اعتراضات مردمی

رویداد۲۴ اعتراضات مردمی یکی از روش‌های بیان اختلاف نظر با حاکمیت‌ها و دولت‌ها در تصمیمات مختلف است. کارکرد حکومت‌ها این است که بر اساس خواسته‌ها و نیازهای مردم برنامه‌ریزی کنند و قانونی اجرا کنند یا عملکردی داشته باشند که با خواسته‌ها مطابق باشد. وقتی فاصله میان خواسته‌های مردم (INPUT) و خروجی عملکرد دولت‌ها (OUTPUT) بسیار زیاد باشد، اعتراضات مردمی شکل می‌گیرد.

اعتراضات مردمی به دو صورت انجام می‌شود؛ یکی اعتراضات از طریق نهادها و اتحادیه‌ها و دیگری اعتراضات خودجوش مردمی. در بدترین شرایط اعتراضات به اعتصاب ختم می‌شود و در صورت ادامه شرایط امکان تغییرات جدی‌تر نیز وجود دارد. بسیاری از انقلاب‌های جهان از همین طریق آغاز شده‌اند.

اعتراضات مردمی در ایران

عمده اعتراضات مردمی در ایران اعتراضات کارگری بوده است. نخستین اعتراضات در تاریخ معاصر ایران در دوران مشروطیت اتفاق افتاد که نخستین آن اعتصاب کارگران ایرانی در قفقاز بود که در مرداد ۱۲۸۵ رخ داد.

کمیته بلشویک‌های باکو سازمانی به نام «گومت» در آذربایجان تشکیل داده بود و به کارگران ایرانی و آذربایجانی شیوه‌های مبارزه کارگری را آموزش می‌داد. این نخستین اعتصاب هم متاثر از «گومت» شکل گرفت و ۱۶ روز به طول انجامید. کارگران به دلیل عدم برنامه‌ریزی درست در این اعتصاب شکست خوردند و حدود ۲۵۰۰ کارگر ایرانی با زور و اجبار به ایران بازگردانده شدند و خانه‌هایشان نیز توسط دولت تصاحب شد.

اعتراضات کارگران چرم‌سازی تبریز  از دیگر اعتراضات در ایران بود با رهبری اجتماعیون عامیون به موفقیت رسید چرا که در آن ۲ صندوق‌های کارگری تشکیل شدند و کمیسیونی برای مذاکره با کارفرمایان تشکیل دادند.

حزب اجتماعیون عامیون اعتصاب دیگری را در آبان ۱۲۸۵ در تلگراف‌خانه انزلی ترتیب داد که آن هم نسبتا موفقیت‌آمیز بود. از معدود اعتراضاتی که در دوره رضاشاه اتفاق افتاد مربوط به اردیبهشت سال ۱۳۰۸ می‌شد که در آن کارکنان پالایشگاه نفت آبادان دست به اعتصاب زدند. حدود ۹ هزار کارگر در این اعتصاب شرکت کردند و رضاشاه این اعتصاب را به شدت سرکوب کرد.

اعتصابات کارگران  نفت

تا زمان پیروزی انقلاب اعتراضات زیادی در ایران انجام شد که بخش عمده آن کارگری بود و در برخی موارد، مردم نسبت به اتفاقات رخ داده معترض بودند؛ مثل ماجرای اعتراضات عمومی به گران کردن بنزین در زمان محمدرضا شاه پهلوی که همان اعتراضات باعث اصلاح قیمت‌ها شد و نرخ بنزین به حالت قبل بازگشت.

اعتراضات مردمی در دوران محمدرضا شاه پهلوی به انسداد فضای سیاسی بود. ماشالله آجودانی در کتاب «مشروطه ایرانی» می‌نویسد مردم ایران در دوره محمدرضا شاه آزادی‌های اجتماعی داشتند و کسی به آنها نمی‌گفت چه بخورند و چه بپوشند و کجا نروند، اما آنها از آزادی‌های سیاسی محروم بودند و عمده زندانیان در این دوره «زندانیان سیاسی» بودند بنابراین برای رسیدن به این آزادی سیاسی انقلاب کردند، اما پس از انقلاب ایران همان آزادی‌های مدنی و اجتماعی را هم از دست دادند.

اعتراضات مردمی به قانون حجاب اجباری

مهمترین نمونه اعتراضات مردمی در ایران پس از انقلاب در ماجرای حجاب اجباری رخ داد. در پانزدهم اسفند سال ۱۳۵۷ هنوز یک ماه از انقلاب نگذشته بود که قانون حجاب اجباری در ایران مطرح شد اما دور روز پس از آن در روز جهانی زن، بسیاری از معترضین و نیرو‌های سکولار علیه اجباری شدن حجاب دست به تظاهرات گسترده‌ای زدند.

