اعتراضات مردمی

رویداد۲۴ اعتراضات مردمی یکی از روش‌های بیان اختلاف نظر با حاکمیت‌ها و دولت‌ها در تصمیمات مختلف است. کارکرد حکومت‌ها این است که بر اساس خواسته‌ها و نیازهای مردم برنامه‌ریزی کنند و قانونی اجرا کنند یا عملکردی داشته باشند که با خواسته‌ها مطابق باشد. وقتی فاصله میان خواسته‌های مردم (INPUT) و خروجی عملکرد دولت‌ها (OUTPUT) بسیار زیاد باشد، اعتراضات مردمی شکل می‌گیرد.

اعتراضات مردمی به دو صورت انجام می‌شود؛ یکی اعتراضات از طریق نهادها و اتحادیه‌ها و دیگری اعتراضات خودجوش مردمی. در بدترین شرایط اعتراضات به اعتصاب ختم می‌شود و در صورت ادامه شرایط امکان تغییرات جدی‌تر نیز وجود دارد. بسیاری از انقلاب‌های جهان از همین طریق آغاز شده‌اند.

اعتراضات مردمی در ایران

عمده اعتراضات مردمی در ایران اعتراضات کارگری بوده است. نخستین اعتراضات در تاریخ معاصر ایران در دوران مشروطیت اتفاق افتاد که نخستین آن اعتصاب کارگران ایرانی در قفقاز بود که در مرداد ۱۲۸۵ رخ داد.

کمیته بلشویک‌های باکو سازمانی به نام «گومت» در آذربایجان تشکیل داده بود و به کارگران ایرانی و آذربایجانی شیوه‌های مبارزه کارگری را آموزش می‌داد. این نخستین اعتصاب هم متاثر از «گومت» شکل گرفت و ۱۶ روز به طول انجامید. کارگران به دلیل عدم برنامه‌ریزی درست در این اعتصاب شکست خوردند و حدود ۲۵۰۰ کارگر ایرانی با زور و اجبار به ایران بازگردانده شدند و خانه‌هایشان نیز توسط دولت تصاحب شد.

اعتراضات کارگران چرم‌سازی تبریز  از دیگر اعتراضات در ایران بود با رهبری اجتماعیون عامیون به موفقیت رسید چرا که در آن ۲ صندوق‌های کارگری تشکیل شدند و کمیسیونی برای مذاکره با کارفرمایان تشکیل دادند.

حزب اجتماعیون عامیون اعتصاب دیگری را در آبان ۱۲۸۵ در تلگراف‌خانه انزلی ترتیب داد که آن هم نسبتا موفقیت‌آمیز بود. از معدود اعتراضاتی که در دوره رضاشاه اتفاق افتاد مربوط به اردیبهشت سال ۱۳۰۸ می‌شد که در آن کارکنان پالایشگاه نفت آبادان دست به اعتصاب زدند. حدود ۹ هزار کارگر در این اعتصاب شرکت کردند و رضاشاه این اعتصاب را به شدت سرکوب کرد.

اعتصابات کارگران  نفت

تا زمان پیروزی انقلاب اعتراضات زیادی در ایران انجام شد که بخش عمده آن کارگری بود و در برخی موارد، مردم نسبت به اتفاقات رخ داده معترض بودند؛ مثل ماجرای اعتراضات عمومی به گران کردن بنزین در زمان محمدرضا شاه پهلوی که همان اعتراضات باعث اصلاح قیمت‌ها شد و نرخ بنزین به حالت قبل بازگشت.

اعتراضات مردمی در دوران محمدرضا شاه پهلوی به انسداد فضای سیاسی بود. ماشالله آجودانی در کتاب «مشروطه ایرانی» می‌نویسد مردم ایران در دوره محمدرضا شاه آزادی‌های اجتماعی داشتند و کسی به آنها نمی‌گفت چه بخورند و چه بپوشند و کجا نروند، اما آنها از آزادی‌های سیاسی محروم بودند و عمده زندانیان در این دوره «زندانیان سیاسی» بودند بنابراین برای رسیدن به این آزادی سیاسی انقلاب کردند، اما پس از انقلاب ایران همان آزادی‌های مدنی و اجتماعی را هم از دست دادند.

