اعتراضات مردمی

رویداد۲۴ اعتراضات مردمی یکی از روش‌های بیان اختلاف نظر با حاکمیت‌ها و دولت‌ها در تصمیمات مختلف است. کارکرد حکومت‌ها این است که بر اساس خواسته‌ها و نیازهای مردم برنامه‌ریزی کنند و قانونی اجرا کنند یا عملکردی داشته باشند که با خواسته‌ها مطابق باشد. وقتی فاصله میان خواسته‌های مردم (INPUT) و خروجی عملکرد دولت‌ها (OUTPUT) بسیار زیاد باشد، اعتراضات مردمی شکل می‌گیرد.

اعتراضات مردمی به دو صورت انجام می‌شود؛ یکی اعتراضات از طریق نهادها و اتحادیه‌ها و دیگری اعتراضات خودجوش مردمی. در بدترین شرایط اعتراضات به اعتصاب ختم می‌شود و در صورت ادامه شرایط امکان تغییرات جدی‌تر نیز وجود دارد. بسیاری از انقلاب‌های جهان از همین طریق آغاز شده‌اند.

اعتراضات مردمی در ایران

عمده اعتراضات مردمی در ایران اعتراضات کارگری بوده است. نخستین اعتراضات در تاریخ معاصر ایران در دوران مشروطیت اتفاق افتاد که نخستین آن اعتصاب کارگران ایرانی در قفقاز بود که در مرداد ۱۲۸۵ رخ داد.

کمیته بلشویک‌های باکو سازمانی به نام «گومت» در آذربایجان تشکیل داده بود و به کارگران ایرانی و آذربایجانی شیوه‌های مبارزه کارگری را آموزش می‌داد. این نخستین اعتصاب هم متاثر از «گومت» شکل گرفت و ۱۶ روز به طول انجامید. کارگران به دلیل عدم برنامه‌ریزی درست در این اعتصاب شکست خوردند و حدود ۲۵۰۰ کارگر ایرانی با زور و اجبار به ایران بازگردانده شدند و خانه‌هایشان نیز توسط دولت تصاحب شد.

اعتراضات کارگران چرم‌سازی تبریز  از دیگر اعتراضات در ایران بود با رهبری اجتماعیون عامیون به موفقیت رسید چرا که در آن ۲ صندوق‌های کارگری تشکیل شدند و کمیسیونی برای مذاکره با کارفرمایان تشکیل دادند.

حزب اجتماعیون عامیون اعتصاب دیگری را در آبان ۱۲۸۵ در تلگراف‌خانه انزلی ترتیب داد که آن هم نسبتا موفقیت‌آمیز بود. از معدود اعتراضاتی که در دوره رضاشاه اتفاق افتاد مربوط به اردیبهشت سال ۱۳۰۸ می‌شد که در آن کارکنان پالایشگاه نفت آبادان دست به اعتصاب زدند. حدود ۹ هزار کارگر در این اعتصاب شرکت کردند و رضاشاه این اعتصاب را به شدت سرکوب کرد.

اعتصابات کارگران  نفت

تا زمان پیروزی انقلاب اعتراضات زیادی در ایران انجام شد که بخش عمده آن کارگری بود و در برخی موارد، مردم نسبت به اتفاقات رخ داده معترض بودند؛ مثل ماجرای اعتراضات عمومی به گران کردن بنزین در زمان محمدرضا شاه پهلوی که همان اعتراضات باعث اصلاح قیمت‌ها شد و نرخ بنزین به حالت قبل بازگشت.

اعتراضات مردمی در دوران محمدرضا شاه پهلوی به انسداد فضای سیاسی بود. ماشالله آجودانی در کتاب «مشروطه ایرانی» می‌نویسد مردم ایران در دوره محمدرضا شاه آزادی‌های اجتماعی داشتند و کسی به آنها نمی‌گفت چه بخورند و چه بپوشند و کجا نروند، اما آنها از آزادی‌های سیاسی محروم بودند و عمده زندانیان در این دوره «زندانیان سیاسی» بودند بنابراین برای رسیدن به این آزادی سیاسی انقلاب کردند، اما پس از انقلاب ایران همان آزادی‌های مدنی و اجتماعی را هم از دست دادند.