تظاهرات علیه حجاب اجباری

اعتراضات کوی دانشگاه تهران

روزنامه سلام در ۱۵ تیر ماه ۱۳۷۸ نامه‌ای محرمانه از سعید امامی به قربانعلی دری نجف آبادی وزیر وقت اطلاعات منتشر کرد که در آن پیشنهاد محدود کردن و برخورد با نویسندگان و روزنامه‌نگاران به وزیر اطلاعات ارائه شده بود. امامی در این نامه از جمله از محمد مختاری شاعر و نویسنده برجسته نام برده بود که ۱۲ تیر ماه سال ۱۳۷۷ به دست نیرو‌های خودسر امنیتی به قتل رسید.

انتشار این نامه محرمانه باعث توقیف روزنامه سلام شد و دانشجویان در حمایت از روزنامه سلام دست به تظاهرات مسالمت‌آمیزی زدند. نیرو‌های لباس شخصی در پاسخ به این تظاهرات به خوابگاه دانشجویان حمله کردند و به ضرب و شتم و بازداشت بسیاری از دانشجویان پرداختند. این اقدام باعث واکنش جامعه مدنی و دانشجویی کشور شد و با بی‌توجهی مقامات به عزل نیرو‌های انتظامی که مسئول حفاظت از امنیت دانشجویان بودند به اوج رسید و درگیری‌ها در تهران و تبریز ادامه پیدا کرد.

برخی دانشجویان قدیمی دانشگاه تهران می‌گویند اعتراضات دانشجویی به نام «توقیف روزنامه سلام» حقیقت ندارد زیرا آغاز اعتراض به خاطر کالایی‌سازی دانشگاه بوده است. فروش سهمیه دانشگاه برای کسب درآمد از دوران سیدمحمد خاتمی آغاز شد و دانشجویان دانشگاه تهران به ویژه طیف چپگرا با آن مخالفت شدید داشته و با پیگیری چهره‌هایی همچون عزت ابراهیم نژاد تحصن را کلید زده بودند و در حقیقت اعتراضات دانشجویان پیش از توقیف روزنامه سلام آغاز شده بود اما اینگونه القا شد که گویا آنها به خاطر توقیف روزنامه سلام اعتراض می‌کنند.

اعتراضات پس از انتخابات سال ۸۸

از مهمترین اعتراضات ایران، اعتراضاتی بود که پس از اعلام نتایج انتخابات سال ۸۸ رخ داد که پس از انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ یکی از عظیم‌ترین اعتراضات عمومی در تاریخ ایران به شمار می‌رفت. معترضان معتقد بودند در جریان این انتخابات آرا به نفع محمود احمدی نژاد و به ضرر میرحسین موسوی دستکاری شده است.

اعتراضات سال ۸۸ با برخورد شدید امنیتی مواجه شد و اگرچه دامنه اعتراضات به نام جنبش سبز تا چند ماه ادامه یافت، اما پس از برخورد با معترضان آهسته آهسته اعتراضات خیابانی کمرنگ شد و پایان یافت. با این حال حامیان جنبش سبز هنوز پس از گذشت بیش از یک دهه در سالگرد آن در حد بیانیه تحرکاتی نشان می‌دهند. میرحسین موسوی و زهرا رهنورد و مهدی کروبی از آن سال در حصر خانگی به سر می‌برند.

اعتراضات دیماه ۹۶

یکی دیگر از اعتراضات مهم مردمی در ایران در دیماه سال ۹۶ رخ داد. جرقه این اعتراضات از مشهد آغاز شد و ظاهرا گروهی از مخالفان دولت با حمایت برخی چهره‌های مذهبی به خیابان ریختند تا نسبت به وضعیت موسسات مالی و اعتباری و پس ندادن پولشان اعتراض کنند. اعتراضات مشهد کاملا هدف‌دار بود تا دولت روحانی تحت فشار قرار داده شود که پول‌های اختلاس شده مردم توسط صندوق‌های مالی، از طریق بیت المال و صندوق ذخیره ارزی پرداخت شود، اما ماجرا به مشهد ختم نشد و جرقه اعتراضاتی را رقم زد که به سراسر ایران کشیده شد.

عباس عبدی از فعالان سیاسی اصلاح طلب همان زمان آغاز اعتراضات را نتیجهٔ «تحریک افرادی که از موسسات مالی و اعتباری غیرمجاز مبالغ هنگفتی وام گرفته و حاضر به پس دادن نبودند» توصیف کرد.

غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی وقت قوه قضائیه، تعداد کشته شدگان اعتراضات دی ماه را ۲۵ تن اعلام کرد اما مدتی بعد جواد کریمی قدوسی عضو کمیسیون امنیت ملی در مجلس بعدها در یک سخنرانی تعداد کشته شدگان اعتراضات دی ماه را ۵۴ نفر اعلام کرد. هنوز آمار رسمی از تعداد کشته شدگان در دست نیست.

اعتراضات سال ۹۸ به افزایش قیمت بنزین

دولت روحانی در آبانماه سال ۹۸ ناگهان قیمت بنزین را ۳ برابر افزایش داد. این تصمیم تا کنون در دنیا بی‌سابقه بوده و معمولا افزایش قیمت‌های حامل‌های انرژی به صورت پلکانی و نامحسوس در همه جای دنیا رخ داده اما افزایش سه برابری اتفاقی عجیبی بود که دستور آن بدون دخالت مجلس با حضور سران قوا صادر شد.

افزایش قیمت بنزین به اعتراضات عمومی در سراسر ایران منجر شد و پس از آنکه در عمده شهرهای ایران مردم به خیابان ریختند تا اعتراض خود را بیان کنند، سرکوب شدید امنیتی توسط حکومت انجام شد که به جان باختن افراد زیادی ختم شد.

این اعتراضات که عمدتاً در محلات کارگری و فقیرنشین شهری متمرکز و در ابتدا نسبتاً مسالمت‌آمیز بود اما نحوه برخورد نیروهای نظامی از یکسو و همچنین خرابکاری‌های کسانی که عمدتا به نیروهای ضد جمهوری اسلامی وابسته بودند، به خشونت اعتراضات منجر شد.

تیراندازی به معترضان در مناطقی همچون ماهشهر بسیار خبرساز شد و بازتاب داشت. همان زمان تصاویری از مردم آن منطقه منتشر شد که می‌گفتند ما فقیریم اما برایمان دوشکا می‌آورند.


بیشتر بخوانید: مردم ماهشهر: مگر ما کی هستیم که برایمان دوشکا و نفربر آوردید؟ +فیلم


رویترز برای نخستین بار تعداد کشته شدگان در اعتراضات سال ۹۸ را بیش از ۱۵۰۰ نفر اعلام کرد اما مقامات ایران آن را تکذیب کردند؛ با این حال رقم دقیقی اعلام نکردند. در ۱۰ خرداد ۱۳۹۹ عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور در یک برنامهٔ تلویزیونی گفت «حدود ۴۰ یا ۴۵ نفر یعنی حدود ۲۰ درصد کشته‌شدگان آبان، افرادی بودند که با سلاح‌های غیر سازمانی کشته شدند»

برخی از اظهارات رحمانی فضلی چنین استدلال کردند که این سخنان یعنی بین ۲۰۰ تا ۲۲۵ نفر که در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ کشته شده‌اند.

بنا بر گزارش وزیر کشور بیش از ۵۰ پایگاه و پاسگاه نظامی مورد حمله قرار گرفت و ۳۴ آمبولانس، ۷۳۱ بانک، ۱۴۰ مکان عمومی، ۹ مرکز مذهبی، ۷۰ پمپ بنزین، ۳۰۷ خودرو شخصی، ۱۸۳ خودرو نظامی و ۱۰۷۶ موتور سیکلت شخصی آتش زده یا تخریب شد.

نیویورک تایمز اول دسامبر ۲۰۱۹ در گزارشی اعتراضات آبان ۱۳۹۸ را «بزرگترین ناآرامی» در ایران طی ۴۰ سال گذشته توصیف کرد.

اعتراضات کارگران هفت تپه در خوزستان

اگرچه اعتراضات هفت تپه در خوزستان در بُعد استانی رخ داد اما حمایت سراسری مردم از کارگران معترض این واحد تولیدی بُعدی ملی به آن داد. صاحبان زمین‌های هفت تپه مردم محلی بودند که با وعده ساخت یک مجتمع تولیدی نیشکر زمین‌های خود را به دولت فروخته بودند و در مقابل دولت نیز متعهد شده بود با راه‌اندازی این واحد تولیدی افراد همان مناطق در مجتمع مشغول به کار شوند.