اعتراضات مردمی به قانون حجاب اجباری

مهمترین نمونه اعتراضات مردمی در ایران پس از انقلاب در ماجرای حجاب اجباری رخ داد. در پانزدهم اسفند سال ۱۳۵۷ هنوز یک ماه از انقلاب نگذشته بود که قانون حجاب اجباری در ایران مطرح شد اما دور روز پس از آن در روز جهانی زن، بسیاری از معترضین و نیرو‌های سکولار علیه اجباری شدن حجاب دست به تظاهرات گسترده‌ای زدند.

تظاهرات علیه حجاب اجباری

اعتراضات کوی دانشگاه تهران

روزنامه سلام در ۱۵ تیر ماه ۱۳۷۸ نامه‌ای محرمانه از سعید امامی به قربانعلی دری نجف آبادی وزیر وقت اطلاعات منتشر کرد که در آن پیشنهاد محدود کردن و برخورد با نویسندگان و روزنامه‌نگاران به وزیر اطلاعات ارائه شده بود. امامی در این نامه از جمله از محمد مختاری شاعر و نویسنده برجسته نام برده بود که ۱۲ تیر ماه سال ۱۳۷۷ به دست نیرو‌های خودسر امنیتی به قتل رسید.

انتشار این نامه محرمانه باعث توقیف روزنامه سلام شد و دانشجویان در حمایت از روزنامه سلام دست به تظاهرات مسالمت‌آمیزی زدند. نیرو‌های لباس شخصی در پاسخ به این تظاهرات به خوابگاه دانشجویان حمله کردند و به ضرب و شتم و بازداشت بسیاری از دانشجویان پرداختند. این اقدام باعث واکنش جامعه مدنی و دانشجویی کشور شد و با بی‌توجهی مقامات به عزل نیرو‌های انتظامی که مسئول حفاظت از امنیت دانشجویان بودند به اوج رسید و درگیری‌ها در تهران و تبریز ادامه پیدا کرد.

برخی دانشجویان قدیمی دانشگاه تهران می‌گویند اعتراضات دانشجویی به نام «توقیف روزنامه سلام» حقیقت ندارد زیرا آغاز اعتراض به خاطر کالایی‌سازی دانشگاه بوده است. فروش سهمیه دانشگاه برای کسب درآمد از دوران سیدمحمد خاتمی آغاز شد و دانشجویان دانشگاه تهران به ویژه طیف چپگرا با آن مخالفت شدید داشته و با پیگیری چهره‌هایی همچون عزت ابراهیم نژاد تحصن را کلید زده بودند و در حقیقت اعتراضات دانشجویان پیش از توقیف روزنامه سلام آغاز شده بود اما اینگونه القا شد که گویا آنها به خاطر توقیف روزنامه سلام اعتراض می‌کنند.

اعتراضات پس از انتخابات سال ۸۸

از مهمترین اعتراضات ایران، اعتراضاتی بود که پس از اعلام نتایج انتخابات سال ۸۸ رخ داد که پس از انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ یکی از عظیم‌ترین اعتراضات عمومی در تاریخ ایران به شمار می‌رفت. معترضان معتقد بودند در جریان این انتخابات آرا به نفع محمود احمدی نژاد و به ضرر میرحسین موسوی دستکاری شده است.

اعتراضات سال ۸۸ با برخورد شدید امنیتی مواجه شد و اگرچه دامنه اعتراضات به نام جنبش سبز تا چند ماه ادامه یافت، اما پس از برخورد با معترضان آهسته آهسته اعتراضات خیابانی کمرنگ شد و پایان یافت. با این حال حامیان جنبش سبز هنوز پس از گذشت بیش از یک دهه در سالگرد آن در حد بیانیه تحرکاتی نشان می‌دهند. میرحسین موسوی و زهرا رهنورد و مهدی کروبی از آن سال در حصر خانگی به سر می‌برند.

