رویداد۲۴| تهدیدهای لفظی دونالد ترامپ علیه جمهوری اسلامی ایران و تحرکات نظامی ایالات متحده در منطقه کم بود؛ هشدارها از عراق هم اضافه شد. مسئول امنیتی گردانهای حزبالله عراق نسبت به احتمال تغییر ماهیت هرگونه درگیری به «جنگ زمینی» هشدار داده است؛ هشداری که در کنار درخواست خویشتنداری از کردها و تأکید بر تقویت مرزهای غربی ایران، ابعاد تازهای به معادلات امنیتی منطقه میدهد.
ابوعلی العسکری، مسئول امنیتی گردانهای حزبالله عراق، با اشاره به تشدید تنشها در منطقه اعلام کرده که تهدیدهای اخیر رئیسجمهور آمریکا و تحرک ناوگانهای دریایی و آمادهسازی پایگاههای نظامی ایالات متحده، نشاندهنده «سناریوهای رو به افزایش برای تهاجم جدید به ایران و ظرفیتهای آن» است.
وی هشدار داد که آمادگیهای آمریکا برای حمله احتمالی به ایران «از مسیر سوریه و عبور از اقلیم کردستان عراق» در حال افزایش است؛ مسیری که به گفته او میتواند درگیری را از سطح حملات محدود یا هوایی فراتر برده و «ماهیتی زمینی» به آن بدهد.
این ادعا در حالی مطرح میشود که طی ماههای گذشته، تحلیلگران نظامی بارها از تغییر آرایش نیروهای آمریکایی در شرق سوریه و شمال عراق سخن گفتهاند؛ آرایشی که در صورت صحت این هشدار، میتواند به عنوان یک کریدور عملیاتی بالقوه تعریف شود. پیام مستقیم به کردها؛ «در ماجراجویی مشارکت نکنید»
بخش قابل توجهی از پیام العسکری خطاب به کردهای منطقه بود؛ جایی که او خواستار «خویشتنداری و عقلانیت» شد و از آنان خواست در هیچگونه ماجراجویی نظامی علیه ایران مشارکت نکنند.
طرح چنین درخواستی نشان میدهد که نگرانی از تبدیل اقلیم کردستان به گذرگاه لجستیکی یا صحنه درگیری احتمالی، در محاسبات امنیتی گروههای مقاومت جدی است. این در حالی است که روابط تهران و اربیل طی سالهای گذشته همواره ترکیبی از همکاری اقتصادی و تنشهای امنیتی مقطعی بوده است.
در صورت هرگونه بیثباتی در این منطقه، نهتنها معادلات امنیتی مرزهای شمالغربی ایران تحت تأثیر قرار میگیرد، بلکه عراق نیز در معرض فشار مضاعف داخلی و خارجی قرار خواهد گرفت.
مسئول امنیتی گردانهای حزبالله عراق در ادامه بر «ضرورت آمادگی کامل نهادهای امنیتی و نظامی ایران بهویژه در مرزهای شمالغربی» تأکید کرد؛ عبارتی که از منظر امنیتی حامل پیام روشنی است: تهدید احتمالی، صرفاً در سطح هشدار سیاسی نیست و میتواند ابعاد میدانی پیدا کند.
چنین اظهاراتی، بهویژه در شرایطی که منطقه شاهد تحولات سریع در سوریه و تحرکات نظامی پراکنده است، میتواند به معنای تلاش برای بازدارندگی پیشدستانه و ارسال پیام به واشنگتن و متحدانش تلقی شود.
در مقابل این فضای هشدارآمیز، سید عمار حکیم رهبر جریان حکمت ملی عراق، موضعی دیپلماتیکتر اتخاذ کرده است. وی با تأکید بر لزوم کاهش تنشها از مسیر گفتوگو، تصریح کرد: «ثبات جمهوری اسلامی ایران رکن مهمی در ثبات منطقه به شمار میآید.»
حکیم از جامعه بینالمللی خواست به قوانین و منشورهای بینالمللی پایبند بماند و هشدار داد که «تحمیل ارادهها با زور، امنیت و صلح بینالمللی را در معرض خطر قرار میدهد.» او همچنین از دولت آمریکا خواست به «دعوتهای ماجراجویانه و تنشآفرین» گوش نسپارد و تأکید کرد که تشدید تنش تنها به سود «تاجران جنگها و بحرانها» خواهد بود.
این دو موضع در عراق- یکی با ادبیات امنیتی و دیگری با رویکرد دیپلماتیک- نشان میدهد بغداد بهخوبی از خطر کشیده شدن به میدان تقابل مستقیم تهران و واشنگتن آگاه است.
مجموع این تحولات بیانگر آن است که تنش میان ایران و آمریکا وارد مرحلهای حساس شده؛ مرحلهای که در آن، علاوه بر تهدیدهای لفظی، بحث درباره مسیرهای عملیاتی و سناریوهای میدانی نیز بهصورت علنی مطرح میشود.
اگرچه هنوز نشانه قطعی از تصمیم به اقدام نظامی گسترده دیده نمیشود، اما تکرار هشدارها درباره «جنگ زمینی» و اشاره به مسیرهای مشخص جغرافیایی، سطح نگرانیها را افزایش داده است. در چنین شرایطی، مرزهای غربی ایران، اقلیم کردستان و تحولات سوریه میتوانند به نقاط تعیینکننده در معادله بازدارندگی یا تشدید بحران تبدیل شوند.
اکنون پرسش کلیدی این است: آیا هشدارها صرفاً بخشی از جنگ روانی و بازدارندگی متقابل است، یا منطقه در آستانه ورود به فصلی تازه از تنشهای سخت قرار دارد؟