رویداد۲۴ | با ورود به روزهای پایانی ماه مبارک رمضان، نسیم وداع با این ضیافت الهی به مشام میرسد. هر روز این ماه، هدیهای از نور و رحمت بوده و دعاهای هر روز، پلی برای ارتباط عمیقتر با پروردگار. در بیست و ششمین روز، دعایی پرمعنا و امیدبخش را زمزمه میکنیم که گویی خلاصهای از تمام خواستههای قلبی ما در این ماه پربرکت است. این دعا نقشه راهی برای رسیدن به قلههای بندگی و سعادت است؛ از قبولی تلاشها گرفته تا پردهپوشی بر خطاهایمان، همه در محضر خدایی که «شنواترین شنوایان» است.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ
اللَّهُمَّ اجْعَلْ سَعْیی فِیهِ مَشْکُوراً وَ ذَنْبِی فِیهِ مَغْفُوراً وَ عَمَلِی فِیهِ مَقْبُولًا وَ عَیْبِی فِیهِ مَسْتُوراً یَا أَسْمَعَ السَّامِعِینَ.
خدایا! در این روز تلاشم را مورد قدردانی قرار ده، گناهم را در آن بیامرز، عملم را در آن بپذیر، و عیبم را در آن بپوشان؛ای شنواترین شنوایان!
اولین و شاید بنیادیترین درخواست ما در این دعا، "اجْعَلْ سَعْیی فِیهِ مَشْکُوراً" است: «خدایا! تلاشم را در این ماه مورد قدردانی قرار ده». آیا تا به حال به این فکر کردهایم که «سعی مشکور» دقیقاً به چه معناست؟ ما در ماه رمضان روزه میگیریم، گرسنگی و تشنگی میکشیم، کمتر میخوابیم و بیشتر عبادت میکنیم. اما آیا هر تلاشی، هرچند سخت و طاقتفرسا، به نتیجه میرسد و مورد قبول واقع میشود؟ واژه «مشکور» اینجا نه به معنای «تشکر کردن»، بلکه به معنای «پذیرفته شدن» و «ثمر دادن» است؛ یعنی تلاشی که ارزش الهی پیدا کرده و رضایت پروردگار را به همراه داشته باشد.
بیشتر بخوانید: دعای جوشن کبیر به همراه ترجمه
اینجاست که اهمیت اخلاص و نیت پاک روشن میشود. تصور کنید سالها زحمت میکشید، اما آفتی کوچک تمام محصولتان را از بین میبرد. در میدان معنویت نیز چنین است. گاه یک غیبت، یک حسادت یا یک نیت غیر خالصانه میتواند تمام زحمات چهل روزه ما را از بین ببرد و حتی موجب انتقال اعمال صالحمان به نامه اعمال دیگری شود، آنگونه که در روایات آمده است. قرآن کریم از زیانکارترین افراد صحبت میکند: «آنها که در زندگی دنیا، تلاششان گم شده و نابود میشود و در عین حال، خیال میکنند که نیکو عمل میکنند!» (سوره کهف، آیه ۱۰۴). سعی مشکور، آن تلاشی است که "صبغة الله" (رنگ خدایی) دارد، با ایمان و عمل صالح آمیخته است و به سوی آخرت جهتگیری میکند. از خداوند میخواهیم که روزهها و اعمالمان در این ماه، جزو تلاشهای پذیرفتهشده و سپاسگزاری شده درگاهش قرار گیرد.
در فراز بعدی، زبان به التماس میگشاییم: «وَ ذَنْبِی فِیهِ مَغْفُوراً وَ عَمَلِی فِیهِ مَقْبُولًا"؛ «گناهم را در آن بیامرز و عملم را در آن بپذیر». ماه رمضان، فصل تجارت پرسود معنوی است. فصلی که حتی خوابیدن و نفس کشیدن در آن نیز عبادت محسوب میشود. با این همه درآمد معنوی، آیا وقت آن نرسیده که خود را از بند گناهانی که همچون باری سنگین بر دوشمان سنگینی میکند، آزاد کنیم؟ پیامبر اکرم (ص) در خطبه شعبانیه میفرمایند: «پشتتان از گناه سنگین شده و به گرو رفته است و در ماه رمضان بدنتان را از گرو در بیاورید».