اعتراضات دیماه ۹۶

یکی دیگر از اعتراضات مهم مردمی در ایران در دیماه سال ۹۶ رخ داد. جرقه این اعتراضات از مشهد آغاز شد و ظاهرا گروهی از مخالفان دولت با حمایت برخی چهره‌های مذهبی به خیابان ریختند تا نسبت به وضعیت موسسات مالی و اعتباری و پس ندادن پولشان اعتراض کنند. اعتراضات مشهد کاملا هدف‌دار بود تا دولت روحانی تحت فشار قرار داده شود که پول‌های اختلاس شده مردم توسط صندوق‌های مالی، از طریق بیت المال و صندوق ذخیره ارزی پرداخت شود، اما ماجرا به مشهد ختم نشد و جرقه اعتراضاتی را رقم زد که به سراسر ایران کشیده شد.

عباس عبدی از فعالان سیاسی اصلاح طلب همان زمان آغاز اعتراضات را نتیجهٔ «تحریک افرادی که از موسسات مالی و اعتباری غیرمجاز مبالغ هنگفتی وام گرفته و حاضر به پس دادن نبودند» توصیف کرد.

غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی وقت قوه قضائیه، تعداد کشته شدگان اعتراضات دی ماه را ۲۵ تن اعلام کرد اما مدتی بعد جواد کریمی قدوسی عضو کمیسیون امنیت ملی در مجلس بعدها در یک سخنرانی تعداد کشته شدگان اعتراضات دی ماه را ۵۴ نفر اعلام کرد. هنوز آمار رسمی از تعداد کشته شدگان در دست نیست.

اعتراضات سال ۹۸ به افزایش قیمت بنزین

دولت روحانی در آبانماه سال ۹۸ ناگهان قیمت بنزین را ۳ برابر افزایش داد. این تصمیم تا کنون در دنیا بی‌سابقه بوده و معمولا افزایش قیمت‌های حامل‌های انرژی به صورت پلکانی و نامحسوس در همه جای دنیا رخ داده اما افزایش سه برابری اتفاقی عجیبی بود که دستور آن بدون دخالت مجلس با حضور سران قوا صادر شد.

افزایش قیمت بنزین به اعتراضات عمومی در سراسر ایران منجر شد و پس از آنکه در عمده شهرهای ایران مردم به خیابان ریختند تا اعتراض خود را بیان کنند، سرکوب شدید امنیتی توسط حکومت انجام شد که به جان باختن افراد زیادی ختم شد.

این اعتراضات که عمدتاً در محلات کارگری و فقیرنشین شهری متمرکز و در ابتدا نسبتاً مسالمت‌آمیز بود اما نحوه برخورد نیروهای نظامی از یکسو و همچنین خرابکاری‌های کسانی که عمدتا به نیروهای ضد جمهوری اسلامی وابسته بودند، به خشونت اعتراضات منجر شد.

تیراندازی به معترضان در مناطقی همچون ماهشهر بسیار خبرساز شد و بازتاب داشت. همان زمان تصاویری از مردم آن منطقه منتشر شد که می‌گفتند ما فقیریم اما برایمان دوشکا می‌آورند.


بیشتر بخوانید: مردم ماهشهر: مگر ما کی هستیم که برایمان دوشکا و نفربر آوردید؟ +فیلم


رویترز برای نخستین بار تعداد کشته شدگان در اعتراضات سال ۹۸ را بیش از ۱۵۰۰ نفر اعلام کرد اما مقامات ایران آن را تکذیب کردند؛ با این حال رقم دقیقی اعلام نکردند. در ۱۰ خرداد ۱۳۹۹ عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور در یک برنامهٔ تلویزیونی گفت «حدود ۴۰ یا ۴۵ نفر یعنی حدود ۲۰ درصد کشته‌شدگان آبان، افرادی بودند که با سلاح‌های غیر سازمانی کشته شدند»

برخی از اظهارات رحمانی فضلی چنین استدلال کردند که این سخنان یعنی بین ۲۰۰ تا ۲۲۵ نفر که در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ کشته شده‌اند.

