رویداد۲۴| دادههای پلتفرم «میلی» از روزهای پرتنش اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵ نشان میدهد برخلاف تصور رایج از رفتار هیجانی بازار در بحران، اکثریت کاربران نهتنها از بازار خارج نشدند، بلکه با ترکیبی از خرید، فروش و مدیریت نقدینگی، رفتاری تحلیلی و محتاطانه از خود نشان دادند.
در اقتصاد ایران، بازار طلا همواره یکی از کمشفافترین و در عین حال اثرگذارترین بازارها بوده است؛ بازاری که در زمان بحران معمولاً روایت آن بیشتر بر پایه مشاهدات پراکنده، حدس و گمان یا تحلیلهای غیررسمی شکل میگرفت. اما اکنون انتشار گزارش تحلیلی پلتفرم «میلی» از رفتار کاربران در اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵، برای نخستین بار تصویری دادهمحور از رفتار واقعی سرمایهگذاران خرد در شرایط بحران ارائه میدهد.
این گزارش بر پایه میلیونها تراکنش واقعی و رفتار بیش از ۲۴ میلیون کاربر تهیه شده، نشان میدهد برخلاف تصور رایج از «رفتار هیجانی» در روزهای پرتنش، بازار آنلاین طلا متوقف نشده و به بستری برای مدیریت آگاهانه دارایی و نقدینگی تبدیل شده است.
همزمان با افزایش تنشهای منطقهای، اختلال در بخشی از فعالیتهای اقتصادی و تعطیلی یا رکود بسیاری از بازارهای سنتی، دادههای «اپلیکیشن میلی»، رهبر بازار آنلاین طلا در ایران، نشان میدهد کاربران همچنان امکان خرید، فروش، برداشت، دریافت اعتبار، مدیریت دارایی و تحویل فیزیکی طلا را در اختیار داشتهاند. این اعداد نشان میدهد بازار، حتی در اوج بحران، متوقف نشد و کاربران بهصورت فعال در حال تصمیمگیری بودند.
در این دوره، مجموع خرید و فروش ثبتشده در این پلتفرم به ۱,۳۴۶,۶۳۲,۷۴۳ میلیگرم طلا رسید؛ یعنی ۱,۳۴۶,۶۳۲.۷۴۳ گرم یا حدود ۱,۳۴۶ کیلوگرم طلا. از این میزان، ۶۹۵ کیلوگرم مربوط به خرید و ۶۵۱ کیلوگرم مربوط به فروش بوده است. موضوعی که نشان میدهد در مجموع، بازار به سمت حفظ دارایی و ادامه حضور کاربران حرکت کرده است.
همزمان، بیش از ۶۲ هزار میلیارد ریال جریان مالی در قالب واریز، برداشت و تسویه در این بستر ثبت شده و ۶۲۷ میلیارد ریال اعتبار نیز در این دوره اعطا شده؛ عددی که از زنده بودن جریان اقتصاد و اعتماد کاربران به بازار آنلاین طلا در یکی از پرریسکترین دورههای اخیر حکایت دارد.
شاید مهمترین بخش این گزارش، به رفتار واقعی کاربران در روزهای بحران مربوط باشد؛ جایی که دادهها تصویری متفاوت از روایتهای مرسوم بازار ارائه میدهد.
بر اساس دادههای «اپلیکیشن میلی»، ۸۲ درصد کاربران در طول این دوره دارایی طلای خود را حفظ کردهاند و تنها ۱۸ درصد بهطور کامل از بازار خارج شدهاند. همچنین ۵۵ درصد کاربران همزمان تجربه خرید و فروش داشتهاند؛ الگویی که نشان میدهد بخش بزرگی از کاربران، بهجای تصمیمهای هیجانی، به مدیریت فعال ریسک و نقدینگی روی آوردهاند.
در همین حال، ۴۲ درصد کاربران نیز بهجای نقد کردن کامل دارایی، تنها برداشت جزئی انجام دادهاند؛ رفتاری که از تلاش برای حفظ موقعیت سرمایهگذاری در کنار تأمین نیازهای کوتاهمدت مالی حکایت دارد. جمعبندی این بخش از گزارش نیز تصریح میکند که تصمیمگیری کاربران، بهجای واکنشهای هیجانی، بهصورت تدریجی و مدیریتشده شکل گرفته است.