گاه انسان با خود میگوید: «چرا نمیتوانم برای نماز شب بیدار شوم؟ چرا نماز صبحم همیشه قضا میشود؟» پاسخ را امام حسن عسکری (ع) به کسی که از عدم توفیق در نماز شب گلهمند بود، اینگونه فرمودند: «گناه تو را زنجیر کرده است.» آری، گناهان، بندهایی نامرئی هستند که روح را اسیر میکنند و از پرواز به سوی نور بازمیدارند. این فراز از دعا، دعوتی است برای بریدن این زنجیرها، طلب آمرزش برای گناهان گذشته و التماس برای پذیرش اعمالی که با سختی و تلاش انجام دادهایم. این یک معامله بزرگ است: جان و اعمالمان را میدهیم تا در عوض، آزادی از بند گناه و قبولی در درگاه الهی را به دست آوریم.
پس از درخواست بخشش گناهان، به نکتهای لطیف و بسیار انسانی میرسیم: "وَ عَیْبِی فِیهِ مَسْتُوراً"؛ «و عیبم را در آن بپوشان». خدای متعال، "ستارالعیوب" است؛ پوشاننده عیبها. اوست که اجازه نمیدهد رازها و خطاهای پنهان ما آشکار شود. روایتی تأثیرگذار میگوید: «اگر گناه بو داشت، دو نفر کنار هم نمینشستند؛ و اگر عیب آدمیان عیان میشد، کسی جنازه کسی را دفن نمیکرد.» این حدیث، عمق رحمت و پردهپوشی الهی را به زیبایی نشان میدهد.
این فراز از دعا، تلنگری نیز برای خود ماست. قبل از آنکه به دنبال عیوب دیگران باشیم، باید به خودمان نگاه کنیم. "چه میشود انسان را که خار کوچکی را در چشم دوستش میبیند، اما شاخهای که در چشم خودش رفته است را نمیبیند؟ " این کنایه از آن است که انسان عیبهای بزرگ خود را نادیده میگیرد، اما کوچکترین نقص دیگران را بزرگ مینماید. خوشا به حال آن کس که به جای تجسس در عیوب مردم، به اصلاح خویشتن میپردازد. این دعا، درخواست پوشاندن عیبهایمان است تا بتوانیم با آبروی معنوی به درگاه الهی بازگردیم.
دعای روز بیست و ششم با فرازی اوجگیرنده به پایان میرسد: «یَا أَسْمَعَ السَّامِعِینَ»؛ «ای شنواترین شنوایان!». این ندا، مهر تأییدی بر امید ماست. امید به اینکه تمام این درخواستها، نجواهای قلبی، تلاشها و توبههایمان، در محضر خدایی است که هیچ صدایی از او پنهان نیست. او نه تنها کلمات را، که نیتها و آه کشیدنهای بیصدا را نیز میشنود. داستان حضرت موسی (ع) زیباست که به خدا عرض کرد: «خدایا، اگر نزدیکی من یواش صحبت کنم و اگر دوری بلند صحبت کنم؟» خداوند فرمود: «من همنشین کسی هستم که یاد من باشد.»
این یعنی خدا همیشه نزدیک است، همیشه شنواست. او با نهایت لطف و دقت به دعاهای ما گوش میدهد. با این باور، دعاهایمان از زبان به قلب میرسد و یقین میکنیم که درخواستهایمان برای سعی مشکور، گناهان آمرزیده، اعمال مقبول و عیوب مستور، در پیشگاه "شنواترین شنوایان" مستجاب خواهد شد.
علاوه بر این دعای پرمحتوا، شب بیست و ششم و روز بیست و هفتم ماه مبارک رمضان نیز اعمال ویژهای دارد که میتواند برکت این ایام را دوچندان کند. از جمله این اعمال، خواندن نمازهای مخصوص این شبها و دعاهای وارده است که در کتب ادعیه ذکر شدهاند. این اعمال، فرصتی دیگر برای تعمیق ارتباط با پروردگار و کسب فضیلتهای بیشمار است.
در این روزهای پایانی، بیایید با قلبی سرشار از امید و توبه، خود را به محضر خدای مهربان بسپاریم و از او بخواهیم که تمامی تلاشهایمان را به "سعی مشکور" تبدیل کند و گناهانمان را بیامرزد و ما را در زمره بندگان مقبول و مستورالعیوب خود قرار دهد. آمین.