از ضرب‌الاجل ۵ هفته‌ای تا سناریو‌های مداخله‌جویانه؛ ترامپ چه خوابی برای ایران پساجنگ دیده؟

رویداد۲۴| در حالی که نبرد‌های سنگین نظامی به روز سوم خود رسیده است، دونالد ترامپ در گفت‌و‌گو با «نیویورک تایمز» از نقشه‌هایی پرده برداشت که نشان‌دهنده ابعاد پیچیده‌تر این بحران فراتر از میادین جنگ است. اظهارات اخیر او درباره توان استمرار حملات برای یک بازه ۵ هفته‌ای و طرح ادعای «داشتن گزینه‌های جایگزین برای رهبری»، نشان‌دهنده تلاش کاخ سفید برای مهندسی آینده سیاسی ایران از طریق فشار حداکثری نظامی است.

جنگ زمان‌مند؛ ۵ هفته تا پایان توان نظامی؟

ترامپ با تاکید بر ذخایر تسلیحاتی پنتاگون، مدعی شده است که ارتش آمریکا برنامه دارد حملات خود را در صورت لزوم تا ۴ یا ۵ هفته ادامه دهد. تحلیلگران سیاسی این بازه زمانی را یک اولتیماتوم روانی برای اثرگذاری بر بدنه تصمیم‌ساز در تهران ارزیابی می‌کنند. او با ادعای اینکه بسیار جلوتر از برنامه هستند و با اشاره به انهدام بخشی از زیرساخت‌های نیروی دریایی، به دنبال القای این نکته است که موازنه قوا به نفع واشنگتن تغییر کرده است.

راهبرد «تغییر از درون» یا مداخله‌جویی حداکثری؟

یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های سخنان ترامپ، تمجید او از سناریوی ونزوئلا به عنوان الگویی ایده‌آل برای ایران بود. او صراحتاً از نیرو‌های مسلح ایران خواست تا با زمین گذاشتن سلاح، مسیر را برای تغییری که او «مطیع کردن» می‌نامد، هموار کنند. این رویکرد که پیش‌تر در آمریکای لاتین با شکست‌های جدی و بحران‌های انسانی رو‌به‌رو شده بود، حالا به عنوان الگویی برای ایران بزرگ و پیچیده مطرح می‌شود؛ امری که از سوی نخبگان داخلی به عنوان تهدیدی جدی علیه تمامیت ارضی و حاکمیت ملی تلقی می‌گردد.

معمای «سه گزینه»؛ مهره‌چینی در خلأ اطلاعاتی

ترامپ مدعی شده است که «سه گزینه بسیار خوب» برای آینده سیاسی ایران در ذهن دارد، اما از فاش کردن نام آنها خودداری کرد. این استراتژی «ابهام‌زایی»، بخشی از یک جنگ روانی گسترده برای ایجاد انشقاق در صفوف داخلی و ایجاد بدگمانی میان نخبگان سیاسی است. در حالی که او از لغو تحریم‌ها در صورت ظهور یک رهبری عمل‌گرا سخن می‌گوید، واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که هرگونه آلترناتیو تحمیلی از خارج، با مقاومت جدی بدنه اجتماعی و ملی ایران رو‌به‌رو خواهد شد.

دیپلماسی در سایه تهدید؛ فرصت یا تهدید؟

با وجود لحن تهاجمی، ترامپ بار دیگر دریچه مذاکره را به شکلی مشروط باز گذاشت. او مدعی است که اگر رهبری جدید تمایل به همکاری نشان دهد، آماده لغو تحریم‌هاست. اما پرسش اساسی اینجاست که در میانه حملات هوایی و در شرایطی که حاکمیت ملی هدف قرار گرفته، آیا اساساً گفت‌و‌گو معنای دیپلماتیک دارد یا تنها نوعی تسلیم سازمان‌یافته است؟ جریانات میانه و اصلاح‌طلب در داخل بر این باورند که صیانت از ایران و پیشگیری از تخریب بیشتر زیرساخت‌ها، نیازمند یک تدبیر ملی است که هم عزت ملی را حفظ کند و هم مانع از تحقق سناریو‌های ویرانگر ونزوئلایی شود.

سخنان ترامپ نشان داد که هدف نهایی واشنگتن، نه فقط تضعیف نظامی، بلکه تغییر ماهیت سیاسی ایران بر اساس الگو‌های وارداتی است. ۵ هفته‌ای که ترامپ از آن سخن می‌گوید، دشوارترین آزمون برای همبستگی ملی و تدبیر نخبگان ایران است. واقعیت آن است که راه عبور از این بن‌بست، نه از مسیر پذیرش گزینه‌های فرمایشی ترامپ، بلکه از معبر تقویت اراده ملی و بازگشت به مسیر‌های دیپلماتیکی می‌گذرد که در آن امنیت ایران قربانی بلندپروازی‌های انتخاباتی در واشنگتن نشود.

ایران امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند نگاهی واقع‌بینانه است تا از سقوط در چاله سناریو‌های ایده‌آل ترامپ مصون بماند.