رویداذ۲۴ | امیرحسین جعفری: دی و بهمن هر سال برای اقتصاد ایران ماههایی تعیینکنندهاند؛ فصل تسویهحسابها، افزایش تقاضای شب عید و البته جهش دوباره قیمتها. امسال هم اقلام اساسی از روغن و برنج گرفته تا لبنیات، گوشت، تخممرغ و حتی کالاهای به ظاهر کماهمیتتر، افزایش نرخ را تجربه کردند؛ افزایشی که نهتنها سفره خانوارها را کوچکتر کرده، بلکه نفس خردهفروشان محلی و سوپرمارکتها را نیز به شماره انداخته است. آنچه در ظاهر با عنوان «اصلاح قیمت» یا «واقعیسازی نرخها» مطرح میشود، در عمل به زنجیرهای از فشارهای مالی تبدیل شده که از تولیدکننده تا مصرفکننده نهایی را درگیر کرده است.
در هفتههای ابتدایی دیماه، برخی شرکتهای پخش با صدور لیستهای جدید قیمت، رشد چنددرصدی تا بعضاً سه رقمی را بر کالاهای پرمصرف اعمال کردند. به فاصله کوتاهی، بهمنماه نیز با موج تازهای از تعدیل قیمتها همراه شد؛ موجی که اینبار گستره بیشتری داشت و کالاهای متنوعتری را دربر گرفت. در چنین شرایطی، سوپرمارکتهای محلی که سرمایه در گردش محدودی دارند، با چالشی جدی روبهرو شدند؛ خرید با قیمت بالاتر و فروش با حاشیه سود ثابت یا حتی کمتر، در بازاری که قدرت خرید مردم بهطور محسوسی کاهش یافته است.
حذف ارز ترجیحی اگرچه از منظر کلان میتواند به کاهش کسری بودجه و کنترل پایه پولی کمک کند، اما در کوتاهمدت به شوک قیمتی انجامیده است. قدرت خرید خانوارها که پیشتر نیز زیر فشار تورم مزمن تحلیل رفته بود، اکنون بیش از گذشته محدود شده است. الگوی خرید تغییر کرده؛ مشتریان به جای خرید هفتگی یا ماهانه، به خریدهای خرد و ضروری بسنده میکنند، برخی اقلام را از سبد مصرف حذف کرده و به برندهای ارزانتر روی آوردهاند.
مشتریانی که تا چند ماه پیش خریدهای هفتگی انجام میدادند، اکنون به خریدهای روزانه و حداقلی روی آوردهاند؛ بسیاری اقلام را از سبد مصرف حذف کرده یا به برندهای ارزانتر کوچ کردهاند. این تغییر الگوی خرید، گردش مالی سوپرمارکتها را کاهش داده و همزمان هزینه تأمین کالا برای آنان افزایش یافته است. نتیجه، کاهش نقدینگی، افزایش بدهی به شرکتهای پخش و حتی در برخی موارد تعطیلی موقت یا دائم واحدهای کوچک صنفی است.
شاهرخ شریفی، رئیساتحادیه سوپرمارکتها و پروتئینیهای تهران، معتقد است که بیشترین تورم دو ماه اخیر در رابطه با روغن بوده و کلیه اقلام مرتبط با ارز ترجیحی افزایش قیمت داشتهاند. او به رویداد۲۴ میگوید: «در یک ماه اخیر جز روغن که یک مشکل اساس داشت و تورم ۲۵۰ درصدی به خاطر ارز را تجربه کرد، در دیگر موارد مصرفی، بین ۱۰ تا ۴۷درصد افزایش قیمت داشتیم.»
او توضیح داده که مشکل اصلی مربوط به کالاهاییست که با ارز ترجیحی وارد میشدند و حالا با ارز جدید و اصلاح شده وارد میشوند. اگرچه اصلاح ارز دست رانت جویان را از واردات کالاهای اساسی کوتاه کرده است. تن ماهی و کنسرویها به خاطر بستهبندی افزایش قیمت بالایی داشتند. برنج هم تحت تاثیر ارز است. الان هیچ واحد صنفی مشکلی در رابطه با تامین ندارد بجز روغن که آن هم تامین میشود. ما یک افزایش قیمت ۲۰ درصدی هم هفته آینده در حوزه روغن داریم که پس از آن بازار به ثبات میرسد.»
او در رابطه با ورشکستگی سوپرمارکتها در اثر تورم گفت:«مشکلات مالی زیادی در مسیر سوپرمارکتها قرار دارد، اما من یک مژده هم دارم. ما بنا به مسئولیتهای اجتماعی در همکاری با یک بانک و اسنپ مارکت یک توافق کردیم که اسنپ بین ۱ تا ۵ میلیارد به سوپرمارکتها کالا دهد و قسطی پرداخت کنند. این اتفاق از ورشکستگی سوپرمارکتها جلوگیری میکند.»
او بیان کرد که تاسیس سوپرمارکت در شرایط فعلی نیاز به سرمایه اولی قابل توجهی در حدود ۷ میلیارد دارد. او میگوید: «یک سوپرمارکت ۷۰متری حداقل ۱.۵میلیارد رهن و ۶میلیارد جنس اولیه لارم دارد. همین مقدار مساحت ۷سال پیش با ۶۰۰ تومان قابل احداث بود، اما الان به شدت تورم بر تاسیس سوپرمارکت اثرگذار بوده است.»
او در پایان در رابطه با توزیع کالابرگ در سوپرمارکتها گفت: «طرح سبدکالا خوب پیش رفته است. فروشگاهها مشکل تسویه حساب با دولت داشتند که قرار شد هفتگی تسویه کنند. تاکنون بازخوردها از کالابرگ مثبت بوده است.»