان ایران و آمریکا است.
در حالیکه رسانههای غربی تلاش میکنند این توافق را یک ضرورت تاکتیکی برای مهار بحران معرفی کنند، بخش قابل توجهی از تحلیلها - بهویژه در رسانههای منطقهای و اسرائیلی - از تغییر موازنه به نفع ایران سخن میگویند.
با این حال، یک نکته در میان همه این روایتها مشترک است: هیچیک از طرفها این جنگ را بیهزینه ترک نکردهاند، و آینده این آتشبس همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.