رویداد۲۴ | تحولات در منطقه به سرعت در حال بروز است. جنگ افزارهای آمریکایی به مرز ایران رسیده اند و همزمان سفر مقامات ارشد ایرانی به منطقه نشانگر جدی بودن خطر حمله است. عراقچی عازم ترکیه شده و لاریجانی با هواپیمای ریاست جمهوری عازم مسکو. هرکدام در یک سو به دنبال راهی برای جلوگیری از حمله. با این حال نیویورک تایمز در گزارشی گفته ایران حاضر به مذاکره در شرایط تحریم نیست. بسیاری از رسانههای غربی معتقدند مذاکره تحت میانجی گری ترکیه تا این لحظه به جایی نرسیده و احتمالا هم نخواهد رسید. علت آن: اظهارات اخیر عراقچی.
وزیر امور خارجه ایران مذاکرات مستقیم را رد کرده و گفته تنها در صورتی با آمریکا مذاکره میکند که رئیس جمهور آمریکا تهدید به حمله به ایران را متوقف کند. او همچنین گفت که ایران در مورد موشکهای بالستیک خود بحث نخواهد کرد.
او گفت: «موشکها و سیستمهای دفاعی ایران هرگز موضوع هیچ مذاکرهای نخواهند بود.» و افزود که هیچ برنامهای برای ملاقات حضوری با هیچ یک از مقامات آمریکایی ندارد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه گفت: ایران تا زمانی که رئیس جمهور ترامپ تهدیدهایش را متوقف نکند، وارد مذاکره مستقیم با ایالات متحده نخواهد شد.
عراقچی در جریان سفر به استانبول در گفتوگو با خبرنگاران گفت که مذاکرات برای کاهش تنشها بین ایران و ایالات متحده باید مبتنی بر رویکردی «منصفانه و عادلانه» باشد و نمیتواند با تهدید آغاز شود.
این اظهارات در حالی مطرح شده که ترامپ ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده است. رسانههای آمریکایی مدعیاند هدف ترامپ از تهدیدها به حمله، وادار کردن این کشور به پذیرش خواستههای آمریکا که شامل توقف برنامه هستهای، محدودیت موشکهای بالستیک و پایان حمایت از شبهنظامیان متحد در جهان عرب است.
مقامات آمریکایی به نیویورک تایمز گفتهاند ترامپ که گفته است زمان برای حمله به ایران «با قدرت، اشتیاق و هدف زیاد» رو به اتمام است، اکنون در حال بررسی گزینههای حمله است.
این اظهارات در حالی مطرح شده که بسیاری از ناظران به سفر استانبول عراقچی به عنوان یکی از آخرین مسیرها برای جلوگیری از حمله آمریکا چشم دوخته بودند. اما خبرهای منتشر شده عملا این امید را نقش بر آب کرده است.
ترکیه که با ایران مرز مشترک و روابط دیپلماتیک با ایران دارد، در حال حاضر میانجی ایران و آمریکاست. رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، رابطه صمیمانهای با ترامپ دارد و رسانههای آمریکایی میگویند او در حال حاضر میانجی تهران و واشنگتن است.
دفتر ارتباطات اردوغان در رسانههای اجتماعی اعلام کرد که آقای اردوغان روز جمعه در تماس تلفنی با مسعود پزشکیان، همتای ایرانی خود، اعلام کرد که ترکیه آماده میانجیگری برای «کاهش تنشها و حل مسائل» بین ایالات متحده و ایران است.
به گفته یک مقام عرب در گفتوگو با نیویورک تایمز، چندین کشور در منطقه، از جمله عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، عمان و ترکیه، از ایالات متحده خواستهاند که در مورد حمله به ایران تجدید نظر کند و سعی دارند ایران را متقاعد کنند که به میز مذاکره بیاید. این مقام گفت، هنوز مشخص نیست که ایالات متحده و ایران چه برنامهای دارند.
همزمان لاریجانی نیز عازم مسکو شده است. در هفته های گذشته گزارشهایی منتشر شده که مدعی بودند مسکو در حال میانجی گری میان ایران و اسرائیل است. اوایل دی ماه امواج مدیا مدعی شد که منبع منطقهایش که نخواسته نامش فاش شود گفت تبادل پیامهای غیرمستقیم میان ایران و اسرائیل به درخواست نتانیاهو انجام شده. نخست وزیر اسرائیل از طریق یک واسطه خواسته پیامی به ایران منتقل شود مبنی بر اینکه تلآویو قصد تشدید تنش نظامی را ندارد. ایران نیز، در حالی که اسرائیل را به رسمیت نمیشناسد و هیچ اعتمادی به این پیام ندارد، از همان کانال موضعی مشروط و غیرالزامآور را منتقل کرده، بدون آنکه وارد چارچوبی شود که به معنای هماهنگی یا تعهد باشد.
در نهایت در صورت شکست مذاکرات مسکو و استانبول، احتمال حمله بالا خواهد رفت. تجهیزات نظامی آمریکا از جمله ناوهای آمریکایی به نزدیکی ایران رسیدهاند و ترامپ بارها تایید کرده اعزام این تجهیزات، زمینه سازی برای یک حمله به ایران است.
ناظران، هواپیماهای ترابری آمریکا را از طریق وبسایتهای اطلاعات پرواز دنبال میکنند که بر فراز خلیج فارس رژه میروند. گزارشهایی مبنی بر استقرار سامانههای ضد موشکی پاتریوت و تاد برای محافظت از پایگاههای ایالات متحده در برابر هرگونه حمله متقابل پهپادی و موشکی ایران علیه اماکن نظامی در منطقه منتشر شده است.
