به گزارش هفت صبح، راهکار به کار گرفته شده در مازندران برای حل معضل پسماند به جای آنکه حجم بحران در این استان را کاهش دهد، خود بحرانزا شده است. زباله سوز نوشهر که هوای پاک مردم منطقه را گروگان گرفته، پسماند خطرناکی دارد که بهگفته علی طاهباز کارشناس ارشد عمران - محیط زیست از نخستین روز فعالیت این پروژه فکری به حال آن نشده است و حالا علاوه بر آلایندگی خروجی دودکش نیروگاه، مردم باید خطر انتقال این زباله خطرناک آغشته به فلزات سنگین را هم به جان بخرند.
طاهباز در گفتوگو با هفت صبح با تاکید بر اینکه پروژه زباله سوز نوشهر گزارش ارزیابی زیست محیطی ندارد، از دو بار بازنگری گزارش ارزیابی این نیروگاه طی سال 92 و 94 خبر میدهد و میگوید که آن تلاشها منجر به نتیجه روشنی برای کاهش اثرات سوء زبالهسوز نوشهر نمیشود.به گفته او، نماینده مقام معظم رهبری به موضوع زبالهسوز نوشهر ورود کرده و از مجری خواسته که آلایندگی نیروگاه، مشکل شیرابه و بحث امحای خاکستر بادی (فلایاش) این پروژه را ساماندهی کند.
بر اساس اطلاعاتی که این کارشناس ارشد عمران- محیط زیست ارائه میکند، از روز نخست فعالیت نیروگاه زبالهسوز، خاکستر بادی موجود در دودکش نیروگاه که در دسته پسماندهای ویژه و خطرناک جای میگیرند، به جای آنکه در کیسههای سه جداره و خاص بستهبندی شده و فکری برای امحایش شود، درون کیسه معمولی آرد بدون رعایت پروتکلها بستهبندی شدهاند و در سولهای به وسعت نصف زمین فوتبال تا سقف چیده شدهاند. امروز پس از پنج سال این کیسهها پوسیده شده و باد فلایاش حاوی فلزات سنگین را در فضا پراکنده میکند، ضمن آنکه ظرفیت سوله هم رو به تکمیل است. به همین خاطر مسئولان به سراسر کشور فراخوان دادهاند تا این زباله خطرناک را به نقاطی که سلول مخصوص دفع پسماند ویژه دارد، منتقل کنند اما هیچ یک از استانها بهجز اصفهان آمادگی خود را برای دریافت این زباله اعلام نکردهاند.
وجود پروتکلهای ویژه خطرناک
به گفته طاهباز جابهجایی پسماند خطرناک کار راحتی نیست و براساس یک اصولی باید این کار انجام شود. البته با توجه به تناژ بالای موجود در سوله مجاور زبالهسوز، این پرسش مطرح است که سازمان حفاظت محیط زیست تا به امروز کجا بوده و چرا اجازه داده است این حجم از زباله خطرناک روی هم انباشته شود و به روش غیر اصولی بستهبندی شود؟ در یک پروژه زباله سوز دو جور خاکستر تولید میشود. خاکستر بادی یا فلایاش از فیلتر مربوط به دودکش خروجی نیروگاه زباله سوز حاصل میشود و خاکستر سرباره هم از دیگ میآید. فلایاش خطرناک است و در دسته پسماندهای ویژه قرار میگیرد، در حالی که خاکستر سرباره چنین مشکلی ندارد.
تخمین زده میشود که در حال حاضر نزدیک به 100 تن خاکستر بادی در نوشهر دپو شده باشد زیرا هیچ بخشی از این زباله ویژه پس از بیش از پنج سال فعالیت نیروگاه زباله سوز نوشهر امحا نشده است و این پروژه روزانه 200 تن زباله را میسوزاند. حاصل این فعالیت، تولید یک کیسه 20 کیلوگرمی خاکستر بادی در هر روز است که باید طی این مدت، برای امحای آن فکری میشد.
طاهباز تاکید میکند که برای انتقال خاکستر بادی که در کیسههای آرد ذخیره شده، نیاز به اجرای پروتکلهای خاص شامل تامین ماسک ویژه برای کارگرانی هستیم که قرار است این زبالهها را به داخل کیسههای سه لایه منتقل کنند، زیرا اگر این کار انجام نشود، به راحتی در مسیر انتقال خاکستر بادی به اصفهان، پنج تن گرد و غبار حاوی فلزات سنگین به داخل هوا منتقل خواهد شد.