رفتار بازار در روزهای مختلف بحران نیز قابلتوجه بوده است. بیشترین غلبه خرید در ۱۹ اسفند ثبت شده؛ جایی که حجم خرید به ۲.۷ برابر فروش رسیده است و اوج تمایل به خرید در میانه تنشها را نشان میدهد. در مقابل، شدیدترین فشار فروش در ۲۴ اسفند رخ داده که نسبت خرید به فروش به حدود ۰.۵ کاهش یافته و احتیاط در اوج عدم قطعیت را منعکس میکند. با این حال، در مجموع کل دوره، بازار به سمت خروج گسترده سرمایه حرکت نکرده و بیشتر به سمت احتیاط و بازتنظیم تصمیمها رفته است.
همچنین بیشترین قیمت طلا در واحد میلیگرم، ۲۰۳,۱۶۹ ریال در ۹ اسفند ثبت شده که شروع بحران با قیمت بالا را نشان میدهد. در مقابل، کمترین قیمت طلا ۱۶۷,۴۴۸ ریال در ۲۵ اسفند به ثبت رسیده که کف قیمتی در میانه بحران را نشان میدهد.
یکی از مهمترین پیامهای این گزارش، شفاف شدن بخشی از رفتار اقتصادی جامعه در روزهای بحران است؛ بازاری که تا پیش از این برای تحلیلگران اقتصادی، بیشتر شبیه یک «جعبه سیاه» عمل میکرد.
اکنون دادههای واقعی میلیونها تراکنش آنلاین، امکان مشاهده مستقیم رفتار کاربران ایرانی در مواجهه با ریسکهای سیستماتیک، اخبار جنگ و نااطمینانی اقتصادی را فراهم کرده است. بررسی روند بازار نشان میدهد هرچند همزمان با رخدادهای سیاسی و امنیتی، رفتار معاملهگران نیز تغییر کرده، اما بازار به سمت قفلشدگی کامل یا رفتارهای هیجانی فراگیر حرکت نکرده است.
تحلیل زمانی این گزارش بازه ۱۴۰۴/۱۲/۹ تا ۱۴۰۵/۱/۱۸ را پوشش میدهد؛ بازهای که در آن همزمانی رفتار خرید و فروش کاربران با مجموعهای از رویدادهای اثرگذار ثبت شده است: ۹ اسفند شروع تنش منطقهای در مسیرهای انرژی، ۱۰ اسفند شوک سیاسی در سطح کلان، ۱۱ اسفند افزایش ریسک در بازار انرژی و حملونقل، ۱۵ اسفند اختلال در جریان انرژی جهانی، ۱۹ اسفند اوج تنش زیرساختی در منطقه، ۲۴ اسفند افزایش ریسکهای غیرنظامی و انسانی، ۲۶ اسفند تشدید تنشهای امنیتی منطقهای، ۲۷ اسفند اختلال در زیرساختهای انرژی داخلی، ۴ فروردین گسترش دامنه تنشها در منطقه، ۶ فروردین نشانههای اولیه کاهش تنش، ۱۴ فروردین افزایش درگیریهای نظامی در منطقه و ۱۸ فروردین سیگنالهای پایان تنش و حرکت به سمت کاهش ریسک.
بهعنوان نمونه، همزمان با اوجگیری تنشهای زیرساختی و منطقهای در نیمه دوم اسفند، تمایل به خرید در بازار افزایش یافته و در مقاطع انتشار سیگنالهای کاهش تنش، رفتار کاربران نیز به سمت تعادل بیشتری حرکت کرده است؛ موضوعی که نشان میدهد کاربران صرفاً واکنش احساسی نشان ندادهاند، بلکه در حال تحلیل و مدیریت موقعیت مالی خود بودهاند.
گزارش «اپلیکیشن میلی» همزمان از یک تغییر مهم در رفتار اقتصادی کاربران نیز پرده برمیدارد؛ تغییری که میتواند نشانه تحول تدریجی نقش طلا در اقتصاد دیجیتال ایران باشد.
در این دوره، حجم کل اعتبار اعطا شده به ۶۲۷ میلیارد ریال رسیده و ۲۱۲۰ کاربر از اعتبار خرید کالا استفاده کردهاند. این روند نشان میدهد طلا از یک دارایی صرف، به یک ابزار فعال در تصمیمگیریهای مالی و روزمره تبدیل شده است.
