رویداد۲۴ | گروه ورزشی- محمد دادکان، رئیس پیشین فدراسیون فوتبال ایران، از معدود مدیران فوتبالی جمهوری اسلامی است که هم سابقه حضور در تیم ملی را دارد، هم سالها در دانشگاه تدریس کرده و هم پس از برکناری جنجالیاش از فدراسیون فوتبال در سال ۱۳۸۵، به یکی از منتقدان جدی ساختار مدیریتی ورزش ایران تبدیل شد. دادکان که در دوران مدیریت او ایران به جام جهانی ۲۰۰۶ صعود کرد، در دو دهه اخیر کمتر وارد فضای رسانهای شده، اما هر بار که سخن گفته، مواضعش بازتاب گستردهای پیدا کرده است؛ مواضعی که معمولاً آمیزهای از انتقاد سیاسی، دغدغه ملی و حمله به ساختار اقتصادی فوتبال ایران بوده است.
سال گذشته یکی از کممصاحبهترین سالهای محمد دادکان بود. آخرین کنش رسانهای او به دیماه سال بازمیگردد؛ زمانی که در گفتوگویی کوتاه با «دیدبان ایران» گفته بود: «من فقط یک جمله خطاب به مقامات دارم؛ ثروت خدادادی این مملکت متعلق به مردم است، نه بیگانگان و مسئولین. مسئولین بیدار شوید.» جملاتی که در روزهای سخت اقتصادی اخیر بار دیگر در فضای مجازی وایرال شد.
این مواضع، شباهت زیادی به حرف های او در دوران جنگ ۱۲ روزه با روزنامه اعتماد داشت؛ زمانی که گفته بود: «من فقط یک حرف دارم که میخواهم به گوش همه برسانم؛ ایران، ایران، ایران! جانها فدای ایران.»
چند روز پیش، برای گفتوگو درباره وضعیت تیم ملی و پاسخ به این پرسش پرتکرار که «در شرایط فعلی چه چیزی بیشتر به نفع فوتبال و کشور است؟»، سراغ او رفتیم. دادکان، مصاحبه را دوباره با همان دو جمله آغاز کرد: «دوست دارم دوباره از قول من بنویسید؛ جانها فدای ایران و مسئولان بیدار شوید!»
رئیس پیشین فدراسیون فوتبال که در بحثهای اخیر درباره رفتن یا نرفتن تیم ملی به جام جهانی، کمتر موضعگیری کرده بود، در حالی که کمتر از ده روز تا مسابقات باقی مانده و تکلیف ویزای تیم مشخص نشده، گفت: «من نظر خودم را در این زمینه دارم. نمیگویم به جام جهانی برویم یا نه. فقط برخی نکات را روشن میکنم تا مورد توجه قرار بگیرد.»
دادکان ادامه داد: «رفتن تیم ملی به جام جهانی دو وجه دارد؛ یک وجهش این است که ترامپ و اینفانتینو تلاش میکنند ایران حتماً در جام جهانی باشد. وجه دیگرش هم مربوط به مدیران فدراسیون و کادرفنی است که دوست دارند هرطور شده به مسابقات بروند. ترامپ و اینفانتینو برای ما نقشه کشیدهاند. میخواهند ایران را بکشانند آمریکا تا تیم ملی ما را تحقیر کنند و بازیکنان را آزار بدهند.»
او با اشاره به قرعهکشی جام جهانی افزود: «قبل از قرعهکشی، همان روزی که آقای عراقچی در تلویزیون گفت تلاش میکنیم بازیهای تیم ملی در مکزیک باشد، من در تماس با شما گفتم اینها حتماً جوری قرعهکشی میکنند که بازیهای ما در آمریکا باشد. حتی در جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه هم جوری قرعهکشی کردند که ایران و آمریکا همگروه شوند. من این چیزها را میدانم؛ گویها را گرم و سرد میکنند تا قرعه همان چیزی بشود که میخواهند.»
