رویداد۲۴ | NBC در گزارشی از یک عملیات جسورانه نیروی هوایی ایران پرده برداشته است. عملیاتی که یادآورعملیات اچ۳، متهورانهترین عملیات جنگی هوایی جهان در دوران جنگ ایران و عراق است.
تصویری که بهتدریج از پاسخ تلافیجویانه ایران به پایگاههای نظامی آمریکا در سراسر خلیج فارس نمایان شده، نشان میدهد هزینه واقعی نظامی جنگ برای آمریکا ممکن است بسیار بیشتر از آن چیزی باشد که واشنگتن بهطور عمومی اعلام کرده است؛ اکنون خسارات به زیرساختها، از دست رفتن هواپیماها و اختلال عملیاتی در مقیاسی میلیارددلاری برآورد میشود و عجیب اینکه این خسارت با قدیمیترین ادوات نظامی جهان به قویترین ارتش دنیا وارد شده است.
چندین مقام آمریکایی، دستیاران کنگره و افراد آگاه ارزیابیهای محرمانه خسارات جنگ را در اختیار NBC قرار دادهاند که نشان م یدهد حملات ایران دهها هدف را در دستکم هفت کشور خاورمیانه هدف قرار داده است؛ موضوعی که روایتهای اولیه مبنی بر خنثی شدن سریع توان تلافیجویانه تهران پس از حملات آغازین آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ را زیر سؤال میبرد.
اهمیت استراتژیک ماجرا زمانی عمیقتر شد که شبکه NBC تأیید کرده که یک جنگنده اف-۵ ایرانی توانسته با موفقیت عملیات بمباران پایگاه «کمپ بوهرینگ» در کویت را انجام دهد و با وجود حضور سامانههای پاتریوت، رهگیرهای کوتاهبرد، پوشش راداری پیشرفته و شبکههای نظارتی دائمی منطقهای، از لایههای دفاعی آمریکا عبور کند.
تصاویر تأییدشده اولیه نیز تخریب یک رادار دفاع موشکی AN/TPY-۲ آمریکا را در پایگاه هوایی موفق السالطی اردن نشان میدهند.
این حمله مستقیماً ادعای مکرر دونالد ترامپ مبنی بر «نابودی کامل» نیروی هوایی ایران را بی اعتبار میکند، زیرا شواهد عملیاتی نشان میدهد تهران همچنان از توانایی کافی برای اجرای حمله به تأسیسات مستحکم آمریکا در میدان نبرد خلیج فارس برخوردار بوده است.
این رویداد همچنین یکی از نادرترین تحولات نظامی در جنگهای برونمرزی مدرن آمریکا را رقم زد: یک هواپیمای جنگی سرنشیندار بسیار قدیمی از نسل هواپیماهای دهه ۱۹۵۰ موفق شد با عبور از یک سپر دفاع هوایی چندلایه متراکم—که دقیقاً برای جلوگیری از چنین نفوذی طراحی شده—یک پایگاه مهم آمریکایی را بمباران کند.
گزارش NBC در ۲۵ آوریل ۲۰۲۶ میگوید حملات ایران به انبارها، آشیانههای هواپیما، مقرهای فرماندهی، زیرساختهای ارتباطات ماهوارهای، باندهای پرواز، سامانههای راداری پیشرفته و دهها هواپیما آسیب زده است؛ بهطوری که هزینه تعمیرات احتمالاً به میلیاردها دلار میرسد.
تاکنون هیچ ارزیابی رسمی از میزان خسارت توسط پنتاگون منتشر نشده و تصاویر ماهوارهای نیز برای تأیید کامل ابعاد تخریب از حالت محرمانه خارج نشدهاند. از سوی دیگر در هفتههای پایانی جنگ دولت آمریکا به وبسایتهای اطلاعات آزاد تصاویر ماهوارهای دستور داده بود که از انتشار تصاویر خودداری کنند.