بنا بر گزارش وزیر کشور بیش از ۵۰ پایگاه و پاسگاه نظامی مورد حمله قرار گرفت و ۳۴ آمبولانس، ۷۳۱ بانک، ۱۴۰ مکان عمومی، ۹ مرکز مذهبی، ۷۰ پمپ بنزین، ۳۰۷ خودرو شخصی، ۱۸۳ خودرو نظامی و ۱۰۷۶ موتور سیکلت شخصی آتش زده یا تخریب شد.

نیویورک تایمز اول دسامبر ۲۰۱۹ در گزارشی اعتراضات آبان ۱۳۹۸ را «بزرگترین ناآرامی» در ایران طی ۴۰ سال گذشته توصیف کرد.

اعتراضات کارگران هفت تپه در خوزستان

اگرچه اعتراضات هفت تپه در خوزستان در بُعد استانی رخ داد اما حمایت سراسری مردم از کارگران معترض این واحد تولیدی بُعدی ملی به آن داد. صاحبان زمین‌های هفت تپه مردم محلی بودند که با وعده ساخت یک مجتمع تولیدی نیشکر زمین‌های خود را به دولت فروخته بودند و در مقابل دولت نیز متعهد شده بود با راه‌اندازی این واحد تولیدی افراد همان مناطق در مجتمع مشغول به کار شوند.

از دوره محمدرضا شاه پهلوی تا پس از انقلاب ایران همین اتفاق رخ داده بود و تقریبا افراد بومی در مجتمع اشتغال داشتند اما پس از خصوصی سازی عجیب هفت تپه که با قیمتی بسیار نازل انجام شده بود، مالک جدید کارگران را اخراج کرده بود و به همین سبب اعتراضاتی رخ داد که طی آن کارگران معتقد بودند اولا خصوصی سازی پر از فساد بوده و دوما اقدام دولت برخلاف وعده‌های قبلی بوده است.

مجموعه این اتفاقات به اعتراضات سراسری در شوش انجامید که تقریبا مدرن‌ترین تشکل‌یافته ترین اعتراضات صنفی در ایران بود و بسیاری از کارگران تشکل‌های دیگر در خوزستان با الهام از هفت تپه دست به اعتراض زدند؛ اعتراضات کارگران پتروشیمی‌ها در عمده پالایشگاه‌های ایران از همین نمونه بود.

اعتراضات مردم خوزستان به بی آبی

خوزستان حاصل‌خیزترین استان ایران است که ۵ رود بزرگ به آن جاری می‌شود. همچنبن پرآب‌ترین رودخانه کشور که تنها رود قابل کشتیرانی است، در همین استان قرار دارد اما مدیریت نسنجیده و بی‌کفایت در موضوع آب باعث شد این استان با خشکسالی و قحطی مواجه شود.

مردم خوزستان هر ساله در انتقاد به وضع موجود اعتراض یا اعتصاب می‌کنند و هر بار ماجرا با چند تانکر آب حل جمع می‌شود اما این بار خشک شدن تالاب بزرگ هورالعظیم که زندگی بخش عمده مردم خوزستان به آن وابسته است، باعث شد اعتراضات در خوزستان شکل جدی‌تری به خود بگیرد.

اعتراضات مردم خوزستان در سال ۱۴۰۰ از شهرهای شادگان و سوسنگرد آغاز شده و به شهرهای دیگر نیز کشیده شده است. تصاویری از اهواز مخابره شده که نیروهای نظامی به استان خوزستان اعزام شده‌اند. این اعتراضات تا کنون با کشته شدن چند نفر ادامه داشته و قوه قضاییه نیز دستور رسیدگی به آن را صادر کرده است.

