رویداد۲۴ | امیرحسین جعفری- علیرضا محجوب دبیر کل خانه کارگر روز جمعه یازدهم اردیبهشت به مناسبت روز جهانی کارگر سخنرانی مهمی انجام داد. او در جمع کارگران به تعدیل گسترده نیروی کار در جنگ اعتراض کرد و گفت: «اینکه به بهانه جنگ نیروی کار تعدیل شود نیز قابل توجیه نیست. مقاومت در شرایط جنگ فقط برای فقرا و کارگران نیست. کارفرما نیز در این شرایط باید مقاومت کند و نباید نان کارگران را ببرد.»
او واحدهایی که اقدام به تعدیل نیرو کردهاند را تهدید کرد و گفت: «خانه کارگر برای سکوت ساخته نشده است. ما واحدهایی که بیجهت نیرو اخراج میکنند شناسایی کرده و اعتراض شدیدی را علیه آنها سامان خواهیم داد.»
طنز ماجرا اینجاست که خبرگزاری کار ایران، رسانه زیرمجموعه خانه کارگر، خود یکی از این واحدهای متخلف است. هرچند تعدیل نیروها در چند وقت اخیر با ساز و کارهای به ظاهر محکمه پسندی انجام شده و هنوز افراد سر کار هستند، اما واقعیت یک کلاه شرعی بر سر تامین اجتماعی است.
رویداد۲۴ درباره این تناقض آشکار با علیرضا محجوب گفتوگو کرده است.
با وجود توصیههای دولت، کماکان شاهد افزایش جمعیت بیمه بیکاری و تعدیل هستیم؛ چه ساز و کاری برای جلوگیری از تعدیل از طرف تشکیلات شما انجام شده است؟
تحلیل دلایل اقدام به تعدیل نیرو ساده نیست. در جنگ ۱۲ روزه، نزدیک به ۱ میلیون نفر در گام اول تا آذر ماه از تأمین اجتماعی منفک شدند. آخرین آماری که بنده داشتم این بود که ۳۰۰ هزار نفر بازگشت به کار خوردهاند. این افراد هم غالبا به مشاغل غیررسمی جذب شدند که ممکن است چند برابر حداقل حقوق را دریافت کنند؛ بنابراین من نمیدانم با چه انگیزهای کارخانهها اقدام به تعدیل نیرو کردهاند؟ در بازار عرضه و تقاضای نیروی کار، خصوصاً در مورد کارگر ساده و کارگر نیمه ماهر دیگر به راحتی قابل ترمیم نیست و این افراد به سادگی جذب نمیشود. ممکن است این بار نیروی کار با شرایط بهتر و هزینه بالاتر جذب شود؛ بنابراین تعدیل نیرو هیچ توجیه اقتصادی و عقلانی ندارد. از این منظر اگر کارفرمایان ۲ ماه حقوق کارگر را بدون کار قابل ملاحظهای پرداخت کنند، به نفعشان است.
آیا وزارت کار راهکاری برای عبور از این بحران دارد؟
درخواست ما از اول این بوده که وزارت کار مطابق قانون بیمه بیکاری، جلساتی تعیین کند و تعهداتی برای بازگشت اخذ کند. زمان بازگشت و بازسازی و اشتغال مجدد باید تعیین شود و با همین فرمول، اقدام به ارائه بیمه بیکاری کنند. این سبب میشود مقاصد افراد از تعدیل مشخص شود و به نفع نیروی کار هم هست. در این موقعیت وظیفه ما پشتیبانی از نیرویی است که درگیر تعدیل ناشی از جنگ شده است. در پیام رهبری و دولت هم صراحتا عنوان شد که تعدیل نیرو نباید انجام شود. رعایت این موضوع برای کسب و کارها یک ضرورت است. باید از تعدیل پرهیز شود. تعدیل نیرو به معنای بهم ریختن نظم کاری است. جمعیت و هرم سنی کشور دچار مشکل شده و در مسیر رشد منفی است. همه باید از این موضوع بترسند. این مسئله دامن گیر ما هم شده و بی توجهی به صیانت از نیروی کار، آسیبهای جدی برای تولید به دنبال خواهد داشت. ما به همه هشدار میدهیم.
