رویداد۲۴| کوروش احمدی در یادداشتی درباره طرح صلح پاکستان نوشت: طی حدود دو هفته گذشته شاهد تلاش هایی با محوریت پاکستان برای تسهیل توافقی درجهت خاتمه تجاوز آمریکا و اسرائیل علیه ایران هستیم. این تلاش ها با نشست چهارجانبه ای در اسلام آباد با شرکت وزرای خارجه پاکستان، عربستان، مصر، ترکیه و پاکستان شروع شد و با سفر وزیرخارجه پاکستان به پکن دنبال شد. حاصل این سفر یک بیانیه 5 بندی در 11 فروردین بود که در آن بر توقف مخاصمات، امنیت، تاسیسات غیرنظامی، تامین امنیت راههای دریایی، اعاده وضعیت عادی در تنگه هرمز، احترام به مفاد منشور ملل متحد و انعقاد موافقتنامه صلح تاکید شده بود. ظاهرا تمایل پاکستان این بود که نشان دهد که اقدامات و محتوای تلاشش مورد حمایت منطقه و چین است و در شرایطی که قطر و عمان در شرایط جدید امکان میانجیگری نداشتند، بعید نیست که پاکستان از ابتدا به تشویق شرکت کنندگان در نشست چهارجانبه، تلاش های خود را شروع کرده باشد. با این حال و به دلایل روشن به نظر رسید که ایران از ابتکار اسلام آباد و بیانیه مشترک چین و پاکستان استقبال چندانی نکرد.
با این حال تلاش های پاکستان ادامه یافت و نهایتا به ارائه یک طرح صلح دو مرحله ای در 16 فروردین انجامید. مطابق این طرح پیشنهاد شده که در مرحله اول آتش بس برقرار شود و همزمان تردد در تنگه هرمز به حال عادی برگردد و در مرحله دوم طی یک دوره چند هفته ای طرفین برای رسیدن به یک صلح پایدار با هم مذاکره کنند. ایران متقابلا اقدام به ارائه یک پیشنهاد 10 ماده ای کرده است. به گزارش ایرنا، این طرح که بعد از دو هفته بررسی در سطوح عالی نظام تهیه شده، مشتمل بر ده بند است و طی آن ضمن رد پیشنهاد آتش بس، بر ضرورت خاتمه دائم جنگ بر اساس ملاحظات ایران تاکید شده و از پایان درگیری ها در منطقه، بازسازی، پروتکل تردد امن در تنگه هرمز و رفع تحریم ها به عنوان خواسته های ایران تاکید شده است.
طرحی را که ایران ارائه کرده و شامل خواسته های حداکثری ایران است، می توان به عنوان واکنشی در برابر طرح 15 بندی بسیار حداکثری و زیاده خواهانه آمریکا ارزیابی کرد و قابل درک دانست. ارائه این دو طرح مغایرتی با روندهای عادی مذاکراتی در شرایط تشنج حداکثری و جنگ ندارد. در این قبیل موارد و در بسیاری از موارد دیگر که دو کشور رقیب یا دشمن ممکن است قصد مذاکره را داشته باشند، بطور طبیعی هر دو طرف از موضع حداکثری شروع می کنند؛ خاصه اگر طرفین مواضع خود را به صورت علنی ابراز نمایند. در این قبیل موارد با توجه به بالا بودن احساسات در کشورهای ذی ربط، سران این کشورها متوجه هستند که مخاطبان متعددی دارند و در نتیجه اظهارات و مواضع آنها متوجه مخاطبان متعدد در داخل و خارج است. بعلاوه، بطور طبیعی، کشورها با مواضع مذاکراتی که مواضعی حداکثری است، شروع می کنند، با علم به اینکه مواضع در طول مذاکرات باید تعدیل شود. اما تردیدی نیست که مواضع واقعی کشورها تنها و تنها به تدریج در اتاق مذاکره معلوم می شود و آن نیز معمولا در مراحل آخر مذاکرات و در نتیجه چانه زنی های فراوان. در نتیجه صرف مواضع حداکثری ایران و آمریکا نباید موجب دلسردی مردم و ناظران شود. مهم این است که آیا طرفین گام های عملی برای ادامه تماس با هم برخواهند داشت یا خیر.