دادکان در ادامه گفت: «علاوه بر تلاش آن طرفیها، از این طرف هم تمام تلاش فدراسیون برای این است که پول پاداش صعود به جام جهانی را بگیرد و بین خودشان تقسیم کنند؛ هیچکس دلش برای وطن نسوخته است.»
او با لحنی تند ادامه داد: «هیچکسی نیست که به اینها بگوید قرار است تماشاگران یک نیمه هنگام تماشای بازی پشتشان را به زمین بکنند؟ همین الان ۵۳ هزار بلیت برای بازی اول ایران و نیوزیلند فروخته شده است. آنها میخواهند تیم ایران را بکشانند آنجا تا هو کنند.»
بازیکن پیشین تیم ملی تأکید کرد: «من نمیگویم برویم یا نرویم. فقط میگویم متوجه شویم اوضاع از چه قرار است. سوال میپرسم؛ چرا قبلاً که شوروی به افغانستان حمله کرد، ما المپیک مسکو را تحریم کردیم؟ اما حالا کشوری که تمام بروبچههای این مملکت و رهبر را کشته، ما میرویم در خاکش مسابقه میدهیم؟ سوال بزرگ این است.»
او سپس از مهدی تاج نام برد و گفت: «آقای تاج برای چه دارد این کارها را میکند؟ برایش یک “نه” گفتن راحتتر بود یا اینکه اینهمه دردسر برای تیم ملی درست شود؟ از آمریکا به مکزیک برویم، بعد از مکزیک برای هر بازی دوباره برگردیم آمریکا. ویزا نمیدهند، اذیت میکنند. چه کسی میآید ما را تشویق کند؟ چه کسی به ما اهمیت میدهد؟ خودشان هم این چیزها را میدانند ولی اصرار دارند بروند.»
دادکان در واکنش به این موضوع که امروز بسیاری معتقدند تحریم المپیک مسکو تصمیم درستی نبوده، گفت: «سوال من این است؛ این آدمهایی که الان دارند به ما حکومت میکنند، مگر همانهایی نیستند که ۴۶ سال پیش گفتند المپیک را تحریم کنیم چون شوروی به افغانستان حمله کرده؟ حالا چه کسی به ما حمله کرده؟ آمریکا. چرا تحریم نمیکنند؟»
او ادامه داد: «حالا چه کسانی میگویند آن تصمیم اشتباه بوده؟ همانهایی که منافع مالی و سفرهایشان به خطر افتاده است. مگر همان تفکر آن زمان که گفت تحریم کنیم، هنوز بر این مملکت حاکم نیست؟ مگر سیاستها تغییر کرده؟ همان تفکر است، فقط حالا چون پول وسط است، میگویند آن تصمیم اشتباه بوده. شما اگر المپیک مسکو میرفتی باید پول هم از جیب میدادی، ولی اینجا به جام جهانی میروی و پول میگیری.»
یکی از مهمترین استدلالهای موافقان حضور در جام جهانی، نگرانی از محرومیت یا تعلیق فوتبال ایران است. دادکان ضمن تصدیق این استدلال گفت: «بله، درست میگویند. اگر نرویم، ممکن است برای ما محرومیتهایی ایجاد کنند. اما دعوا سر چیست؟ سر پول است، نه جلوگیری از محرومیت. محرومیت مهمتر است یا آبرو و حیثیت؟»
او سپس خاطرهای نقل کرد و گفت: «به یک پزشک گفتم از شما خیلی تعریف میکنند و میگویند با یک نسخه خوب میشوند. گفت پدر و مادرم همیشه برایم دعا میکردند که موفق شوم تا مردم برایم دعا کنند. این پزشک که دانشجوی من هم در دانشگاه شهید بهشتی بود، گفت آقای دادکان، من خیلی چیزها از پدرم یاد گرفتم، دلم میخواهد شما هم یک چیزی به من بگویی که همیشه در ذهنم بماند.