عضو شورای شهر تهران:
عضو کمیته رسیدگی به خانواده‌های آسیب دیده در حوادث آبان‌ماه گفت: شهرداری از منابع در اختیار خود می‌تواند به خانواده‌های آسیب‌دیده در اعتراضات اخیر کمک کند.
کد خبر: ۱۹۶۲۸۵   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۲

بنا بر گفته رئیس قوه قضائیه می‌توان این‌گونه برداشت کرد که بازجویی و تحقیقات رو به پایان است و به‌زودی کیفرخواست برای متهمان صادر خواهد شد. امامشخص نیست این افراد به‌عنوان متهم سیاسی در دادگاه رسیدگی‌کننده به جرائم سیاسی با حضور هیئت‌منصفه محاکمه خواهند شد یا در دادگاه انقلاب به‌عنوان متهم امنیتی!
کد خبر: ۱۹۶۲۷۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۲

حق شناس در گفت‌وگو با رویداد۲۴ مطرح کرد؛
حق شناس عضو شورای شهر تهران می‌گوید شهرداری به وضعیت آسیب دیدگان اعتراضات آبان ماه پس از افزیش قیمت بنزین رسیدگی خواهد کرد زیرا شورای شهر احساس کرد نمی‌تواند نسبت به این موضوع بی‌تفاوت بماند.
کد خبر: ۱۹۶۲۷۰   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۲

نجفی خوشرودی:
یک عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به، به رسمیت شناخته شدن حق اعتراض مردم در قانون اساسی گفت: ساز و کار‌های اجرایی این اصل باید خیلی زودتر در کشور فراهم می‌شد.
کد خبر: ۱۹۶۲۶۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۲

مدیر کل ضد تروریست وزارت اطلاعات اظهار کرد: چندین تیم تروریستی که برنامه ریزی و یا نقش موثر در خرابکاری و حمله به مراکز حساس و مردم در سطح کشور داشتند، شناسایی و دستگیر شدند.
کد خبر: ۱۹۶۲۰۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۱

یک عضو فراکسیون امید مجلس شورای اسلامی گفت: اگر مسئولان آمار دقیق کشته‌شدگان، مجروحان و بازداشت‌شدگان را اعلام نکنند نمایندگان آن را منتشر خواهند کرد.
کد خبر: ۱۹۶۱۹۱   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۱

ابراهیم رئیسی، می‌گوید خسارت کسانی که در اعتراض‌های اخیر، به‌هر دلیل دچار خسارت شده‌اند، باید از سوی دولت جبران شود و از سوی قانون هم حمایت می‌شود. البته مشخص نیست منظور رئیس قوه قضا از خسارت‌دیدگان حوادث اخیر کیست؟
کد خبر: ۱۹۶۱۸۵   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۱

رویداد۲۴ گزارش می‌دهد؛
اعتراضات ماهشهر در رسانه‌های خارجی به صورت گسترده پوشش داده می‌شود. رسانه‌های خارجی می‌گویند در نیزارهای منطقه جراحی کشتار جمعی صورت گرفته است اما هیچ مقام رسمی چنین صحبت‌هایی را تایید نکرده است.
کد خبر: ۱۹۶۱۸۴   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۱

رئیس قوه قضائیه:
رئیس قوه قضائیه با اشاره به اعتراضات به افزایش قیمت بنزین گفت: پرونده کسانی که ناامنی ایجاد کرده و به اموال عمومی خسارت زدند در دادسرا‌ها در حال رسیدگی است و بزودی مردم در جریان رسیدگی‌ها قرار خواهند گرفت.
کد خبر: ۱۹۶۱۶۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۱

