رویداد۲۴| عقربههای ساعت دیپلماسی در خاورمیانه با سرعتی غریب در حرکت است و طبق اعلام آمادگی ژنو دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا در آنجا برگزار خواهد شد، در این بین، اما افشای جزئیات دیدار اخیر دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در کاخ سفید، پرده از نقشهای پیچیده برداشته که هدف آن نه تنها برنامه هستهای، بلکه رگهای حیاتی اقتصاد ایران است.
بر اساس گزارش افشاگرانه «آکسیوس»، ترامپ و نتانیاهو بر سر راهبردی به توافق رسیدهاند که محوریت آن «خشکاندن منابع مالی» از طریق مسدود کردن مسیرهای صادراتی به چین است. آمارها نشان میدهد بیش از ۸۰ درصد نفت ایران راهی بنادر چین میشود؛ توافق جدید واشنگتن مستقیماً این گلوگاه را هدف گرفته است.
فرمان اجرایی جدید ترامپ که تنها ۱۰ روز از امضای آن میگذرد، سلاحی برنده به نام «تعرفه ۲۵ درصدی» را در اختیار او قرار داده است. این یعنی هر کشوری که با ایران به تجارت ادامه دهد، باید هزینه سنگین ورود کالاهایش به بازار آمریکا را بپردازد. پیامی روشن برای پکن: «یا نفت ایران، یا بازار آمریکا».
نکته تاملبرانگیز این گزارش، تفاوت دیدگاه ظریف میان دو متحد دیرین است. در حالی که نتانیاهو با لحنی بدبینانه، هرگونه توافق با تهران را «غیرممکن» و «بیاعتبار» میخواند، ترامپ با همان روحیه معاملهگری خود، چراغ سبزی کمنور به دیپلماسی نشان داده است.
عبارت «بیایید شانس خود را امتحان کنیم»، نشاندهنده آن است که ترامپ میخواهد از موضع «فشار مطلق»، شانس خود را برای ثبت یک «توافق بزرگ» به نام خود بیازماید؛ توافقی که البته از دیدگاه او باید به سلب کامل توانمندی هستهای ایران منجر شود.
حضور جارد کوشنر و استیو ویتکاف در این معادلات، لایه دیگری از پیچیدگی را عیان میکند. کوشنر که معمار «پیمان ابراهیم» بود، به همراه ویتکاف، نقشی دوگانه ایفا میکنند. آنها از یک سو گفتوگوی با واسطه با سید عباس عراقچی را در عمان کلید زدهاند و از سوی دیگر، در گوش ترامپ زمزمه میکنند که تاریخ نشان داده رسیدن به توافق با ایران اگر محال نباشد، بسیار دشوار است.
این رویکرد «چماق و هویج» یعنی فشار اقتصادی در کنار گشودن پنجرهای کوچک برای مذاکره، استراتژی اصلی تیم ترامپ برای واداشتن تهران به دادن امتیازات حداکثری است.
آنچه از متن توافق ترامپ و نتانیاهو برمیآید، یک «جنگ تمامعیار اقتصادی» است که پیوست نظامی نیز دارد. واشنگتن معتقد است اگر چین از بازی خارج شود، تهران گزینهای جز آمدن پای میز مذاکره با شرایط جدید نخواهد داشت.
اما سوال اساسی اینجاست: آیا ایران در برابر این محاصره اقتصادی جدید، از اهرمهای منطقهای و هستهای خود برای تغییر محاسبات واشنگتن استفاده خواهد کرد؟ روزهای آینده در ژنو و واکنش پکن به تهدیدهای تعرفهای ترامپ، مشخص خواهد کرد که آیا این قمار بزرگ به نتیجه میرسد یا منطقه به سوی تنشی بیسابقه میرود.