رویداد۲۴| رزنامه اعتماد در آخرین گزارش خود نوشت: کمتر از یک ماه تا پایان سال 1404 باقی مانده و فعالان حوزه گردشگری میگویند رکودی که به دنبال ناآرامیهای دی ماه و تشدید تنشها بین ایران و امریکا و احتمال وقوع جنگ، در حوزه گردشگری ایجاد شده، در سالهای اخیر بیسابقه بوده و با توجه به لغو پروازهای بینالمللی بر فراز آسمان ایران تا مدت نامعلوم، قطع اینترنت و ناممکن شدن ثبت سفر و همچنین، قرار گرفتن نام ایران در لیست قرمز 25 کشور به عنوان مقصد ناامن، هیچ معلوم نیست اولین گردشگر فرهنگی، چه زمانی پا به خاک ایران خواهد گذاشت.
از هفته اول بهمن، به دنبال افزایش خطر درگیری ایران و امریکا، 25 کشور از منطقه اروپا، امریکا، آسیا و اقیانوسیه (سوییس، آلمان، اسلواکی، بریتانیا، ایرلند، ایتالیا، لهستان، اسپانیا، هلند، فرانسه، استرالیا، نیوزیلند، برونئی، ژاپن، کرهجنوبی، پاکستان، روسیه، چین، ترکیه، عراق، سوئد، کانادا، صربستان، ایالات متحده امریکا و هند) به اتباع خود هشدار دادند یا توصیه کردند که از سفر به ایران خودداری کرده یا خاک ایران را هرچه سریعتر ترک کنند. به دنبال این هشدارها، پروازهای بینالمللی در آسمان ایران هم متوقف شد و طبق شنیدههای «اعتماد» از صاحبان دفاتر خدمات مسافرتی، در حال حاضر فقط پروازهای امارات، قطر، ترکیه در آسمان ایران هستند که البته تعداد این پروازها هم طی هفتههای اخیر کاهش قابل توجهی داشته و شرکتهای هواپیمایی ایرانی هم امکان پرواز به مسافتهای دورتر ندارند. این وضعیت، یک وقفه جدی برای گردشگری ورودی محسوب میشود ولی این طور که فعالان گردشگری میگویند، صرفا ناآرامیهای دی ماه را نباید در سنگینتر شدن سایه رکود بر سر صنعت گردشگری موثر دانست بلکه شهروندان داخل کشور هم به دلیل گرانی هزینههای زندگی، سفر را از سبد هزینههایشان حذف کردهاند و بنابراین، گردشگری داخلی هم با شکستی بیسابقه نسبت به تمام سالهای اخیر مواجه شده است. نمود رونق یا رکود صنعت گردشگری را با چند مولفه میتوان شاهد بود که بعضی از مهمترین مولفهها، تعداد رزرو تور و هتل برای مقاصد مسافرپذیر است. راهنمایان تور که صف اول صنعت گردشگری هستند، در روزهای اخیر به «اعتماد» گفتند که برای تعطیلات دو هفتهای نوروز 1405 که مهمترین پیک سفر در ایران محسوب میشود، هیچ درخواستی از تور ورودی و داخلی و رزرو هتل دریافت نکردهاند و حتی همان تعداد معدودی هم که پیش از ناآرامیهای دی ماه، قصد سفر انفرادی به ایران داشتند، به دلیل لغو پروازهای بینالمللی به مقصد ایران تا نیمه یا اواخر فروردین 1405، از سفر منصرف شده و مقاصد دیگری را انتخاب کردهاند.
یک راهنمای تور که 14 سال برای پذیرش و همراهی با گردشگران ورودی از اروپا و کانادا و امریکا فعالیت میکرده و از دی 1398 و بعد از شلیک به هواپیمای اوکراینی، حالا سالانه حداکثر 3 یا 4 مسافر از مبدا اروپا یا امریکا دارد، در گفتوگو با «اعتماد» درباره دلیل رکود بیسابقه در گردشگری ورودی و داخلی، نگاهش را به رخدادهای 6 سال قبل میبرد و در توضیح تاثیر غیرقابل انکار ناآرامیهای سیاسی و اجتماعی بر صنعت گردشگری میگوید: «بعد از شلیک به هواپیمای اوکراینی در دی 1398 گردشگری ایران جایگاه خودش را از دست داد و تمام فعالان گردشگری اذعان دارند که از دی 1398 گردشگری در ایران تمام شد. البته در این سالها، مسافر چینی و روسی و ترک به ایران میآمد ولی ورود گردشگر از اروپا و امریکا و حتی شرق اسیا به صفر رسید. تاثیر اعتراضات و ناآرامیهای سیاسی و اجتماعی دی 1398 و پاییز 1401 و دی 1404 و جنگ 12 روزه ایران و اسراییل در خرداد و تیر امسال، حتی از تاثیر شیوع کرونا هم بیشتر بود و در مقایسه با ایام رونق گردشگری ایران در دولتهای اصلاحات (1376 تا 1384) و سالهای فعالیت دولت یازدهم (1392 تا 1396) و حتی تا پیش از دی 1398 میتوان گفت که در این 6 سال، تعداد گردشگر خارجی به کمتر از 10 درصد و تعداد گردشگر اروپایی به کمتر از 5 درصد رسیده است. البته در تمام کشورها همین طور است و ایران هم وضع متفاوتی با بقیه کشورها ندارد. امریکا در سال 2003 به عراق حمله کرد. تا امسال، گردشگری عراق در رکود کامل بود و به تازگی تورهایی از اروپا جرات کردهاند عازم عراق شوند و البته بازگشت رونق به گردشگری عراق هم به دلیل ناآرامیهای ایران است. درواقع، ناممکن شدن سفر به ایران باعث شده که گردشگران اروپایی، عراق را به عنوان مقصد جایگزین انتخاب کنند. دو هفته قبل با چند اپراتور تور در ایتالیا صحبت میکردم که از برنامه نوروزیشان باخبر شوم و به من گفتند که دیگر برای ایران تور ورودی ندارند و عراق و افغانستان و پاکستان را جایگزین ایران کردهاند. پیش از ناآرامیهای دی ماه، یک توریست امریکایی داشتم که قرار بود به شکل ترانزیت، از ایران به پاکستان برود. این توریست، 6 ماه در سفر بود ولی از روزی که او را از مرز بازرگان سوار کردم و تا روزی که به سمت میرجاوه برای گذر از مرز پاکستان حرکت کردیم، به هیچ قیمتی حاضر نشد از هتل محل اقامتش خارج شود و حتی جرات نداشت در خیابان مجاور هتلش قدم بزند. من قبول دارم که دولتهای امریکا و کانادا و اروپا درباره ایران سیاهنمایی میکنند ولی رفع این سیاهنمایی وظیفه چه کسی است؟ دستگاه دیپلماسی ما چه میکند که گردشگر اروپایی و امریکایی، جرات ورود به ایران ندارد و در عوض برای سفر تفریحی، عازم پاکستان میشود در حالی که پاکستان در بهترین شرایط هم، ناامنتر از ایران است؟»