رویداد۲۴ | گروه ورزشی- سه اتفاق مهم در کمتر از ۶ ماه گذشته فوتبال ایران را درگیر خود کرده است؛ اول عدم صدور ویزا برای کاروان مدیران فدراسیون فوتبال جهت شرکت در قرعه کشی جام جهانی در آمریکا، دوم لغو پی در پی بازیهای دوستانه تیم ملی و سوم حواشی سفر ناکام مهدی تاج و هدایت ممبینی به کانادا جهت شرکت در کنگره فیفا. مشکلاتی که همه به یک نتیجه مشخص ختم میشود: عدم توانایی حل مشکلات با دیپلماسی.
بیایید ماجرا را از زاویه دیگری نگاه کنیم. مقامات حاکمیت در سالهای گذشته به این نتیجه رسیدهاند که در فضای پرتنش همراه با دشمنیهای فراوان، باید افرادی به کار گرفته شوند که اگر نمیتوانند مشکل را به طور کامل حل کنند، دست کم آن را تشدید نکنند. به یک نمونه اخیر رجوع کنیم. کمال خرازی چرا برای ارتباط با طرفهای پاکستانی در مذاکرات اخیر مامور شده بود؟ به یک دلیل ساده:، چون او ارتباطات بهتری داشت. این ربطی به مواضع اصلی و چارچوبهای مشخص کشور ندارد. بلکه یک تاکتیک عملی است برای پیشبرد اهداف. یا در راس مدیریت نفتی، کسانی انتخاب میشود که توانایی دور زدن تحریمها را داشته باشد و در وهله اول خودش از طرف تمامی کشورها تحریم نشده باشد. این نفی ظالمانه بودن تحریم یا ارسال پیام ضعف نیست، بلکه یک راه حل عملی است. آیا ممکن است حاکمیت فردی را مامور به مذاکره با عربستان کند که سابقه دشمنی با این کشور را داشته باشد؟ پس منطقی است که یک عرب زبان نظیر شمخانی را برای این ماموریت اعزام کند و کسی را که سابقه بازداشت در این کشور را دارد، به عنوان سفیر ایران در ریاض منصوب نکند. این بدان معنا نیست که ما عقب نشینی کردیم، یا کوتاه آمدیم یا باج دادیم. بلکه به این معناست که تلاش میکنیم فضا را به نفع خودمان مدیریت کنیم تا بیشترین بهره را ببریم.
برگردیم به فوتبال؛ ضمن تاکید هزار باره بر محکومیت اقدمات آمریکا و کانادا و انفعال فیفا در مورد صدور روادید برای مدیران فدراسیون فوتبال ایران، ما با همان مشکلی که بالا گفته شد مواجهیم: حضور افرادی در راس فدراسیون فوتبال که به خاطر دلایل مختلف درگیر مشکلات زیادی هستند باعث شده فضا برای سیاسی کاری و اقدامات خصمانه طرفهای مقابل فراهم شود.
ما امروز در مورد تیم ملی حرف میزنیم. تیمی که قرار است کمتر از ۵۰ روز آینده در عجیبترین جام جهانی ممکن شرکت کند. در حال حاضر دو راه پیش روی فوتبال ایران است؛ اول اینکه بگوییم به دلیل رفتار خصمانه مقامات آمریکا و اینکه آنها به کشور ما تجاوز نظامی کردند در جام جهانی شرکت نمیکنیم. این مسیر گرچه موضع محکمی است و جام جهانی را هم دچار چالش میکند، اما عواقب سنگینی برای فوتبال ایران دارد. محرومیتهای طولانی و غرامتهای سنگین تازه بخشی از دردسرهاست. از بین رفتن یک نسل از فوتبالیستها و حرکت به سوی آماتوریسم و موارد دیگر هم باید به این فهرست اضافه شوند.
راه حل دوم این است که با همین مجموعه مدیریتی راهی جام جهانی شویم. اگر بخواهیم صادق باشیم، با توجه به سه تجربه ای که ذکر آن رفت و یک مورد دیگر که به آن اشاره خواهد شد، ایده خوبی به نظر نمیرسد. اگر قرار باشد تیم ملی همینطور که تاج و ممبینی دورهمیوار راهی کانادا شدند، به آمریکا بروند، اوضاع اصلا خوب پیش نخواهد رفت. همین حالا بسیاری از گروههای افراطی در محل میزبانی مسابقات ایران در حال تدارک هستند تا بیشترین حواشی و جنجال را برای تیم ملی به وجود بیاورند. آن هم در چه شرایطی؟ در شرایطی که خود رئیس فدراسیون نمیتواند همراه تیم باشد.
