رویداد۲۴| عبور قیمت نفت برنت از مرز ۸۵ دلار در روزهای اخیر، به تیتر نخست رسانههای اقتصادی جهان تبدیل شده است. این جهش قیمتی که بالاترین سطح در دو سال گذشته محسوب میشود، بیش از آنکه حاصل معادلات عرضه و تقاضا باشد، برآمده از تب ژئوپولیتیک در منطقه خاورمیانه است.
جیپیمورگان بزرگترین بانک جهان میگوید که اگر این وضعیت بیش از ۳ هفته طول بکشد، مخازن خلیج فارس پر شده، تولید به اجبار متوقف و قیمت نفت برنت به ۱۲۰ دلار میرسد.
پیشبینیها، اما از این هم هولناکتر است. شاهد آنکه دویچه بانک اعلام کرده که در صورت انسداد کامل تنگه هرمز، قیمت نفت ممکن است تا حدود ۲۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد. به گفته تحلیلگران این بانک، توقف عبور نفتکشها از این مسیر میتواند بخش بزرگی از عرضه جهانی نفت را مختل کند و شوک بزرگی به بازار انرژی وارد کند.
خبرگزاری رویترز در گزارش اخیر خود تأکید کرده است که بسته شدن موقت مسیرهای کشتیرانی در خلیجفارس و تنگه هرمز، حدود ۲۰ درصد از جریان نفت و گاز مایع جهان را با تهدید جدی مواجه کرده است. به گزارش این رسانه، شرکتهای بیمه به دلیل تشدید تنشها، پوشش بیمهای خود را برای نفتکشهای عبوری محدود کردهاند که همین امر هزینههای حملونقل را به شکلی جهشی افزایش داده است.
در همین حال، بلومبرگ به نقش محوری ایران در این نوسانات پرداخته و مینویسد که بازار نفت اکنون در یک «وضعیت انتظار» به سر میبرد. تحلیلگران این رسانه معتقدند اگرچه افزایش قیمت به نفع درآمدهای ارزی تولیدکنندگان است، اما ریسک تقابل نظامی در نزدیکی زیرساختهای انرژی، باعث شده تا معاملهگران در بورسهای لندن و نیویورک، «پریمیوم ریسک» یا همان حقالعمل خطر را به قیمت پایه نفت اضافه کنند.
مؤسسات مالی بزرگ نیز وارد گود پیشبینی شدهاند. بانک گلدمن ساکس در یادداشتی خطاب به سرمایهگذاران هشدار داده است که اگر اختلال در جریان صادرات نفت منطقه بیش از پنج هفته ادامه یابد، قیمت برنت به راحتی مرز ۱۰۰ دلار را لمس خواهد کرد. همچنین بانک جیپی مورگان سناریوی بدبینانهتری را مطرح کرده و معتقد است در صورت گسترش درگیریها، رسیدن به قیمت ۱۲۰ دلار نیز دور از ذهن نیست؛ اتفاقی که میتواند موج جدیدی از تورم جهانی را ایجاد کرده و سیاستهای پولی بانکهای مرکزی اروپا و آمریکا را با چالش جدی مواجه کند.
در حالی که رسانههای غربی بر «ریسک» تمرکز کردهاند، برخی تحلیلگران معتقدند که نفت ۸۵ دلاری فراتر از یک عدد، در حقیقت نشاندهنده تغییر موازنه قدرت در منطقه است. واقعیت این است که اقتصاد جهانی، علیرغم تمام تلاشها برای گذار به انرژیهای نو، هنوز به رگهای حیاتی خلیج فارس وابسته است. از منظر کارشناسی، عبور قیمت از این مرز بحرانی ثابت کرد که ثبات بازارهای بینالمللی بدون در نظر گرفتن جایگاه و امنیت ایران غیرممکن است. در واقع، این جهش قیمتی نوعی «بازدارندگی اقتصادی» ایجاد کرده است؛ چرا که قدرتهای بزرگ میدانند هرگونه گسترش درگیری، به معنای ورود به عصر نفت صد دلاری و فلج شدن چرخهای صنعت در غرب و شرق خواهد بود.
این پیوند ناگسستنی میان «امنیت منطقه» و «سفره جهانی»، باعث شده تا ایران در موضعی قرار بگیرد که امنیت را نه فقط برای خود، بلکه به عنوان کلید ثبات کل بازار انرژی تعریف کند. کارشناسان داخلی بر این باورند که در شرایط فعلی، افزایش درآمدهای ارزی ناشی از این جهش قیمت، یک فرصت راهبردی برای عبور از فشارهای اقتصادی ایجاد کرده است، اما همزمان هوشمندی در مدیریت بحران را میطلبد تا این «فرصت قیمتی» قربانی «تنشهای ناخواسته» نشود.