پیامد گستردهتر این تحولات صرفاً تخریب فیزیکی نیست، بلکه آشکار شدن ضعفهای حیاتی در تابآوری لجستیکی، بقای پایگاههای پیشرو و این فرض دیرینه است که تأسیسات آمریکا در خلیج فارس عملاً از تلافی متعارف مصون هستند.
بیشتر بخوانید:
شلیک خودی یا کار سپاه؟ | ماجرای سرنگونی جنگندههای اف-۱۵ چیست؟
عملیات اچ ۳ شاهکار نیروی هوایی ارتش در جنگ ایران و عراق
کمپ بوهرینگ در کویت نقشی کلیدی در معماری لجستیکی ارتش آمریکا دارد، زیرا بهعنوان یک مرکز اصلی استقرار نیرو، پشتیبانی عملیاتی و ذخایر پیشموضعگیریشده برای عملیاتهای آمریکا در حوزه فرماندهی مرکزی (CENTCOM) عمل میکند.
نزدیکی آن به کمپ عریفجان و دسترسی به بندر الشعیبه، این پایگاه را به یک شریان حیاتی لجستیکی تبدیل کرده است؛ به همین دلیل، هرگونه حمله موفق به آن فراتر از خسارت محلی، اثرات استراتژیک فوری بر سرعت عملیات منطقهای دارد.
به گفته مقامات آمریکایی، جنگنده اف-۵ ایران در ارتفاع پایین نزدیک شده و با استفاده از بمبهای ساده (غیرهدایتشونده) حمله کرده و از سامانههای پاتریوت و دفاع کوتاهبرد عبور کرده است.
این مسئله اهمیت دارد، زیرا سامانههای پاتریوت عمدتاً برای مقابله با تهدیدات موشکی پیشرفته طراحی شدهاند و در کنار آنها، رهگیرهای کوتاهبرد و پوشش راداری باید بهطور نظری شکافهای دفاعی در برابر نفوذ هواپیماهای کمارتفاع را پوشش دهند.
اینکه یک اف-۵ قدیمی توانسته از این شکاف عبور کند، پرسشهای جدی درباره محدودیت افق راداری، زمان واکنش فرماندهی و کنترل، و دشواری تشخیص اهداف کمارتفاع در میان شلوغی فضای هوایی در شرایط جنگی ایجاد میکند.
NBC مشخص نکرده این جنگنده پس از حمله سالم بازگشته یا ساقط شده، اما موفقیت عملیاتی این حمله بهتنهایی یک پیروزی نمادین برای تهران محسوب میشود.
تا این لحظه هیچ رسانه رسمی در ایران مستقلا صحت این گزارش را تایید نکرده. عجیب اینکه نهادهای رسمی نظامی و رسانههای وابسته به آن تنها به بازنشر خبر NBC اکتفا کردهاند و هیچ اشارهای به جزییات این عملیات درخشان نکردهاند.
استفاده ایران از یک پلتفرم قدیمی نیز یادآور یک درس کلاسیک نظامی است: بقا در فضای نبرد بیش از آنکه به پیشرفته بودن تجهیزات وابسته باشد، به زمانبندی، مسیر پرواز، فریب و غفلت دشمن بستگی دارد.
برای برنامهریزان آمریکایی، این حادثه نشان میدهد حتی سامانههای دفاعی بسیار گرانقیمت نیز ممکن است در برابر ابتکارهای تاکتیکی کمهزینه آسیبپذیر باشند.
جدا از حمله اف-۵، پهپادهای انتحاری ایران نیز پایگاههای آمریکا در کویت را هدف قرار دادند.
NBC میگوید مرگبارترین حمله مربوط به اول مارس ۲۰۲۶ بود که یک مرکز عملیات تاکتیکی در بندر الشعیبه—نزدیک کمپ عریفجان—هدف قرار گرفت. این حمله به کشته شدن شش نظامی آمریکایی و زخمی شدن بیش از ۶۰ نفر انجامید.