از دوره محمدرضا شاه پهلوی تا پس از انقلاب ایران همین اتفاق رخ داده بود و تقریبا افراد بومی در مجتمع اشتغال داشتند اما پس از خصوصی سازی عجیب هفت تپه که با قیمتی بسیار نازل انجام شده بود، مالک جدید کارگران را اخراج کرده بود و به همین سبب اعتراضاتی رخ داد که طی آن کارگران معتقد بودند اولا خصوصی سازی پر از فساد بوده و دوما اقدام دولت برخلاف وعده‌های قبلی بوده است.

مجموعه این اتفاقات به اعتراضات سراسری در شوش انجامید که تقریبا مدرن‌ترین تشکل‌یافته ترین اعتراضات صنفی در ایران بود و بسیاری از کارگران تشکل‌های دیگر در خوزستان با الهام از هفت تپه دست به اعتراض زدند؛ اعتراضات کارگران پتروشیمی‌ها در عمده پالایشگاه‌های ایران از همین نمونه بود.

اعتراضات مردم خوزستان به بی آبی

خوزستان حاصل‌خیزترین استان ایران است که ۵ رود بزرگ به آن جاری می‌شود. همچنبن پرآب‌ترین رودخانه کشور که تنها رود قابل کشتیرانی است، در همین استان قرار دارد اما مدیریت نسنجیده و بی‌کفایت در موضوع آب باعث شد این استان با خشکسالی و قحطی مواجه شود.

مردم خوزستان هر ساله در انتقاد به وضع موجود اعتراض یا اعتصاب می‌کنند و هر بار ماجرا با چند تانکر آب حل جمع می‌شود اما این بار خشک شدن تالاب بزرگ هورالعظیم که زندگی بخش عمده مردم خوزستان به آن وابسته است، باعث شد اعتراضات در خوزستان شکل جدی‌تری به خود بگیرد.

اعتراضات مردم خوزستان در سال ۱۴۰۰ از شهرهای شادگان و سوسنگرد آغاز شده و به شهرهای دیگر نیز کشیده شده است. تصاویری از اهواز مخابره شده که نیروهای نظامی به استان خوزستان اعزام شده‌اند. این اعتراضات تا کنون با کشته شدن چند نفر ادامه داشته و قوه قضاییه نیز دستور رسیدگی به آن را صادر کرده است.

روز یکشنبه کارگران آلبانی برای تخریب ساختمان تئاتر ملی در پایتخت این کشور که در دوران اشغال این کشور توسط ایتالیا ساخته شده است، مشغول به کار شده بودند که با واکنش معترضان مواجه شدند. پس از درگیر شدن نیرو‌های پلیس آلبانی با معترضانی که قصد ممانعت از این اقدام را داشتند، ۳۷ نفر بازداشت شدند. در تصاویر روز عکسهایی از این اعتراضات را ببینید.
کد خبر: ۲۱۵۳۰۰   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۳۱

اندیشکده بروکینگز با اشاره به اعتراضات مردمی ایران پیش بینی می‌شود که ناکامی روحانی در حل مشکلات اجتماعی و اقتصادی به ظهور جریانی پوپولیست و دست راستی در ایران بیانجامد.
کد خبر: ۲۱۲۴۱۰   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۲/۰۹

ویدئویی از رفتار عجیب عباس امینی زاده شهردار بندرعباس با خبرنگاران در تجمع کارگران یکی از شرکت های پیمانکاری شهرداری بندرعباس مقابل استانداری هرمزگان را در ادامه میبینید.
کد خبر: ۲۰۴۹۴۰   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۰۱

صد‌ها سودانی روز یکشنبه با شرکت در تجمع اعتراضی مقابل دفتر نخست وزیری در خرطوم مخالفت خود را با دیدار هفته گذشته عبدالفتاح البرهان رئیس شورای حاکمیتی انتقالی سودان با بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل در اوگاندا و عادی سازی روابط سودان با اسرائیل ابراز داشتند.
کد خبر: ۲۰۳۸۹۸   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۱

فرمانده یگان‌های ویژه ناجا:
سردار کرمی با بیان اینکه شاخصه یگان ویژه، جمع آوری صحنه ناآرامی ها با کمترین هزینه است، گفت: مهمترین اسلحه یگان ویژه آبپاش بوده و به هیچ وجه افراد ما از اسلحه جنگی استفاده نمی کنند.
کد خبر: ۲۰۳۷۸۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۰

استاندار تهران با بیان اینکه رقم اعلام شده کشته شدگان آبان‌ماه در برخی رسانه‌های معاند رقم درستی نبوده و تعداد بسیار کمتر است، گفت: تعداد کشته شده‌های آبان‌ماه تهران را در نشست خبری بعد اعلام ‌می‌کنم.
کد خبر: ۲۰۲۹۴۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۳