اعتراضات مردمی به قانون حجاب اجباری

مهمترین نمونه اعتراضات مردمی در ایران پس از انقلاب در ماجرای حجاب اجباری رخ داد. در پانزدهم اسفند سال ۱۳۵۷ هنوز یک ماه از انقلاب نگذشته بود که قانون حجاب اجباری در ایران مطرح شد اما دور روز پس از آن در روز جهانی زن، بسیاری از معترضین و نیرو‌های سکولار علیه اجباری شدن حجاب دست به تظاهرات گسترده‌ای زدند.

تظاهرات علیه حجاب اجباری

اعتراضات کوی دانشگاه تهران

روزنامه سلام در ۱۵ تیر ماه ۱۳۷۸ نامه‌ای محرمانه از سعید امامی به قربانعلی دری نجف آبادی وزیر وقت اطلاعات منتشر کرد که در آن پیشنهاد محدود کردن و برخورد با نویسندگان و روزنامه‌نگاران به وزیر اطلاعات ارائه شده بود. امامی در این نامه از جمله از محمد مختاری شاعر و نویسنده برجسته نام برده بود که ۱۲ تیر ماه سال ۱۳۷۷ به دست نیرو‌های خودسر امنیتی به قتل رسید.

انتشار این نامه محرمانه باعث توقیف روزنامه سلام شد و دانشجویان در حمایت از روزنامه سلام دست به تظاهرات مسالمت‌آمیزی زدند. نیرو‌های لباس شخصی در پاسخ به این تظاهرات به خوابگاه دانشجویان حمله کردند و به ضرب و شتم و بازداشت بسیاری از دانشجویان پرداختند. این اقدام باعث واکنش جامعه مدنی و دانشجویی کشور شد و با بی‌توجهی مقامات به عزل نیرو‌های انتظامی که مسئول حفاظت از امنیت دانشجویان بودند به اوج رسید و درگیری‌ها در تهران و تبریز ادامه پیدا کرد.

برخی دانشجویان قدیمی دانشگاه تهران می‌گویند اعتراضات دانشجویی به نام «توقیف روزنامه سلام» حقیقت ندارد زیرا آغاز اعتراض به خاطر کالایی‌سازی دانشگاه بوده است. فروش سهمیه دانشگاه برای کسب درآمد از دوران سیدمحمد خاتمی آغاز شد و دانشجویان دانشگاه تهران به ویژه طیف چپگرا با آن مخالفت شدید داشته و با پیگیری چهره‌هایی همچون عزت ابراهیم نژاد تحصن را کلید زده بودند و در حقیقت اعتراضات دانشجویان پیش از توقیف روزنامه سلام آغاز شده بود اما اینگونه القا شد که گویا آنها به خاطر توقیف روزنامه سلام اعتراض می‌کنند.

اعتراضات پس از انتخابات سال ۸۸

از مهمترین اعتراضات ایران، اعتراضاتی بود که پس از اعلام نتایج انتخابات سال ۸۸ رخ داد که پس از انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ یکی از عظیم‌ترین اعتراضات عمومی در تاریخ ایران به شمار می‌رفت. معترضان معتقد بودند در جریان این انتخابات آرا به نفع محمود احمدی نژاد و به ضرر میرحسین موسوی دستکاری شده است.

اعتراضات سال ۸۸ با برخورد شدید امنیتی مواجه شد و اگرچه دامنه اعتراضات به نام جنبش سبز تا چند ماه ادامه یافت، اما پس از برخورد با معترضان آهسته آهسته اعتراضات خیابانی کمرنگ شد و پایان یافت. با این حال حامیان جنبش سبز هنوز پس از گذشت بیش از یک دهه در سالگرد آن در حد بیانیه تحرکاتی نشان می‌دهند. میرحسین موسوی و زهرا رهنورد و مهدی کروبی از آن سال در حصر خانگی به سر می‌برند.

اعتراضات دیماه ۹۶

یکی دیگر از اعتراضات مهم مردمی در ایران در دیماه سال ۹۶ رخ داد. جرقه این اعتراضات از مشهد آغاز شد و ظاهرا گروهی از مخالفان دولت با حمایت برخی چهره‌های مذهبی به خیابان ریختند تا نسبت به وضعیت موسسات مالی و اعتباری و پس ندادن پولشان اعتراض کنند. اعتراضات مشهد کاملا هدف‌دار بود تا دولت روحانی تحت فشار قرار داده شود که پول‌های اختلاس شده مردم توسط صندوق‌های مالی، از طریق بیت المال و صندوق ذخیره ارزی پرداخت شود، اما ماجرا به مشهد ختم نشد و جرقه اعتراضاتی را رقم زد که به سراسر ایران کشیده شد.