بسیاری از مجروحان دچار آسیب مغزی، زخمهای ترکش و سوختگی شدید شدند. برخی بازماندگان نیز روایتهای پنتاگون درباره آمادگی دفاعی را زیر سؤال بردند.
ویدیوهای منتشرشده نشان میدهد پهپادهایی از خانواده شاهد یا آرش به کمپ بوهرینگ اصابت کردهاند.
این حملات بهدلیل نسبت هزینه نامتقارن، اثرات استراتژیک بزرگی دارند: آمریکا مجبور است برای مقابله با پهپادهای ارزان، از موشکهای گرانقیمت پاتریوت استفاده کند.
این مسئله باعث کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا شده و به نگرانی گستردهتری درباره کاهش ذخایر موشکهای تاد، پاتریوت و تاماهاوک انجامیده است.
حمله اف-۵ اهمیت زیادی دارد، زیرا روایت غالب درباره بیاثر شدن نیروی هوایی ایران را به چالش میکشد.
نیروی هوایی ایران سالها بهعنوان نیرویی قدیمی تلقی میشد که به جنگندههایی مانند F-۴، F-۵ و هواپیماهای قدیمی شوروی متکی است.
اما در جنگ، کارایی تنها به مدرن بودن وابسته نیست؛ حتی تعداد محدودی پرواز نیز میتواند اثر استراتژیک داشته باشد، اگر اهداف حساس انتخاب شوند.
این حمله نشان داد حتی یک جنگنده قدیمی میتواند به یک «سلاح اطلاعاتی» تبدیل شود که روایت برتری کامل هوایی آمریکا را خدشهدار کند.
زیرساختهای آسیبدیده شامل آشیانهها، باندها، رادارها، مراکز فرماندهی و ارتباطات ماهوارهای است—یعنی مسئله فقط تخریب نیست، بلکه اختلال در کل ساختار عملیاتی است.
بازسازی چنین زیرساختهایی زمانبر و پیچیده است، زیرا به تجهیزات تخصصی و استانداردهای امنیتی بالا نیاز دارد.
برآوردها نشان میدهد هزینهها ممکن است بین ۲ تا ۵ میلیارد دلار باشد.
این بار مالی مستقیماً با اولویتهای دیگر پنتاگون—از جمله رقابت با چین—در تضاد قرار میگیرد.
نشریه «دیفنس سکیوریتی» در گزارشی نوشته جنگ اخیر قرار بود ضربهای قاطع به ایران وارد کند، اما شواهد جدید نشان میدهد محدودیتهایی در فرضیات آمریکا درباره برتری نظامی وجود دارد.
وقتی پیامهای رسمی از «پیروزی کامل» سخن میگویند، اما گزارشهای محرمانه از آسیبپذیری خبر میدهند، شکاف اعتبار ایجاد میشود.
متحدان منطقهای، امنیت را نه با سخنرانی، بلکه با توان واقعی دفاعی میسنجند.
رقبا نیز هر حمله موفق به پایگاههای آمریکا را نشانهای از آسیبپذیری تلقی میکنند.
به همین دلیل، حمله اف-۵ فراتر از یک عملیات نظامی، یک پیام استراتژیک است: حتی تجهیزات قدیمی نیز میتوانند اسطوره برتری مطلق دفاع هوایی آمریکا را بشکنند. این عملیات یادآورعملیات هوایی ایران در روزهای ابتدایی سال ۱۳۶۰ است. در آن عملیات، ارتش عراق منتظر فانتومهای ایرانی نبود و پدافند هوایی آن غافلگیر شد. وقتی جنگندههای ایرانی به پایگاه الولید رسیدند عراقیها آسوده مشغول کارهای روزمره بودند و توپهای خود را به سوی ایران نشانه رفته بودند. هواپیماهای ایرانی از پشت سر به آنها رسیدند و تجهیزات عراقی را به آتش کشیده و به خاک ایران برگشتند.