پروانه سلحشوری:
یک نماینده مجلس شورای اسلامی معتقد است سال‌هاست تصمیم‌گیران با مردم حرف نزدند که این خود می‌تواند منجر به اتفاقاتی شود که شاید نتوان آسیب‌هایش را جبران کرد.
کد خبر: ۱۹۶۱۳۵   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۱

محمود صادقی:
یک نماینده مجلس معتقد است یک سلیقه و گروه خاصی در صدا وسیما وجود دارد که بر مبنای نگرش خودشان روایت‌ها و گزارش‌ها را تقطیع و تحریف شده از اتفاقات در طول سال‌های مختلف و حوادث اخیر ارائه می‌دهند.
کد خبر: ۱۹۶۱۲۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۱

فرمانده سپاه تهران:
فرمانده سپاه محمد رسول الله با اشاره به اعتراضات به افزایش قیمت بنزین گفت: مطالبات معیشتی مردم، مطالبات بر حقی است که کسی آن را انکار نکرده است.
کد خبر: ۱۹۶۰۳۸   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۰

در شورای شهر تصویب شد؛
طرحی رسیدگی به خانواده های آسیب دیده از حوادث اخیر شهر تهران، در آبان ماه سال ۹۸ با قید دو فوریت به تصویب شورای شهر تهران رسید.
کد خبر: ۱۹۶۰۱۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۰

مدتی است که تبلیغاتی در زمینه آب‌سوز کردن خودرو‌های سواری صورت گرفته و سایتی در این زمینه برای ثبت‌نام ایجاد شده است.
کد خبر: ۱۹۶۰۱۱   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۰

یک جامعه‌شناس گفت: به نظرم باید تجدیدنظری صورت گیرد تا افراد لایق بر سر کار بیایند؛ افرادی که وطن‌شان را دوست دارند و خودشان را در خدمت مردم ببینند و نه مردم را در خدمت خودشان.
کد خبر: ۱۹۶۰۰۴   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۰

حسام‌الدین آشنا:
مشاور فرهنگی رئیس‌جمهور گفت: هیچ کس ادعا نکرده است؛ تمام افرادی که برای اعتراض به خیابان آمدند، اغتشاشگر بوده‌اند. به طور قطع تمام مسئولانی که باید در این باره پاسخ بدهند، پاسخ خواهند داد.
کد خبر: ۱۹۶۰۰۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۰

آمار دریافت‌کنندگان حمایت معیشتی به تفکیک ۳۱استان کشور نشان می‌دهد، در استان سیستان و بلوچستان ۱۷.۹درصد و در استان تهران ۴۲.۸درصد یارانه‌بگیران، در گروه «مشمولان حمایت معیشتی» قرار نگرفتند.
کد خبر: ۱۹۵۹۹۰   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۰

جواد امام:
مدیرعامل بنیاد باران گفت: زمینه‌ها و روزنه‌ها را بسته‌اند، اگر نبسته بودند اعتراض صنفی تبدیل به بحث‌های سیاسی و امنیتی نمی‌شد، اما چون ما روزنه‌ها را بسته‌ایم و اجازه ندادیم این مطالبات مطرح شوند، مطالبات حجیم و تلنبار شده و در نهایت از یک جایی بیرون می‌زند.
کد خبر: ۱۹۵۹۸۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۰

مدیرکل حفاظت از حقوق مصرف کنندگان رگولاتوری گفت: بسته های جبرانی برای قطع اینترنت در هفته های اخیر، فعلا برای کاربران موبایل فعال می شود و درحال مذاکره با اپراتورهای اینترنت ثابت نیز هستیم.
کد خبر: ۱۹۵۹۰۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۰۹

صداوسیما گزارشی تهیه کرده است که می‌گوید نیکتا اسفندانی (یکی از جان باختگان حوادث اخیر) توسط معترضان کشته شده نه نیرو‌های انتظامی و امنیتی.
کد خبر: ۱۹۵۸۹۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۰۹

پربازدید ها