کاربران بهجای نقد کردن کامل دارایی، ترجیح دادهاند بخشی از نیاز مالی خود را از طریق اعتبار مبتنی بر طلا تأمین کنند؛ مدلی که بهتدریج در حال تبدیل شدن به یکی از کاربردهای مهم داراییهای دیجیتال در اقتصاد ایران است. در متن گزارش نیز آمده است: «در شرایط بحران، مهمترین نیاز کاربران نقدینگی بدون از دست دادن دارایی است؛ اعتبار مبتنی بر طلا این امکان را فراهم کرده است.»
دادههای این گزارش نشان میدهد در شرایط بحران، مسئله صرفاً امکان معامله نیست؛ دسترسی به پاسخ، شفافیت و امکان تصمیمگیری لحظهای نیز به بخشی از نیاز کاربران تبدیل میشود.
در سه روز ابتدایی بحران، بیش از ۳۹ هزار تماس با پشتیبانی «اپلیکیشن میلی» ثبت شده و مجموع زمان مکالمات به ۱۳۷۷ ساعت رسیده است. همچنین تماسهای پشتیبانی رشد ۳۰۰ درصدی و گفتوگوهای آنلاین رشد ۴۴ درصدی را تجربه کردهاند. با این حال، نرخ رضایت کاربران از تماسها ۹۷ درصد اعلام شده؛ آماری که نشان میدهد کاربران در روزهای پرالتهاب، بیش از هر چیز به دنبال اطمینان و دسترسی به اطلاعات بودهاند.
در دوره بحران، نیاز کاربران به دریافت پاسخ و اطمینان بهطور قابل توجهی افزایش یافت و حجم تماسها و درخواستهای پشتیبانی رشد چشمگیری را تجربه کرد؛ موضوعی که نشان میدهد در چنین شرایطی، دسترسی به پاسخ، بخشی از فرآیند تصمیمگیری کاربران است.
حتی فرآیند تحویل فیزیکی طلا نیز در این دوره متوقف نشده است. طبق این گزارش، با وجود محدودیتها و تعطیلی بخشی از بازارهای سنتی، ۱۲۱۹ درخواست تحویل ثبت شده و در مجموع ۹۰۵۵ گرم طلای فیزیکی، یعنی بیش از ۹ کیلوگرم طلا، به کاربران تحویل داده شده است. این تحویلها در شرایطی انجام شده که بازار طلا بسته بوده و شعب و نمایندگیها نیز فعال نبودهاند.
«اپلیکیشن میلی»، رهبر بازار آنلاین طلا در ایران، همچنین اعلام کرده طی سالهای اخیر، با ارائه خدمات به بیش از ۲۴ میلیون کاربر، بیش از ۴۸۴ کیلوگرم طلای فیزیکی به کاربران تحویل داده و مجموع حجم معاملات تاریخی آن از ۲۷.۱ هزار کیلوگرم عبور کرده است.
تصویری که این گزارش از بازار آنلاین طلا در بحران ارائه میدهد، بیش از هر چیز نشاندهنده تغییر تدریجی الگوی تصمیمگیری اقتصادی در میان کاربران ایرانی است.دادهها نشان میدهد در صورت وجود یک بستر شفاف، در دسترس و قابل اتکا، رفتار اقتصادی جامعه الزاماً به سمت آشفتگی و هیجان حرکت نمیکند. بازار در این دوره متوقف نشد و محتاطتر، تحلیلیتر و مدیریتشدهتر عمل کرد.
در عین حال، یکی از مهمترین لایههای این گزارش آن است که کاربران در دل بحران منفعل نماندند. آنها با تکیه بر آگاهی و دسترسی، دارایی خود را حفظ کردند و در بسیاری موارد، میان خرید و فروش بهصورت هوشمندانه تصمیم گرفتند. این دادهها نشان میدهد طلا در این دوره، در کنار کارکرد ذخیره ارزش، به ابزار فعالتری برای مدیریت بحران و تصمیمگیری مالی تبدیل شده است.
شاید مهمترین نتیجه این عملکرد را بتوان در همین جمله خلاصه کرد: کاربران در بحران، بیش از آنکه واکنش نشان دهند، تصمیم گرفتند.