عباس عبدی از فعالان سیاسی اصلاح طلب همان زمان آغاز اعتراضات را نتیجهٔ «تحریک افرادی که از موسسات مالی و اعتباری غیرمجاز مبالغ هنگفتی وام گرفته و حاضر به پس دادن نبودند» توصیف کرد.

غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی وقت قوه قضائیه، تعداد کشته شدگان اعتراضات دی ماه را ۲۵ تن اعلام کرد اما مدتی بعد جواد کریمی قدوسی عضو کمیسیون امنیت ملی در مجلس بعدها در یک سخنرانی تعداد کشته شدگان اعتراضات دی ماه را ۵۴ نفر اعلام کرد. هنوز آمار رسمی از تعداد کشته شدگان در دست نیست.

اعتراضات سال ۹۸ به افزایش قیمت بنزین

دولت روحانی در آبانماه سال ۹۸ ناگهان قیمت بنزین را ۳ برابر افزایش داد. این تصمیم تا کنون در دنیا بی‌سابقه بوده و معمولا افزایش قیمت‌های حامل‌های انرژی به صورت پلکانی و نامحسوس در همه جای دنیا رخ داده اما افزایش سه برابری اتفاقی عجیبی بود که دستور آن بدون دخالت مجلس با حضور سران قوا صادر شد.

افزایش قیمت بنزین به اعتراضات عمومی در سراسر ایران منجر شد و پس از آنکه در عمده شهرهای ایران مردم به خیابان ریختند تا اعتراض خود را بیان کنند، سرکوب شدید امنیتی توسط حکومت انجام شد که به جان باختن افراد زیادی ختم شد.

این اعتراضات که عمدتاً در محلات کارگری و فقیرنشین شهری متمرکز و در ابتدا نسبتاً مسالمت‌آمیز بود اما نحوه برخورد نیروهای نظامی از یکسو و همچنین خرابکاری‌های کسانی که عمدتا به نیروهای ضد جمهوری اسلامی وابسته بودند، به خشونت اعتراضات منجر شد.

تیراندازی به معترضان در مناطقی همچون ماهشهر بسیار خبرساز شد و بازتاب داشت. همان زمان تصاویری از مردم آن منطقه منتشر شد که می‌گفتند ما فقیریم اما برایمان دوشکا می‌آورند.


بیشتر بخوانید: مردم ماهشهر: مگر ما کی هستیم که برایمان دوشکا و نفربر آوردید؟ +فیلم


رویترز برای نخستین بار تعداد کشته شدگان در اعتراضات سال ۹۸ را بیش از ۱۵۰۰ نفر اعلام کرد اما مقامات ایران آن را تکذیب کردند؛ با این حال رقم دقیقی اعلام نکردند. در ۱۰ خرداد ۱۳۹۹ عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور در یک برنامهٔ تلویزیونی گفت «حدود ۴۰ یا ۴۵ نفر یعنی حدود ۲۰ درصد کشته‌شدگان آبان، افرادی بودند که با سلاح‌های غیر سازمانی کشته شدند»

برخی از اظهارات رحمانی فضلی چنین استدلال کردند که این سخنان یعنی بین ۲۰۰ تا ۲۲۵ نفر که در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ کشته شده‌اند.

بنا بر گزارش وزیر کشور بیش از ۵۰ پایگاه و پاسگاه نظامی مورد حمله قرار گرفت و ۳۴ آمبولانس، ۷۳۱ بانک، ۱۴۰ مکان عمومی، ۹ مرکز مذهبی، ۷۰ پمپ بنزین، ۳۰۷ خودرو شخصی، ۱۸۳ خودرو نظامی و ۱۰۷۶ موتور سیکلت شخصی آتش زده یا تخریب شد.

نیویورک تایمز اول دسامبر ۲۰۱۹ در گزارشی اعتراضات آبان ۱۳۹۸ را «بزرگترین ناآرامی» در ایران طی ۴۰ سال گذشته توصیف کرد.