فرمانده نیروی انتظامی با بیان اینکه پلیس در هیچ کدام از تجمعات یا اعتراضات سلاح گرم به همراه ندارد گفت: در اعتراضات اخیر هیچ موردی از تیراندازی از طرف ناجا نبوده است.
کد خبر: ۲۰۱۹۹۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۴

رسانه‌های عراقی امروز به نقل از یک مقام امنیتی در نجف، نوشتند معترضان عراقی امروز (یکشنبه) دفتر دادستان نجف را آتش زدند.
کد خبر: ۲۰۱۵۲۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۹

یک منبع امنیتی عراق امروز- یکشنبه- درباره وضعیت ترافیکی در بغداد به دنبال سیل حضور تظاهر کنندگان عراقی توضیح داد.
کد خبر: ۲۰۱۵۱۴   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۹

وزیر علوم با تاکید بر اینکه به هیچ عنوان نباید امتحانات دانشگاه‌ها لغو شود، گفت: مسئولیت غیبت دانشجویانی که در امتحانات خود غیبت کنند با خود دانشجویان است.
کد خبر: ۲۰۱۱۳۸   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۵

صادق زیباکلام در گفتگو با رویداد۲۴:
صادق زیباکلام کارشناس مسائل سیاسی می‌گوید حاکمیت چون می‌داند محبوبیت ندارد، از همین رو سعی می‌کند در مقابل اعتراضات مردمی عقب نشینی نکند، چون اگر عقب نشینی کند مردم جلوتر می‌آیند پس سعی می‌کند همچنان معترضین را سرکوب کند.
کد خبر: ۲۰۱۰۴۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۶

رویداد۲۴ خبر می‌دهد؛
رخشان بنی اعتماد کارگردان سینمای ایران عصر امروز بازداشت شد و ساعاتی بعد آزاد شد.
کد خبر: ۲۰۰۹۶۴   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۳

هشدار و هشدار و هشدار که این روند ادامه خواهد داشت مگر آن که مسؤولان تصمیم ساز در کشور، "فکری اساسی برای اصلاح جدی" کنند.
کد خبر: ۲۰۰۹۲۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۳

صدها نفر از مردم تهران در اعتراض به اعلام دیرهنگام دلیل سقوط هواپیمای اوکراینی که منجر به جان باختن جمعی از هموطنان شد، مقابل دانشگاه امیرکبیر در خیابان حافظ تهران اجتماع کردند. / عکاس: مونا هوبه فکر
کد خبر: ۲۰۰۷۹۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۲

برخی افراد در شیراز شامگاه شنبه با روشن کردن شمع یاد جانباختگان حادثه سقوط هواپیمای مسافربری در هجدهم دی‌ماه جاری را گرامی داشتند.
کد خبر: ۲۰۰۷۵۰   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۱

صدها نفر از مردم تهران در اعتراض به اعلام دیرهنگام دلیل سقوط هواپیمای اوکراینی که منجر به جان باختن جمعی از هموطنان شد، مقابل دانشگاه امیرکبیر در خیابان حافظ تهران اجتماع کردند.
کد خبر: ۲۰۰۷۳۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۱

جمعی از معترضان در اعتراض به تغییرات اقلیمی و آتش سوزی استرالیا تجمع کردند. در تصاویر روز عکس‌هایی از اعتراضات مردمی را ببینید.
کد خبر: ۲۰۰۶۷۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۱

اولین نتایج یک نظرسنجی رسمی؛
اولین نتایج نظرسنجی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا)، از شهروندان تهرانی درباره اعتراضات آبان‌ماه و انتخابات پیش رو منتشر شد.
کد خبر: ۱۹۹۷۵۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۱۲

علی مطهری:
علت اصلی اعتراضات وضع بد زندگی مردم از یک طرف و ناامیدی از بهبود این وضع از طرف دیگر بود. وظیفه اصلی کارگزاران نظام ایجاد امید به آینده بهتر در مردم است. مردم تاکنون در مقابل رذالت های آمریکا و اروپا خوب مقاومت کرده اند ولی می گویند چشم اندازی به ما نشان بدهید که مثلا دو سال دیگر به شرایط اقتصادی بهتری می رسیم.
کد خبر: ۱۹۹۲۱۸   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۸

جلال میرزایی:
جلال میرزایی: دولت قبول دارد که برخی از معترضان در این حوادث کشته، گروهی زخمی و تعدادی بازداشت شده‌اند. ولی درباره تعداد کشته‌ها ابهاماتی وجود دارد.
کد خبر: ۱۹۹۱۱۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۷

آخرین اخبار
پربازدید ها