رویداد۲۴ | صادق ساعدینیا تا همین چند سال پیش، برای بسیاری از مسافران جاده قم، بیشتر از هر چیز با بوی شکلات، سوهان و مجتمع عظیم «مهر و ماه» شناخته میشد؛ مدیری جوان از خانوادهای که یکی از معروفترین برندهای صنایع غذایی قم را ساخته بودند و حالا شعبههایش از ایران تا آلمان و کویت گسترش پیدا کرده بود. اما امروز، نام او در دادگاه انقلاب قم و در پروندهای با عنوان «کودتای آمریکایی-صهیونیستی دیماه ۱۴۰۴» مطرح شده است.
صادق ساعدینیا، مدیرعامل شرکت «شکوه شهد نیک»، رئیس هیئتمدیره مجتمع مهر و ماه قم، مالک مجموعه کافههای زنجیرهای ساعدینیا و یکی از چهرههای نسل دوم برند معروف «سوهان ساعدینیا» است؛ برندی که پدرش، محمدعلی ساعدینیا، آن را از یک زندگی فقیرانه و کارگری ساخته بود.
محمدعلی ساعدینیا سالها پیش در گفتوگویی گفته بود که در ۱۲ سالگی کارگر بوده و پس از مرگ پدرش، در ۱۳ سالگی «مرد خانه» شده است. او تعریف کرده بود که روزی ۲۴ قران دستمزد میگرفته و ۲۰ قرانش را خرج خانه میکرده است. همان نوجوانی که مقابل یک سوهانفروشی معروف قم میایستاد و آرزو میکرد روزی مغازهای داشته باشد که مردم جلویش صف بکشند.
ساعدینیا بعدها گفته بود نخستین بار زمانی فهمیده موفق شده که در سفری به فرانکفورت، سوهان تولیدی خودش را پشت ویترین مغازهای در آلمان دیده؛ محصولی که بدون دخالت مستقیم او صادر شده بود.
اما توسعه برند ساعدینیا، فقط حاصل کار پدر نبود. صادق، علی و حسین ساعدینیا، نسل دوم خانواده، این برند سنتی را وارد مرحلهای تازه کردند؛ از توسعه کارخانه و بستهبندی مدرن گرفته تا ساخت کافههای زنجیرهای و مجتمعهای تجاری بزرگ.
نقش صادق ساعدینیا در این میان، بیش از هر چیز با نوآوری در صنعت شکلات و کافه شناخته میشود. او از نخستین کسانی بود که استفاده از کره شکلات بلژیکی را وارد تولیدات این برند کرد و مجموعه کافههای ساعدینیا را توسعه داد؛ کافههایی که بهتدریج در شهرهای مختلف ایران گسترش پیدا کردند.
خودش در یکی از گفتوگوهایش تعریف کرده بود که در سفر سال ۲۰۰۴ به اروپا، وقتی در برگرکینگ و مکدونالد فضای بازی کودکان را کنار رستورانها دیده، ایده ساخت مجموعههایی خانوادگی به ذهنش رسیده است. تجربهای که بعدها در ساخت مجتمع مهر و ماه قم به کار گرفته شد؛ پروژهای که سال ۱۳۹۵ با حضور علی لاریجانی، رئیس وقت مجلس، و جمعی از مقامات دولتی افتتاح شد و به یکی از نمادهای توسعه شهری قم تبدیل شد.
مهر و ماه فقط یک مجتمع بینراهی نبود؛ توقفگاهی عظیم در ورودی قم که روزانه هزاران مسافر از آن عبور میکردند. ترکیبی از رستوران، فروشگاه، کافیشاپ، فضای بازی و برندینگ مدرن که برای بسیاری، نشانه ورود یک برند سنتی مذهبی به الگوی جدید کسبوکار بود.
سال ۱۳۹۵، خانه مدیران استان قم از صادق ساعدینیا بهعنوان کارآفرین برتر دعوت کرده بود. او در انتخابات اتاق بازرگانی هم نامزد شده بود و خودش میگفت بیش از ۳۰ سال در صنعت گردشگری و صنایع غذایی فعالیت کرده است. اما مسیر زندگی او در دیماه ۱۴۰۴ وارد فاز دیگری شد.
ساعدینیا در جریان اعتراضات آن ماه بازداشت شد و مطابق گزارشها، بخشی از اموال او توقیف شد. اتهامات مطرحشده علیه او شامل «فعالیت تبلیغی علیه نظام»، «فعالیت رسانهای برخلاف امنیت کشور» و «همراهی با فراخوانهای گروههای معاند» بود. دادستانی مدعی شد او از طریق انتشار استوری، تعطیلی کافهها و فعالیت در فضای مجازی، در راستای فراخوانهای اعتراضی عمل کرده است.
در جلسه دادگاه، بخش مهمی از پرونده بر فعالیتهای مجازی ساعدینیا متمرکز بود. نماینده دادستان به استوریهای اینستاگرامی، پیامهای واتساپی و گروهی با عنوان «کافه دیزاین» اشاره کرد؛ گروهی که برای هماهنگی کافههای زنجیرهای ساعدینیا استفاده میشد، اما به گفته دادستان، در جریان اعتراضات به بستری برای هماهنگی تعطیلیها و بحث درباره تجمعات تبدیل شده بود.
دادستان همچنین مدعی شد برخی کارکنان کافهها در این گروه از حضور در تجمعات خبر داده بودند و ساعدینیا نیز پس از انتشار استوری تعطیلی کافهها، تلفن همراهش را خاموش کرده بود تا «ردش زده نشود.»
ساعدینیا در دفاعیاتش گفت که تحت فشار فضای مجازی و هجمهها قرار داشته و از تصمیم خود پشیمان است. او تأکید کرد قصدی برای تحریک کارکنان یا مشارکت در اقدامات خشونتآمیز نداشته و تنها چند ساعت استوری تعطیلی را منتشر کرده است. به گفته او، منظورش از برخی اظهارات درباره «فروپاشی»، فروپاشی اقتصادی بوده، نه سیاسی.
صادق زمانی از ساختن مجموعهای حرف میزد که اگر دوباره متولد شود، باز هم همان را خواهد ساخت. او یک بار در یک ویدئوی تبلیغاتی گفته بود «ما چارهای نداریم جز اینکه دست به دست هم بدهیم و این کشور را بسازیم. هرجا برویم، باز دلمان همینجاست.فقط باید تلاش کنیم این وطن را بسازیم.» حالا، اما سرنوشتش نه افتتاح کافههای زنجیرهای و مجتمع های تجاری بین راهی، بلکه در جلسات دادگاهی رقم میخورد که هنوز پایان آن مشخص نیست.