رویداد۲۴ | منابعی که با CNN گفتوگو کردهاند، می گویند دونالد ترامپ و دولت او آماده ازسرگیری مذاکرات حضوری هستند، بهمحض آنکه او تشخیص دهد ایران آماده برآورده کردن خواستههایش است. مقامها گفتهاند این میتواند به معنای برگزاری نشست دوم با مقامهای ایرانی پیش از پایان آتشبس دو هفتهای در ۲۱ آوریل باشد یا حتی تمدید این آتشبس.
مقامهای پاکستانی به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفتهاند پاکستان پیشنهاد میزبانی دور دوم مذاکرات حضوری در اسلامآباد را مطرح کرده است. یک منبع منطقهای نیز به CNN گفته ترکیه، که از جمله میانجیهای درگیر در هفتههای اخیر مذاکرات بوده، در حال ورود به روند حل اختلافات میان آمریکا و ایران است.
دولت ترامپ با اعمال یک محاصره دریایی بر کشتیهایی که به بنادر ایران در تنگه هرمز رفتوآمد دارند، فشار بر تهران را افزایش داده است. این آبراه باریک که یکپنجم تجارت جهانی نفت از آن عبور میکند، به اهرم کلیدی ایران تبدیل شده است؛ کشوری که از آغاز جنگ، تنگه را نظامی کرده و تنها به تعداد محدودی از کشتیها اجازه عبور داده است.
ترامپ بعدازظهر دوشنبه در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «آنها خیلی دوست دارند به توافق برسند.» رئیسجمهور آمریکا مدعی شده ایران همان صبح با آمریکا تماس گرفته است.
سخنگوی کاخ سفید، اولیویا ولز، روز دوشنبه در پاسخ به گزارشهایی مبنی بر اینکه ترامپ در حال بررسی حملات نظامی محدود علیه ایران علاوه بر محاصره است، به نشریه تایم گفت: «پس از ۲۱ ساعت مذاکره، ایرانیها مسیر دستیابی به سلاح هستهای را به صلح ترجیح دادند. رئیسجمهور پیشتر دستور محاصره دریایی در تنگه هرمز را صادر کرده، به اخاذی ایران پایان داده و عاقلانه همه گزینههای دیگر را نیز روی میز نگه داشته است.»
او افزود: «هر کسی که فکر میکند میداند رئیسجمهور ترامپ بعداً چه خواهد کرد، صرفاً در حال حدس و گمان است.»
محاصره دریایی تنشها را درباره احتمال ازسرگیری درگیری میان آمریکا و ایران افزایش داده است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرده که نزدیک شدن کشتیهای نظامی آمریکا به تنگه هرمز را نقض آتشبس تلقی خواهد کرد. ترامپ نیز در پستی در شبکه تروث سوشال در روز دوشنبه هشدار داد اگر هر کشتی ایرانی «به محدوده محاصره ما نزدیک شود»، فوراً «نابود خواهد شد، با استفاده از همان روش کشتاری که علیه قاچاقچیان مواد مخدر در دریا به کار میبریم» —اشارهای آشکار به حملات مرگبار دولت به قایقهای مظنون به حمل مواد مخدر در اقیانوس آرام شرقی.
ادامه اختلالها در تنگه هرمز باعث افزایش شدید قیمت نفت و گاز در سراسر جهان شده و همچنین گلوگاههایی در تأمین کودهای شیمیایی و سایر کالاها ایجاد کرده است؛ موضوعی که سازمان خواربار و کشاورزی سازمان ملل روز دوشنبه هشدار داد میتواند به یک فاجعه غذایی جهانی منجر شود.
