رویداد۲۴ | امیرحسین جعفری- پیش از شروع جنگ، فلسفه صنعت خودروسازی ایران همواره مورد سؤال و انتقاد بود. سؤالاتی درباره شیوه و میزان تولید در کنار قیمتگذاری و قدیمی بودن پلتفرمها که باعث نارضایتی شهروند ایرانی مصرف کننده تولید داخلی شده بود. با شروع جنگ و حمله به صنایع فولادی، ورق خودرو نیز با کاهش چشم گیری مواجه خواهد شد و به مرور، خودروسازان را به تکاپو برای افزایش قیمت خواهد انداخت؛ اتفاقی که همین امروز هم رخ داده است. گزارشها حاکی از کاهش تولید به اندازه یک سوم حجم سابق و افزایش قابل توجه قیمت خودروی داخلی است. وزیر صمت در مواجهه با رشد شدید قیمت تنها به گفتن این جمله بسنده کرد: «نباید قیمت خودرو جهشی و بدون دلیل بالا برود».
اما به واقع علت کاهش تولید، کمبود مواد اولیه است یا سوداگری مالی شرکتها که در تلاش برای کسب سود بیشتر از شرایط جنگی هستند؟ اگر کمبود قطعات به جایی برسد که واردات و مونتاژ خودروهای چینی به صرفهتر از تولید داخلی باشد، صنعت خودروسازی در یک دو راهی بزرگ قرار میگیرد.
امیرحسین برخورداری، کارشناس خودرو، به رویداد۲۴ میگوید: «در شرایط جنگی، بحران در صنعت قطعهسازی و خودروسازی بیشتر خود را نشان میدهد. از طرفی، برخی شعارهای مسئولان هم به این بحران دامن زده است. در هفتههای اخیر گفته شد که ورق خودرو و قطعات موجود است، اما سؤال اینجاست که چرا این موجودیها بهصورت شفاف ارائه نمیشود. تولید ما سال گذشته منفی بود و امسال نیز با شرایط جنگی، این روند ادامه پیدا کرده است. در چنین شرایطی باید بهجای تمرکز بر افزایش تولید، روی انجام تعهدات تمرکز کرد تا مطالبات مردم روی زمین نماند. صنایع قطعهسازی ما به واردات وابسته است و حتی در گذشته هم شاهد تولید خودروهای ناقص بودهایم. امسال باید اولویت با تحویل تعهدات باشد و دنبال افزایش تولید نروند.»
او معتقد است قیمتها بهصورت بیرویه افزایش یافته و بازار در مسیر رکود قرار دارد: «در شرایط جنگی نمیتوان منطق مشخصی برای قیمتها پیدا کرد. بازار میتواند تا رسیدن به نقطه انفجار و رکود کامل، رشد قیمت را تجربه کند.»
او میگوید قیمت خودرو، بی منطق در حال افزایش است. توصیه شخصی من این است که افراد اگر خودرو میخواهند، از شرکت و سامانه خرید کنند. بازار خودرو منطقی را در شرایط فعلی دنبال نمیکند.
افزایشهای ۷۰ درصدی در بازار دیده شده است؛ خودرویی که هفته قبل ۳ میلیارد تومان بود، حالا تا ۴ میلیارد قیمتگذاری میشود. این روند در نهایت به رکود ختم خواهد شد. سال گذشته هم شرایط به این شکل بود که قیمت خودرو و مسکن یکی شده بود.»
برخورداری همچنین واردات با تعرفه صفر و مونتاژ خودروهای چینی را راهکاری عملی میداند: «در شرایط بحران تولید، باید به سمت واردات و مونتاژ رفت. سختگیری در داخلیسازی باید کاهش یابد. حتی میتوان خودروهایی ارزانتر از محصولات داخلی وارد کرد. سؤال اینجاست که دولت حاضر است از درآمدهای خود بگذرد یا نه؟»
او می گوید واردات باید با تعرفه صفر در یک دوره اتفاق بیوفتد. ما میتوانیم با واردات تعرفه صفر خودرویی وارد کنیم که از ۲۰۷ ارزانتر تمام شود. الان یک ماشین کراس اوور چینی با قیمت ۱ میلیارد قابلیت واردات دارد.»
بیشتر بخوانید:
حمله به فردای اقتصاد ایران | انفجار صنایع فولاد چگونه سرآغاز دومینوی بحران در برق و معیشت خواهد بود؟
شلیک موشک ایرانی همزمان با توپ آزادی | همه آنچه باید درباره «پروژه آزادی» ترامپ در تنگه هرمز بدانید
پایان آتش بس، ساعت ۱۷:۳۰ امروز | محاصره دریایی چیست؟ آیا ایران در آبهای جنوب زمینگیر میشود؟
در مقابل، بابک صدرایی، دیگر کارشناس خودرو، به چالشهای واردات اشاره میکند. او به رویداد۲۴ می گوید: «با توجه به شرایط محاصره، واردات خودرو با محدودیت جدی مواجه است. مسیرهای دریایی محدود شده و واسطهها در کشورهای عربی کاهش یافتهاند. علاوه بر این، تأمین ارز نیز یک چالش اساسی است. برای تنظیم بازار باید حجم بالایی واردات انجام شود، اما در شرایط فعلی چنین ظرفیتی وجود ندارد.»
به گفته صدرایی برای کنترل بازار باید حدود ۶۰۰ هزار دستگاه وارد شود تا کمبود تولید را جبران کند، اما توان این مقدار واردات را نداریم.
محمد رضایی، فعال بازار خودرو نیز به رویداد۲۴ میگوید: «از آغاز جنگ، میزان خرید و فروش کاهش یافته، اما قیمتها بهویژه پس از آتشبس تا حدود ۷۰ درصد افزایش داشته است. خودروهایی مثل ۲۰۷ بیشترین تقاضا را داشتهاند؛ قیمت ۲۰۷ اتوماتیک از حدود ۲ میلیارد تومان به بیش از ۳ میلیارد رسیده و حتی رشد روزانه ۱۰۰ میلیون تومانی هم ثبت شده است.»
او ادامه میدهد: «خودروهای چینی و وارداتی هم تحت تأثیر افزایش نرخ ارز رشد قیمت داشتهاند. برخی مدلها مانند فونیکس و تیگو ۷ افزایش قابل توجهی داشتهاند. تویوتا کرولا حدود ۳ میلیارد بود، الان به ۵.۵ رسیده است. در عین حال، بازار این خودروها چندان پررونق نیست.»
رضایی درباره وضعیت فعلی بازار میگوید: «اگرچه گفته میشود ورق خودرو موجود است، اما این اخبار تأثیر پایداری بر بازار نداشته است. ثبتنامها انجام میشود، اما تحویلها محدود است و احتمال توقف فروش وارداتی ها نیز مطرح شده است.»
او در پایان توصیه میکند: «برای تعویض خودرو زمان بدی نیست، اما برای سرمایهگذاری ریسک بسیار بالاست. در صورت پایان رسمی جنگ و بهبود شرایط تأمین، احتمال کاهش قیمتها وجود دارد.»