علاوه بر این، اسکادرانهایی از جنگندههای اف-۱۵ - حدود ۳۵ هواپیما - از پایگاه هوایی سلطنتی لکنهیث در سافولک به پایگاه هوایی آمریکا اردن منتقل شدهاند. قرار بود اف-۱۵ها به ایالات متحده بازگردانده شوند، اما اکنون آنها به عنوان پوشش دفاعی اضافی برای اسرائیل، اردن، عراق و منطقه در صورت تشدید درگیری مستقر شدهاند.
ناظران معتقدند ایران قادر به جلوگیری از حمله آمریکا و خسارت های احتمالی ناشی از آن نیست اما همزمان بسیاری از آنها نسبت به بروز یک جنگ طولانی در ایران هشدار داده اند.
گاردین در گزارشی مدعی شده: بعید است که ایران پدافند هوایی زیادی برای محافظت از خود در برابر موشکهای تاماهاوک یا جتهای مهاجم داشته باشد. ژوئن گذشته، جتهای اسرائیلی به سرعت توانستند بدون تلفات، بر فراز بخشهای بزرگی از کشور پرواز کنند و راه را برای بمباران سایت غنیسازی هستهای زیر کوه فردو توسط ایالات متحده هموار کردند.
با این حال رسانههای غربی نسبت به پاسخ ایران تا حدودی آگاهند. بسیاری از رسانههای آمریکایی و اروپایی تاکید دارند که این بار با جنگ ۱۲ روزه فرق میکند و ایران آمادگی بیشتری برای مقابله دارد. گاردین در گزارش خود تصریح کرده یک پاسخ نظامی فوری از سوی ایران وجود خواهد داشت و این احتمالا شامل پرتاب موشکهای بالستیک پرسرعت (که به ادعای گاردین ایران بیش از ۲۰۰۰ عدد از انها را در انبارهای خود دارد) خواهد بود.
این رسانه مدعی است گزینههای نظامی ایران ممکن است محدود باشد، اما چشمانداز کاخ سفید برای دستیابی به یک پیروزی فوری نیز محدود است.
به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران غربی از اشتباه بودن حمله به ایران حرف میزنند. نشریه «کانورسیشن» در گزارشی با عنوان «چرا جنگ با ایران برای ایالات متحده اشتباه بزرگی خواهد بود؟» میگوید: هرگونه درگیری تمام عیار با تهران تقریباً مطمئناً طولانی خواهد بود و سایر کشورهای منطقه را نیز درگیر خواهد کرد. از سوی دیگر دستیابی به یک پیروزی قاطع دشوار خواهد بود. برای رئیس جمهوری که برند سیاسی خود را بر پایه خویشتنداری در خارج از کشور بنا کرده است، جنگ با ایران با منطق اصلی روایت سیاست خارجی او در تضاد خواهد بود.
این نشریه همچنین توضیح داده که موضع استراتژیک ایران ریشه در دههها آمادهسازی برای دقیقاً همین سناریو دارد. از انقلاب ۱۹۷۹، دکترین نظامی و سیاست خارجی تهران بر اساس بقا در مواجهه با حمله خارجی بالقوه شکل گرفته است.
به ادعای نویسنده، ایران به جای ایجاد یک نیروی متعارف که بتواند ایالات متحده را در نبرد رو در رو شکست دهد، در قابلیتهای نامتقارن سرمایهگذاری کرده است: موشکهای بالستیک و کروز، استفاده از نیروهای نیابتی منطقهای، عملیات سایبری و استراتژی استفاده همزمان از موشکها، پدافند هوایی، مینهای دریایی، قایقهای تندرو، پهپادها و قابلیتهای جنگ الکترونیک. هر کسی که به ایران حمله کند، با هزینههای طولانی و فزایندهای روبهرو خواهد شد.
این نشریه تاکید کرده که مقایسه حمله به ایران با عراق در سال ۲۰۰۳ گمراهکننده است. ایران بزرگتر، پرجمعیتتر، از نظر داخلی منسجمتر و از نظر نظامی بسیار آمادهتر برای یک رویارویی پایدار است. حمله به خاک ایران نشاندهنده مرحله آغازین فروپاشی رژیم نیست، بلکه لایه نهایی یک استراتژی دفاعی است که دقیقاً چنین سناریویی را پیشبینی میکند. تهران آماده پذیرش خسارت خواهد بود و قادر است آن را در چندین عرصه - از جمله در عراق، خلیج فارس، یمن و فراتر از آن – جبران کند.
کانورسیشن میگوید: جنگ با ایران - بزرگتر، توانمندتر و منطقهایتر - تقریباً مطمئناً مسیری مشابه، اگر نه پرهزینهتر، را دنبال خواهد کرد.
نویسنده میگوید: در مجموع، همه عوامل نشان میدهد که تحرکات و لفاظیهای نظامی فعلی ایالات متحده بهتر است به عنوان سیگنالهای قهری درک شوند تا آمادگی برای تهاجم. چرا که امروز سال ۲۰۰۳ نیست و ایران هم عراق و ونزوئلا نیست. یک جنگ با ایران، سریع، ارزان یا قاطع نخواهد بود. بزرگترین خطر نه در تصمیم عمدی برای تهاجم، بلکه در محاسبه اشتباه نهفته است.