رویداد۲۴| اتفاقات دیروز در تنگه هرمز به یکی از مبهمترین و در عین حال حساسترین روایتهای امنیتی در روزهای اخیر تبدیل شده است؛ روایتی که دو سوی آن، نهتنها در جزئیات، بلکه در اصل ماجرا نیز اختلافی جدی دارند. از ماجرای شلیک موشک به ناوهای آمریکایی گرفته تا غرق شدن قایقهای سپاه و حمله به امارات. در فقره قایقهای، اما ماجرا از جایی کلید خورد که رسانههای آمریکایی به نقل از دریاسالار «برد کوپر»، فرمانده ستاد مرکزی ارتش ایالات متحده (سنتکام)، مدعی شدند نیروهای این کشور در جریان اسکورت کشتیهای تجاری، شش قایق تندروی ایرانی را که تهدید تلقی میشدند، هدف قرار داده و منهدم کردهاند. در این روایت، حتی از مشارکت بالگردهای آپاچی و سیهاوک سخن به میان آمد و این اقدام بخشی از عملیات بزرگتری تحت عنوان «پروژه آزادی» برای تأمین امنیت کشتیرانی معرفی شد.
همزمان، دونالد ترامپ نیز پا را فراتر گذاشت و در اظهاراتی جنجالی مدعی شد «هفت قایق» ایرانی سرنگون شدهاند؛ ادعایی که با چاشنی دعوت از کشورهایی، چون کره جنوبی برای پیوستن به این مأموریت، رنگ و بوی یک آرایش نظامی گستردهتر به خود گرفت. در همین چارچوب، گزارشهایی نیز از تغییر «قواعد درگیری» نیروهای آمریکایی منتشر شد؛ تغییری که به گفته منابع آمریکایی، دست این نیروها را برای هدف قرار دادن هرگونه تهدید احتمالی در تنگه هرمز بازتر کرده است.
اما در سوی دیگر ماجرا، واکنشها در داخل ایران بلافاصله و قاطع بود. سپاه پاسداران، هدف قرار گرفتن هرگونه شناور رزمی خود را تکذیب کرد و ساعاتی بعد، روایت متفاوتی از اصل حادثه منتشر شد؛ روایتی که حالا از سوی خبرگزاریهای فارس و تسنیم نیز با جزئیات بیشتری بازتاب یافته است.
بر اساس این گزارشها، آنچه هدف قرار گرفته، نه قایقهای تندروی نظامی، بلکه دو قایق کوچک حامل بار مردم بوده که از خصب در سواحل عمان به سمت ایران در حرکت بودند. به گفته منابع محلی که مورد استناد این رسانهها قرار گرفتهاند، نیروهای آمریکایی با شلیک به این قایقها، آنها را منهدم کرده و در نتیجه این حمله، پنج نفر از سرنشینان غیرنظامی جان خود را از دست دادهاند.
این روایت، اگرچه از سوی منابع رسمی آمریکایی تأیید نشده، اما یک چرخش معنادار در فهم ماجرا ایجاد میکند؛ چرخشی از یک درگیری نظامی ادعایی به یک حادثه با ابعاد انسانی و غیرنظامی. در همین چارچوب، منابع آگاه در گفتوگو با این رسانهها، رفتار نیروهای آمریکایی را «شتابزده و ناشی از ترس» توصیف کردهاند؛ ترسی که به گفته آنها، ریشه در هراس از عملیات قایقهای تندروی سپاه در منطقه دارد.
در این میان، آنچه بیش از هر چیز جلب توجه میکند، شکاف عمیق میان دو روایت است: از یک سو، تصویری از یک عملیات موفق نظامی برای «تضعیف توان ایران» و از سوی دیگر، ماجرای حمله به قایقهای غیرنظامی و کشته شدن شهروندان عادی. این دو روایت نهتنها قابل جمع نیستند، بلکه هر یک پیامدهای سیاسی و امنیتی کاملاً متفاوتی به همراه دارند.
در این بین یک نکته روشن به نظر میرسد و آن این است که تنگه هرمز بار دیگر به نقطهای بحرانی تبدیل شده که هر خطای محاسباتی در آن میتواند به سرعت به یک بحران بزرگتر منجر شود. بهویژه در شرایطی که نشانههایی از نزدیک شدن به «ازسرگیری عملیاتهای جنگی بزرگ» نیز از سوی مقامات آمریکایی مطرح شده، هر حادثهای ولو محدود میتواند به جرقهای برای یک رویارویی گستردهتر بدل شود. در چنین فضایی، ماجرای قایقها - چه نظامی و چه غیرنظامی- دیگر صرفاً یک خبر نیست؛ بلکه بخشی از پازلی پیچیده است که آینده تنش در خلیج فارس را شکل میدهد.