با وجود توصیههای شما، خبرگزاری زیرمجموعه شما یعنی ایلنا که حامی حقوق کارگران است، خودش مشمول تعدیل نیرو، دورکاری و قطع بیمه شدهاست. آیا در جریان این اتفاق بودید؟
دلیل اصلی دورکاری خبرنگاران ایلنا، وضعیت خاص خیابان محل خبرگزاری (خیابان دانشگاه نزدیک به خیابان کشوردوست و محل بیت رهبری) بوده است. تشکیلات ما در حال ثبت صنفی است. رابطه این رسانه با خانه کارگر هم رابطه صاحب امتیازی نیست. ما به آن رسانه کمک میکردیم و در اداره آنجا هم نقش داریم. برداشت ما از یک همکاری بلندمدت این است که آنجا به سمت حوزه کارگری-کارفرمایی و صنعت حرکت کند. ایلنا یک خبرگزاری سیاسی نیست، اما اساساً باید در حوزه کارگری، کار، اقتصاد و صنعت فعالیت کند. (در مورد خبرنگاران) ممکن است تغییر روشهایی صورت گرفته باشد.
منظور شما از تغییر روش، تعدیل نیرو است؟ آیا مشخصا تعدیل نیرو صورت گرفته یا خیر؟
تعداد نیروهای ایلنا در حوزههای مورد نظر ما، بیشتر از نیاز مجموعه بوده است. به طور کلی هیچ نیرویی از ایلنا بلاتکلیف رها نشده و تعدیل هم نشده است. طبیعتا شرایط فعلی نگرانیهایی درست میکند. ممکن است برخی از نیروها نتوانند نیازهای رسانه را برطرف کنند و موقعیت شغلیشان نیز از دست میرود. امیدواریم ایلنا بتواند وضعیت را با همان نیروها بازسازی کند. شرایط درآمدی امروز در رسانهها نیز بی تأثیر نیست. این وضعیت هم تازه نیست و دورکاری رسانه از جنگ قبلی آغاز شده و همچنان ادامه دارد. من در جریان جزییات و آمار خبرگزاری ایلنا نیستم، اما میدانم که مدیران خبرگزاری راضی به تعدیل نیرو نبودهاند. تلاشها بر این بوده که یک نفر هم تعدیل نشود. با این حال تغییرات هم در رسانهها وجود دارد. من نمیدانم کدام اتفاق در ایلنا اینقدر مورد توجه قرار گرفته است؟
اگر خبرگزاریهای مختلف را بررسی کنید همه دست به تعدیلزدهاند. ما با توجه به نظرات مدیرعامل سعی کردیم مثل دیگر رسانهها تعدیل نکنیم. شیوه کار تغییر کرده، اما به کسی نگفتیم سرکار نیاید.
گزارشهای رسیده به رویداد۲۴ نشان میدهد منظور محجوب از تغییر شیوه کار، دورکاری خبرنگاران و تبدیل وضعیت بیمه آنها به بیمه بیکاری است. نسخه دبیرکل خانه کارگر برای کارفرماها، نه تنها برای تامین اجتماعی که برای جامعه کارگری یک هشدار است. با این روش کارگاهها و کارفرمایان به جای تعدیل نیرو، اقدام به درخواست بیمه بیکاری از تامین اجتماعی خواهند کرد و به این ترتیب بدون پرداخت ریالی حقوق از سمت کارگاه، نیروی خود را حفظ کرده و آنها را از حقوق اولیه شان یعنی برخورداری از بیمه و مزایای آن محروم خواهند کرد. وضعیتی که نه تنها به معنای فشار مضاعف به صندوقهای تامین اجتماعی است بلکه در شرایط تورمی کنونی، به زودی جامعه کارگری را با مشکلات عدیدهای مواه خواهد کرد.