رویداد۲۴| در روزگاری که مرز میان حقیقت و مجاز به باریکی یک تار مو رسیده است، نامی دوباره بر سر زبانها افتاده که سالهاست نبض اخبار غیررسمی و ویدیوهای ارسالی شهروندان را در دست دارد. «وحیدآنلاین»؛ کانال تلگرامی که برای برخی نماد «شهروند-خبرنگار» مستقل و برای برخی دیگر، اسم رمز یک «اتاق عملیات روانی» پیچیده است.
وحیدآنلاین بیش از یک دهه قبل و با وبلاگنویسی کار خود را آغاز کرد، اما نقطه عطف فعالیت او در جریان حوادث بعد از انتخابات ۸۸ بود؛ همان وقت هم درباره اینکه پشت اسم «وحید آنلاین» کیست یا چه کسانی هستند، حرف و حدیث بسیار بود. برخی او را وحید حقطلب معرفی کرده و گفتند که در جریان اعتراضات آن دوره بازداشت شده و بعد از ۲۴ ساعت هم در توییتر خبر خروجش از مرز را داده است. گفته میشد که او به کمک قاچاقچیان، به ترکیه فرار کرده بود، پس از یک سال به آمریکا پناهنده شد و به واشنگتن رفته است.
به هر حال، «وحید آنلاین» در فضای رسانهای که دست بسیاری از رسانههای مستقل به واسطه محدودیتهای موجود برای اطلاعرسانی بسته است، با بازنشر لحظهای محتوای شبکههای اجتماعی، جای خود را بین مردم باز کرد و پرمخاطب شد. اکنون بعد از سالها کانال تلگرامی وحید آنلاین مرجع بسیاری از مردم شده که به دنبال روایتی متفاوت از رسانههای رسمی هستند. همین نفوذ رسانهای هم بار دیگر پرسشها درباره هویت او را مورد توجه قرار داده است. سوال ساده، اما جدی این است که یک نفر چگونه میتواند ۲۴ ساعته و با این دقت، اقیانوسی از داده را مدیریت کند؟ نیازی به سابقه کار رسانهای نیست و در هر حرفه و با هر سطح دانش و سابقهای باشید میتوانید حدس بزنید که این کانال تلگرامی را یک تیم حرفهای اداره میکنند.
آتش جنجال اخیر را، اما اکانتی موسوم به «رسانه ارتش ایران» روشن کرد. این حساب با ادبیاتی صریح، وحیدآنلاین را نه یک شخص، بلکه یک «اطلاعاتی سابق اصلاحطلب» ساکن آمریکا نامید و مدعی شد که کیفیت کار او تنها از یک «کهنهکار امنیتی» برمیآید. ادعایی سنگین که او را در مقایسه با روحالله زم، بسیار کارکشتهتر توصیف کرد.
در این میان، حسین دهباشی با لحنی کنایهآمیز، سادهانگاری مخاطبانی را که فکر میکنند وحیدآنلاین صرفاً یک «پسر خیرخواه» است به سخره گرفت و نوشت: «عزیزانی هم هستند که تصور میکنند وحید آنلاین پسری به نام وحید است که از سر خیرخواهی اطلاع رسانی میکند! دیده شده حتی به او خسته نباشید گفته و غصهاش را خوردهاند و او نیز تشکر کرده! بی آنکه شک کنند او همانقدر پسری راستکی است که نسیمآنلاین دختری به نام نسیم و واقعی!»
در جبهه مقابل، اما پادشاهیخواهان و چهرههای رسانهای ایران اینترنشنال به میدان آمده و سعی کردند تا غبار ابهام را از چهره «وحیدآنلاین» بزدایند. مراد ویسی در همین راستا نوشت: «وحید آنلاین یک شخص حقیقی است. من از نزدیک فرصت داشتم با او صحبت کنم. متمرکز بر خبررسانی دقیق. از نظر شخصی هم خیلی محجوب بود و با وجود کار بزرگی که میکند خیلی خیلی متواضع بود. آدم درجه یک».
کامبیز حسینی، مجری ایران اینترنشنال هم نوشت: «من هم «وحیدآنلاین» را از نزدیک دیدهام و او وجود دارد! سالها پیش تلاش کردم برای یکی از برنامههایم استخدامش کنم، اما گفت نمیخواهد استقلالش را از دست بدهد و ترجیح میدهد به صورت مستقل کار کند و یک شهروند اینترنت باقی بماند».
جامعه کاربران، اما دوپاره شد. یک سو منتقدان بدبین بودند. کاربری نوشت: «خیلی بلاهت میخواد تو این جامعه زندگی کنی و فکر کنی وحیدآنلاین یک نفره بدون حمایت مالی و سیستمی». کاربر دیگری هم نوشت: «وحید آنلاین یک شخص نیست، یک رسانه است یک تشکیلات سازمان یافته با بودجه مشخص با هدف جنگ روانی».
در سوی دیگر هم مدافعان خوشبین وحید آنلاین قرار گرفتند. این گروه حواشی اخیر را تلاشی برای «تیمسازی» پیرامون نام او و پروژهای برای کشف هویت وی تلقی کرده و نسبت به امنیت وی هم ابراز نگرانی کردند. نگرانی جدیتر این گروه مسدود یا بدنام شدن یک مجرای خبری است که سالهاست با انتشار ویدیو و اخباری فراتر از آنچه در رسانههای رسمی منتشر میشود، صفحه متفاوتی در دفتر اطلاعرسانی در ایران باز کرده است.
گمانهزنی درباره هویت وحیدآنلاین البته تازگی ندارد و در طی سالها گذشته بارها مطرح شده است. مثلا همین چند ماه قبل و بعد از جنگ دوازده روزه، حسام الدین آشنا معاون اسبق وزارت اطلاعات و رئیس پیشین مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری در یک گفتوگوی تلویزیونی قطع اینترنت را کمک به ماشین تبلیغاتی دشمن خواند و گفته بود که کانالهایی، چون وحیدآنلاین، ممکلته و شبنامه ابزار جنگ روانی دشمن هستند. او مشخصا گفته بود که پشت وحید آنلاین یک شخص نیست، بلکه یک ساختمان چهار طبقه در تل آویو است.
اطلاعی نداریم که وحیدآنلاین همانگونه که حامیانش میگویند، تنها یک فرد عاشق تکنولوژی و رسانه است که زندگیش را وقف خبر کرده، یا آنگونه که دشمنانش میپندارند، ویترین خوشآبورنگ یک تشکیلات امنیتی-سیاسی است؟ قضاوت درباره اینکه آنچه «وحید آنلاین» ارائه میدهد چقدر دقیق یا چقدر نادرست است، همچنین درباره اینکه اساسا انجام کاری با این کیفیت از عهده یک فرد برمیآید یا خیر را نیز مخاطب میسپاریم. حقیقت هر چه باشد، بالاخره روشن خواهد شد. این جنجال، اما نشان داد که در عصر انفجار اطلاعات، «مرجعیت خبری» چقدر اهمیت دارد و چطور سبب میشود که همگان برای تصاحب یا تخریب آن، شمشیر از رو ببندند.
هر کی هست، ما دوستش داریم و به چهره های بدنامی مثل حسام الدین آشنا هم ربطی نداره وحید کیه