در همین حال، بریتانیا اعلام کرده است که به محاصره دریایی ترامپ نخواهد پیوست. پیشتر در جریان جنگ، متحدان ناتو درخواست رئیسجمهور آمریکا برای ارائه حمایت نظامی جهت تأمین امنیت تنگه را رد کرده بودند؛ موضوعی که باعث نارضایتی ترامپ شده بود.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا که مذاکرات اسلامآباد را در آخر هفته هدایت میکرد، روز دوشنبه به فاکسنیوز گفت بازگشایی کامل تنگه هرمز یک «خط قرمز» برای آمریکا است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پیامی در شبکه ایکس نوشت که دو طرف «در فاصلهای بسیار اندک» از توافق قرار داشتند، اما ایران با «حداکثرخواهی، تغییر مداوم شروط و محاصره» از سوی آمریکا مواجه شد.
در همین حال، تشدید حملات اسرائیل به لبنان—که از دوم مارس تاکنون بیش از ۲ هزار نفر را کشته—احتمال دستیابی به یک آتشبس پایدار میان آمریکا و ایران را تهدید کرده است. ایران پیشتر گفته بود هر آتشبسی باید شامل لبنان و مناطق دیگر نیز باشد، اما اسرائیل و آمریکا با این موضوع مخالفت کردند. قرار است سفیران لبنان و اسرائیل روز سهشنبه در واشنگتن دیدار کنند تا درباره «توقف فعالیتهای نظامی، اگر نه آتشبس» گفتوگو کنند، هرچند نعیم قاسم، رهبر حزبالله، ظاهراً از لبنان خواسته این نشست را لغو کند و آن را بیفایده خوانده است.
بیشتر بخوانید:
پایان آتش بس، ساعت ۱۷:۳۰ امروز | محاصره دریایی چیست؟ آیا ایران در آبهای جنوب زمینگیر میشود؟
تنگه هرمز، اورانیوم و یک تماس، همهچیز را به هم زد | آیا پرونده مذاکره ایران و آمریکا بسته شد؟
یکی از خواستههای اصلی آمریکا این است که ایران برنامه هستهای خود را کنار بگذارد؛ موضوعی که در مذاکرات گذشته نیز یکی از نقاط اختلاف اصلی بوده است.
به گزارش نیویورکتایمز، مقامهای دولت ترامپ روز شنبه پیشنهاد تعلیق ۲۰ ساله غنیسازی اورانیوم در ایران را مطرح کردند، در حالی که مذاکرهکنندگان ایرانی پیشنهاد تعلیق ۵ ساله را ارائه دادند که از سوی آمریکا رد شد. همچنین گزارش شده که مذاکرهکنندگان آمریکایی خواستار برچیدن تأسیسات اصلی غنیسازی ایران و تحویل بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا هستند؛ موادی که مقامهای آمریکایی گفتهاند در جریان حملات بمبارانی سال گذشته در زیر زمین دفن شده است. پیشتر نیز آمریکا پیشنهاد داده بود ایران به مدت ۱۰ سال هیچ اورانیومی غنیسازی نکند و در مقابل، آمریکا هزینه سوخت هستهای آن را پرداخت کند؛ پیشنهادی که ایران رد کرد. استیو ویتکاف، نماینده آمریکا، اوایل مارس این موضوع را به فاکسنیوز گفته بود.
روسیه نیز طبق گزارش خبرگزاری دولتی RIA Novosti، پیشنهاد خود برای دریافت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران بهعنوان بخشی از یک توافق احتمالی را دوباره مطرح کرده است.
به گفته منابع، مقامهای دولت ترامپ تمایلی به ازسرگیری جنگ ندارند، بهویژه اینکه این جنگ باعث افزایش قیمتها برای آمریکاییها شده و بهطور کلی در میان افکار عمومی محبوب نیست.
ونس به فاکسنیوز گفت مذاکرهکنندگان ایرانی «در جهت ما حرکت کردند…، اما به اندازه کافی پیش نرفتند.» او افزود که مذاکرهکنندگان ایرانی برای دریافت تأیید هرگونه توافق با آمریکا، از اسلامآباد به تهران بازگشتهاند.
او گفت: «بهنظر من واقعاً یک توافق بزرگ میتواند شکل بگیرد، اما فکر میکنم این به ایرانیها بستگی دارد که گام بعدی را بردارند.»