دادکان ادامه داد: «من هم گفتم همه دعا میکنند خدایا عاقبتبهخیر شویم و ما را به خودمان واگذار نکن. اما برای من یک دعا از همه مهمتر است؛ خدایا من نقش بازی نکنم. الان در کشور ما خیلیها نقش بازی میکنند. خیلیها هنرمند نیستند، هنرپیشهاند. نقش بازی میکنند تا شرایط را برای خودشان مهیا کنند.»
او سپس با اشاره به برخی رفتارهای مسئولان فدراسیون فوتبال گفت: «آیا واقعاً به این سلام نظامی که میدهند باور دارند؟ بازیکنان و افرادی که کولهپشتی بچههای میناب را دستشان میگیرند، واقعاً به این کار اعتقاد دارند؟ اگر اعتقاد دارند که خوب است، ولی اگر رفتارهای ما نقش بازی کردن باشد و آن چیزی که نیستیم را نمایش بدهیم، وااسفا.»
دادکان با یادآوری اتفاقات جام جهانی ۲۰۰۶ گفت: «اگر بخواهم نشان بدهم همهچیز سر پول است، باید بگویم زمان خود من هم ما را برکنار کردند تا آن پول را بخورند؛ که خوردند. کسی رفت سراغشان بگوید آن پول چه شد؟ وقتی ما به جام جهانی ۲۰۰۶ صعود کردیم، پاداش ورود به جام جهانی را گرفتیم. چرا ما را برکنار کردند؟ برای اینکه پول را بخورند.»
او ادامه داد: «کسی دلش برای وطن نسوخته؛ البته این دیدگاه من است. اینهمه میگویند مشکلات هست، دردسر هست، تهدید هست. پس رفتن ما برای چیست؟ فقط برای اینکه حضور در جام جهانی داشته باشیم؟ ما شش بار در جام جهانی شرکت کردهایم. زمان ما اجازه ندادند سهم مربی، بازیکن و کسانی که زحمت کشیده بودند مشخص شود. آدمهایی که بعد از ما آمدند، کدامشان رفتند بپرسند آن پول چه شد؟ شما مطمئن باشید الان هم اگر پول بیاید، هیچکس نمیپرسد کجا خرج میشود؛ همهچیز تمام میشود و میرود.»
در بخش دیگری از گفتوگو، با فرض حضور ایران در جام جهانی، درباره وضعیت فنی تیم ملی از دادکان سوال کردیم. او گفت: «اگر از گروهمان هم صعود کنیم—که شانسش را داریم—تازه میرسیم به مراحل قبلی جام جهانی. تازه میرسیم به همان ۳۲ تیمی که دفعه قبل هم بودند. یعنی صعود به مرحله بعد، دیگر پیروزی بزرگی نیست.»
او توضیح داد: «۴۸ تیمی شدن جام جهانی یعنی تیمهای سوم هم شانس صعود دارند. در هر گروهی یک تیم خیلی ضعیف هست و شانس بالا میرود. تیم ضعیف گروه ما نیوزیلند است. نیوزیلند فقط یک بار با ایران بازی کرده که آن هم زمان مدیریت ما بود. آنها قهرمان اقیانوسیه شده بودند و ما قهرمان آسیا. AFC بین قهرمان آسیا و اقیانوسیه بازی گذاشت و ما سه بر صفر بردیم. همه دعواهای زمان ما هم این بوده که یک بار ایران بیاید جزو ۱۶ تیم. توی ۳۲ تا رفتن چیزی نیست.»
دادکان در پایان گفت: «ما با یک برد هم میتوانیم تیم سوم گروه شویم و شانس صعود داشته باشیم، اما چه؟ تازه میرسیم به همان ۳۲ تیمی که دفعه قبل هم بودیم. ولی همانطور که قبلاً گفتم، اگر بد بازی کنیم—که خدا آن روز را برای مردم نیاورد—بهانه زیاد دارند؛ میگویند اردو نداشتیم، دلهره داشتیم، جنگ بوده، لیگ تعطیل شده و... یعنی برای هر نتیجهای از قبل بهانه آماده است.»