استفاده از پسماند ویژه در بلوک سبک
این کارشناس ارشد عمران-محیط زیست البته نگرانی دیگری هم دارد. گویا قرار است در مازندران از خاکستر سرباره حاصل از نیروگاه، بلوک سبک تهیه شود و بیم آن میرود که بخش پسماند ویژه هم به جای امحا، به سمت ساخت بلوک سبک هدایت شود و محصولی خطرناک در اختیار جامعه قرار بگیرد.او توضیح میدهد: تاکنون سازمان محیط زیست نظارت دقیقی بر عملکرد نیروگاه زبالهسوز نوشهر نداشته و بهعنوان یک دستگاه ناظر خود را کنار کشیده است. اگر این سازمان به درستی عمل میکرد، نه تنها نباید حجم پسماند ویژه خروجی نیروگاه تا این حد میرسید بلکه باید شیرابه حاصل از فعالیت آن هم تصفیه میشد؛ در حالی که در ششمین سال فعالیت این پروژه، هیچ شیرابهای تصفیه نشده است. این نشان میدهد که سازمان محیط زیست، مالک نیروگاه زباله سوز را متعهد نکرده که خروجیهایش را مدیریت کند.
عدم ثبت در سامانه حفاظت محیط زیست
کنوانسیون بازل که با هدف مقابله با انتقال پسماند ویژه از کشورهای ثروتمند به کشورهای فقیر طراحی شده، قواعد بسیار سختگیرانهای برای جابهجایی این پسماندها دارد و کشورهای عضو متعهد به اجرای این قواعد هستند. ایران که به عضویت کنوانسیون بازل در آمده است، قواعد این کنوانسیون را رعایت کرده و بر اساس همان تعهدات، هرگونه جابهجایی پسماند ویژه حتی در سطح کشور هم ثبت و ضبط میشود. طیبه امینی عضو هیئت علمی باغ گیاهشناسی نوشهر در گفتوگو با هفت صبح توضیح میدهد که اگرچه خبرهایی درباره انتقال پسماند ویژه نیروگاه زباله سوز نوشهر به گوش میرسد اما تا هفته گذشته، موضوع انتقال پسماند ویژه این پروژه در سامانه سازمان حفاظت محیط زیست ثبت نشده است.او هم به استانداردهای ذخیره کردن خاکستر بادی نیروگاه نوشهر انتقاد داشته و معتقد است که استانداردها رعایت نشده و بدون نظارت سازمان حفاظت محیط زیست، دپو کردن خاکستر بادی انجام شده است.
به گفته امینی پیگیریهای زیادی برای امحای این پسماند خطرناک نیروگاه انجام شده و محیط زیست هم در این رابطه نامهنگاری کرده است اما هنوز خاکسترها در همان محیط قبلی باقی مانده است. این عضو هیئت علمی باغ گیاهشناسی نوشهر هم براین باور است که پروژه زبالهسوز نوشهر و گزارشهای ارزیابی آن از همان ابتدا مشکل داشته و به همین خاطر فکری به حال جابهجایی خاکستر بادی نیروگاه نشده است. این زباله به قدری سبک است که با کوچکترین باد در هوا پخش میشود و قطعا این رویه برای سلامتی مردم ضررهای زیادی خواهد داشت.
او تاکید میکند که گزارش ارزیابی نیروگاه زبالهسوز نوشهر امضا نشده و سازمان محیط زیست هم در این رابطه کار خاصی انجام نداده است؛ به همین خاطر، این پروژه به مشکل اصلی شهر تبدیل شده است. همه مسئولان میخواهند برای حل مسائل نیروگاه زبالهسوز نوشهر کاری انجام دهند اما هیچ کس هیچ حرکتی انجام نمیدهد. شهردار و مسئولان جدید وعده میدهند که کارهایی را انجام دهند اما انگار بعد از مدتی میبینند که نباید دخالت کنند و انگار یک مافیا پشت کار هست. یک چیزی هست که مشخص نیست چرا همه به نحوی سکوت میکنند. همه در نامهها، روند فعلی را محکوم میکنند اما هنوز این مرکز کار میکند.
امینی فعالیت نیروگاه زبالهسوز نوشهر را عاملی برای آلودگی آب و خاک منطقه معرفی میکند زیرا گرد و غبار این نیروگاه که آلوده به فلزات سنگین است، روی برگ درختان رسوب میکند و با خزان این برگها، فلزات سنگین به خاک منتقل میشود.معلوم نیست در شرایطی که داشتن گزارش ارزیابی زیست محیطی برای انجام تمامی پروژهها در ایران قانون است، طی چه فرایندی زباله سوز نوشهر بدون مجوز زیست محیطی کارش را شروع کرده است و حالا قرار است بحرانی جدید بیافریند. آیا در شرایط بهوجود آمده، مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست پاسخگوی کمکاریهای خود خواهند بود؟