ایران در چارچوب مواضع خود پیشنهاد آتش بس به همراه عادی شدن تردد در تنگه هرمز را رد کرده و سخنگوی وزارت خارجه صریح گفته است که ایران آتش بس را که طرف مقابل برای تجدید قوا لازم دارد، نمی پذیرد. البته روشن نیست که منظور سخنگو از تجدید قوا در ارتباط با ارتش آمریکا چه می تواند باشد. از سوی دیگر اگرچه ترامپ به ظاهر پیشنهاد ایران را "بسیار قابل توجه" توصیف کرده، اما "به اندازه کافی خوب" ندانسته و اضافه کرده که "ایرانی ها با نیت خوب مذاکره می کنند،" اما واقعیت این است که بطور معمول با توجه به سخن گفتن های مغشوش و آشفته ترامپ، سخنان او بی اعتبارتر از آن است که بشود چندان روی آن حساب کرد. تنها برخی نشانه ها مانند ایفای نقش جی دی ونس معاون ترامپ که شخصی اساسا مخالف جنگ است، می تواند حاکی از تمایل کاخ سفید به حرکت به سمت خاتمه جنگ باشد. البته این واقعیت که ترامپ به هیچ یک از اهداف اولیه اش نرسیده و از این نظر باید او را شکست خورده دانست، می توان احتمال داد که ممکن است مایل باشد با گرفتن برخی امتیازات حداقلی از جنگ خارج شود. به این دلیل ممکن است که او واقعا متمایل به صلح باشد.
نکته مثبت در جریان تلاش های پاکستان این است که ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، نقش اول را در این تلاش ها دارد. در خبر است که او مستمرا با جی دی ونس و ویتکاف و عراقچی و مقامات کشورهای منطقه در تماس است. یکی از نقاط قوت او، علاوه بر اینکه شخصیتی پر قدرت در پاکستان است، رابطه دوستانه ای با ترامپ هم دارد و ترامب علاقه ویژه ای به او دارد. او در 25 سبتامبر گذشته به همراه شهباز شریف در کاخ سفید با
ترامب ملاقات کرد و مجموعه توافقاتی به ارزش 500 میلیون دلار را از جمله برای توسعه بندری در پاکستان توسط آمریکا و اکتشاب فلزات نادر در پاکستان را پیشنهاد کردند. اما دو نقطه ضعف هم پاکستان در این مسیر دارد که در صدر آن مخالفت اسرائیل با آتش بس است. نتانیاهو در ادامه سیاست شریرانه اش، مایل است که جنگ ادامه یابد تا بتواند بیشترین خسارات ممکن را به ایران وارد کند. در همین رابطه اکسیوس دیروز گزارش داد که نتانیاهو از ترامپ خواسته است که فعلا در فکر آتش بس نباشد. بعلاوه، اسرائیل نظر مثبتی در مورد دخالت پاکستان در جنگ جاری ندارد و با توجه به روحیه ضد اسرائیلی مردم پاکستان که انعکاساتی نیز در مواضع اسلام آباد دارد، مایل است که از میانجیگری پاکستان جلوگیری کند. مشکل دیگر پاکستان ظاهرا از جانب هند است. هند در چارچوب رقابت های سنتی دیرینه با پاکستان، مایل نیست که این کشور از طریق میانجیگری بین ایران و آمریکا موقعیت خود را در منطقه و در سطح جهانی بهبود بخشد.
با توجه به نظری منفی که ایران در مورد طرح پاکستان ابراز کرده، نگرانی این است که در صورت شکست این طرح امکان دیگری از سوی بازیگر بین المللی دیگری در آینده نزدیک ممکن نباشد و در نتیجه بویژه اسرائیل که مایل به ویرانی ایران و تضعیف دیگر کشورهای اسلامی است، همچنان با دست باز به تجاوزات خود ادامه دهد. ایران می تواند با انجام برخی تماس ها در اسلام آباد موافقت کند و از این طریق میزان آمادگی آمریکا برای نیل به یک توافق معنی دار و عادلانه را محک بزند.