بیشتر بخوانید:
ماجرای ریجکت شدن ویزای رئیس حراست فدراسیون فوتبال چیست؟
چرا مهدی تاج در فرودگاه تورنتو متوقف شد؛ خطای فدراسیون یا بازی سیاست؟
اما آن مورد دیگر: اینکه مهدی تاج و همکاران او نتوانستهاند در سالهای اخیر باعث وحدت حول محور تیم ملی بشوند و حتی گاهی وحدتشکنی کردهاند. این ادعا با گزارشهای متعدد و چندین نظرسنجی صورت گرفته در خبرگزاریها و وب سایتهای مختلف قابل راستیآزمایی است. دلیلش اشتباهات مدیریتی و حواشی فردی این مدیران در مواردی نظیر پرونده ویلموتس است. در سالهای گذشته که شکاف میان هواداران و تیم ملی به وجود آمد، مهدی تاج اقدامی برای ترمیم آن نکرد و بعضا به شکاف دامن زد. همانطور که امروز در مورد مسائل بین الملل فوتبال کاری از پیش نمیبرد و تازه خودش هم بخشی از مشکل است.
کسی که قرار بود پیگیر حل مشکلات احتمالی صدور ویزا برای بازیکنان و کادرفنی باشد، با دردسر ویزا روبروست و مقامات ورزش باید کسی را پیدا کنند که بتواند مشکل تاج را حل کند. در همین زمینه علیرضا دبیر رئیس فدراسیون کشتی به نکته جالبی اشاره کرده؛ او اخیرا در مصاحبهای گفته وقتی تیمهای ملی کشتی راهی آمریکا میشوند، به توصیه برخی مشاوران من برای ویزا اقدام نمیکنم تا ویزای بقیه تیم بدون مشکل صادر شود، چون آمریکاییها روی من حساس هستند. این نشان میدهد واقعا مهم است چه کسی به عنوان رئیس فدراسیون اقدام به دریافت ویزا برای تیم میکند.
از همین مسیر در مورد حضور تیم ملی در جام جهانی به راه سوم میرسیم؛ تصمیمی که اگر نتواند اوضاع را بهتر کند قطعا میتواند آن را کنترل کند. آن هم استفاده از چهرههای ملی در راس فدراسیون است. در این زمینه شاید لازم باشد برخی مدیران با از خودگذشتگی و به خاطر منافع ملی پستهای خود را رها کنند و از ظرفیت چهرههای خوشنام و محبوب و بی حاشیه استفاده شود. مقامات ورزش میتوانند به سرعت زمینه این تغییرات را در چارچوب قانون فراهم کنند.
نباید به ماجرا نگاه کوتاه مدت داشت؛ امروز مردم درگیر اخبار جنگ و گرانی هستند. به اواسط خرداد که برسیم و تب جام جهانی بالا می رود و همه دوست دارند تیم ملی کشورشان را در مسابقات ببینند. اما سفر به آمریکا با شرایط فعلی گیرهای زیادی دارد. حضور برخی چهرهها در فدراسیون میتواند در صف افراطیها شکاف ایجاد کند. یا دست کم همانطور که گفته شد اوضاع را پرتنشتر نکند. این اقدامی است که بارها در حوزههای مختلف امتحان شده است؛ چیزی شبیه به گزار از سعید جلیلی به محمدجواد ظریف در پیگیری مذاکرات هستهای.
فرصت بسیار اندک است و تصمیمات باید به سرعت اتخاذ شوند. این پروسه اصلا به معنای نشان دادن ضعف یا پایین آمدن از حقوق ملت نیست. بلکه مسیری است که بتوان با رعایت چارچوبها از منافع ملی دفاع کنیم. ما میدانیم که طرف مقابل دشمن است و کارش دشمنی. باید بتوانیم در همین فضا بهترین اقدامات را انجام دهیم.