رویداد۲۴| سیدمصطفی هاشمیطباطبایی در یادداشتی با عنوان «تحریم–محاصره–مصرف» با نگاهی انتقادی به سیاستهای اقتصادی کشور، مجموعهای از تناقضها را در حوزه تولید، مصرف، تجارت خارجی و مدیریت منابع برجسته کرده و تأکید میکند در شرایط تحریم و تهدیدهای امنیتی، «ساماندهی داخلی اقتصاد» نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت دائمی برای بقا و تابآوری کشور است.
هاشمیطباطبایی در این یادداشت با طرح یک استعاره آغاز میکند و مینویسد: «از قدیم گفتهاند کوسه و ریش پهن با هم نمیشود؛ به عبارت فلسفی یعنی اینکه جمع اضداد ممکن نیست. ظاهرا ما میخواهیم این حکمت فلسفی را از صفحه روزگار بزداییم و ثابت کنیم که جمع اضداد ممکن است...»
او با اشاره به وضعیت اقتصادی کشور ادامه میدهد که سالهاست ایران تحت تحریمهای گسترده قرار دارد، اما در عمل رفتارهای اقتصادی در جهتی متناقض با شرایط تحریم شکل گرفته است:
«دهها سال است تحت تحریمهای ظالمانه بینالمللی و آمریکا و نیز کشورهای تابع آمریکا قرار گرفتهایم. علیالقاعده باید به نوعی مقابلهبهمثل بپردازیم... ولی برعکس کالاهای تولیدی آنها را به قیمت بیشتر از منابع دیگر میخریم.»
او این تناقض را در حوزههای مختلف اقتصادی دنبال میکند؛ از واردات کالاهای غیرضروری تا مصرف انرژی و بحرانهای زیستمحیطی: «دهها سال است شعار هوای پاک میدهیم ولی در کنار آن مرتب به تولید خودروهای پرمصرف میپردازیم. کمبود ارز داریم ولی میلیونها لیتر بنزین برای مصرف اتومبیلهای آلودهکننده وارد میکنیم... دائما از طلابودن وقت صحبت میکنیم ولی اصلا توجه نمیکنیم که چه اندازه وقت در ترافیکهای کشنده از بین میرود.»
در بخش دیگری از این یادداشت، نویسنده به موضوع فرار سرمایه، ضعف کنترل مرزی و سیاستهای اقتصادی داخلی اشاره میکند: «از صیانت سرمایههای ملی صحبت میکنیم، اما با تزریق ارز به بازار، صدها میلیارد دلار سرمایه به خارج فرار میکند... از کنترل مرزها میگوییم که اگر پشه وارد شود آن را در هوا میزنیم، اما سیل کالاهای مختلف بدون هیچگونه ثبت و کنترلی... وارد کشور میشود.»
او در ادامه با نقد سیاستهای کشاورزی و الگوی مصرف مینویسد: «اشعار خودکفایی کشاورزی میدهیم ولی با مصرف بیرویه آبهای زیرزمینی به انهدام کشاورزی کمک میکنیم... به چه دلیل کشاورزی باید به تولید محصولات فانتزی و نهچندان ضروری روی آورد؟ به چه دلیل مصرف بنزین بهطور لجامگسیخته در کشور باید انجام شود؟»
هاشمیطباطبایی در بخش دیگری از یادداشت خود، شرایط امنیتی و منطقهای را نیز وارد تحلیل میکند و مینویسد: «تجاوز ۱۲روزه خردادماه ۱۴۰۴ و سپس تجاوز مجدد آمریکا و اسرائیل... فعلا به یک آتشبس نیمبند رسیده و در همین حال آمریکا اعلام محاصره دریایی کرده است.»
او محاصره دریایی را مقدمهای مبهم توصیف کرده و میپرسد: «آیا محاصره دریایی به معنی صرفنظرکردن از جنگ است یا آنکه تضعیف اقتصاد و دوباره تجاوز مکرر؛ که البته آرایش نظامی آمریکا و اسرائیل بوی جنگ را بسیار شدید کرده است.»
در جمعبندی این تحلیل، تأکید اصلی بر لزوم توجه همزمان به «مقاومت بیرونی» و «اصلاح درونی» است: «اگر در کنار تلاشهایی که برای دورزدن تحریم و شکستن محاصره دریایی انجام میدهیم، از ساماندهی داخلی چشمپوشی کنیم، یقینا موقعیت را در آغوش نخواهیم گرفت.»
او در پایان نتیجه میگیرد که اصلاح سازوکارهای داخلی باید به یک روند دائمی تبدیل شود: «این ساماندهی نباید مختص زمان جنگ باشد، بلکه باید بهعنوان یک جریان دائمی برای همیشه در ایران عزیز به کار بسته شود؛ چراکه برای حفظ ایران، چارهای جز آن -در صلح و جنگ- نیست.»