اعتراضات کارگران هفت تپه در خوزستان

اگرچه اعتراضات هفت تپه در خوزستان در بُعد استانی رخ داد اما حمایت سراسری مردم از کارگران معترض این واحد تولیدی بُعدی ملی به آن داد. صاحبان زمین‌های هفت تپه مردم محلی بودند که با وعده ساخت یک مجتمع تولیدی نیشکر زمین‌های خود را به دولت فروخته بودند و در مقابل دولت نیز متعهد شده بود با راه‌اندازی این واحد تولیدی افراد همان مناطق در مجتمع مشغول به کار شوند.

از دوره محمدرضا شاه پهلوی تا پس از انقلاب ایران همین اتفاق رخ داده بود و تقریبا افراد بومی در مجتمع اشتغال داشتند اما پس از خصوصی سازی عجیب هفت تپه که با قیمتی بسیار نازل انجام شده بود، مالک جدید کارگران را اخراج کرده بود و به همین سبب اعتراضاتی رخ داد که طی آن کارگران معتقد بودند اولا خصوصی سازی پر از فساد بوده و دوما اقدام دولت برخلاف وعده‌های قبلی بوده است.

مجموعه این اتفاقات به اعتراضات سراسری در شوش انجامید که تقریبا مدرن‌ترین تشکل‌یافته ترین اعتراضات صنفی در ایران بود و بسیاری از کارگران تشکل‌های دیگر در خوزستان با الهام از هفت تپه دست به اعتراض زدند؛ اعتراضات کارگران پتروشیمی‌ها در عمده پالایشگاه‌های ایران از همین نمونه بود.

اعتراضات مردم خوزستان به بی آبی

خوزستان حاصل‌خیزترین استان ایران است که ۵ رود بزرگ به آن جاری می‌شود. همچنبن پرآب‌ترین رودخانه کشور که تنها رود قابل کشتیرانی است، در همین استان قرار دارد اما مدیریت نسنجیده و بی‌کفایت در موضوع آب باعث شد این استان با خشکسالی و قحطی مواجه شود.

مردم خوزستان هر ساله در انتقاد به وضع موجود اعتراض یا اعتصاب می‌کنند و هر بار ماجرا با چند تانکر آب حل جمع می‌شود اما این بار خشک شدن تالاب بزرگ هورالعظیم که زندگی بخش عمده مردم خوزستان به آن وابسته است، باعث شد اعتراضات در خوزستان شکل جدی‌تری به خود بگیرد.

اعتراضات مردم خوزستان در سال ۱۴۰۰ از شهرهای شادگان و سوسنگرد آغاز شده و به شهرهای دیگر نیز کشیده شده است. تصاویری از اهواز مخابره شده که نیروهای نظامی به استان خوزستان اعزام شده‌اند. این اعتراضات تا کنون با کشته شدن چند نفر ادامه داشته و قوه قضاییه نیز دستور رسیدگی به آن را صادر کرده است.

وضعیت نامساعد بازداشت‌شدگان آبان ماه؛
این عضو کمیسیون حقوق بشر کانون وکلا همچنین با اشاره به وضعیت نامساعد معیشتی این بازداشت‌شدگان می‌گوید: حرف بسیاری از این خانواده‌ها این است که وسع‌شان به رقم‌های میلیاردی که بعضا به عنوان مبلغ قرار وثیقه درنظر گرفته شده، نمی‌رسد.
کد خبر: ۱۹۹۰۸۱   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۷

رویداد۲۴ گزارش می‌دهد؛
خانواده پویا بختیاری از جان‌باختگان اعتراضات آبان بازداشت شدند. هنوز معلوم نیست بازداشت آنها توسط کدام نهاد انجام شده است.
کد خبر: ۱۹۸۶۴۵   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۳

اغتشاشگران یکی از بانک‌های رباط کریم رو به آتش می‌کشند، حریق به اندازه‌ای وسیع بود که موجب تخریب کامل بانک می‌شود، بعد از یک ماه مسئولان بانک تصمیم می‌گیرند خاکبرداری و ساختمانی جدید بنا کنند.
کد خبر: ۱۹۸۵۴۵   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۲

مسیح مهاجری:
مدیرمسئول روزنامه جمهوری در سرمقاله ای نوشت:مسابقه برای تصاحب مراحل بالاتر قدرت، بیماری دیگری است که به جان بسیاری از افراد افتاده مسابقه برای ورود به مجلسی که دیگر در هیچ جای امور نیست، ولی ابزار خوبی برای رسیدن به منافع شخصی است.
کد خبر: ۱۹۸۳۹۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱

میرسلیم:
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه مجلس با زدوبندی که با دولت داشته، در مشکلات امروز کشور شریک است، گفت: همین امور موجب اعتراض‌های بی‌سابقه مردم شده است.
کد خبر: ۱۹۸۳۷۵   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱

این احتمال وجود دارد که رهبران ایران به فکر کاهش تنش با آمریکا و کشور‌های عربی خلیج فارس باشند. اما سناریوی ترسناک تری نیز قابل تصور است. شاید تهران و واشنگتن به طور کامل برداشت متفاوتی در مورد وقایع اخیر در منطقه داشته باشند.
کد خبر: ۱۹۸۳۴۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۳۰

عضو شورای ائتلاف نیروهای انقلاب با بیان اینکه اتفاقات آبان ماه در بستر ناکارآمدی دولت شکل گرفت، گفت: برخی تلاش داشتند در چنین شرایطی پیوند بین امام و امت و مردم و نظام را از بین ببرند.
کد خبر: ۱۹۸۲۴۴   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۹

احمد مازنی:
یک عضو فراکسیون امید گفت: خسارت ناشی از قطع اینترنت باید جبران شود. این‌طور نیست که حاکمیت مالک جان و مال و امکانات مردم باشد و هر وقت به هر شکلی که خواست تعرض و به مردم خسارت وارد کند. چه عامل خسارت خارج از اختیارات دولت باشد و چه دولت- دولت به مفهوم حاکمیت- این کار را انجام داده باشد، باید خسارات جبران شود.
کد خبر: ۱۹۸۲۳۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۹

محسن هاشمی:
رییس شورای شهر تهران گفت: در این کشور مدام بخش انتخابی توسط بخش انتصابی مورد هجمه قرار می‌گیرد و این باعث شده که بعد از هر انتخابات القاء کنند که گروه‌های انتخابی برای مردم کار نمی‌کنند، بنابراین بخش انتخابی نظام مظلوم است.
کد خبر: ۱۹۸۱۶۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۸

دادستان کل کشور:
حجت الاسلام منتظری گفت: عوامل نفوذ تنها کارشان این نیست که جاسوس دشمن باشند که اطلاعات را به دشمن منتقل کنند بلکه یکی از مهم‌ترین فشارهای نفوذ این است که با ایجاد موانع نگذارند مدیران دلسوز به اهداف و برنامه‌هایشان برسند.
کد خبر: ۱۹۸۱۵۵   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۸

هواداران تیم استقلال بار دیگر به نشانه اعتراض به وضعیت باشگاه و سرمربی تیم‌شان مقابل ساختمان باشگاه استقلال تجمع کردند.
کد خبر: ۱۹۸۰۴۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۷

تصویب متمم قانون شهروندی در مجلس هندوستان موجی از اعتراض‌ها را در کشور به همراه داشته است. قانونی که به شهروندان هندوی سه کشور هم جوار هند اجازه میدهد تابعیت هندوستان را دریافت کنند. ایالت‌های شمال شرقی هند به دلایل متعدد با این قانون مخالفند و مهمترین آن‌ها برهم خوردن نظم سکولار جمهوری هندوستان است. نظمی که هندوستان جدید پس از استقلال بر پایه آن بنا نهاده شده است.
کد خبر: ۱۹۸۰۲۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۷

عارف:
محمدرضا عارف، رییس فراکسیون امید مجلس تاکید کرد: باید هرچه سریعتر درباره چگونگی کشته شدن تعدادی از هم وطنان در حوادث آبان ماه با شجاعت و صراحت شفاف سازی صورت گیرد.
کد خبر: ۱۹۸۰۱۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۷

هنر هرحکومت، گفتگو و اقناع شهروندان است و اگر شهروندان اقناع نشوند، شیوه‌های مخالفت شهروندان به شکل‌های دیگر تحقیقاً نمود اجتماعی خواهد یافت. پس اگر حکومتی می‌خواهد جامعه را در مسیر رشد و تعالی قرار دهد، باید حقوق شهروندان از جمله حق " اعتراض" را به رسمیت بشناسد.
کد خبر: ۱۹۷۹۳۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۶

محمدجواد لاریجانی:
دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضاییه با اشاره به دستور رئیس قوه قضاییه برای تعیین تکلیف بازداشتی‌های ناآرامی‌های اخیر تا ۲۰ روز آینده گفت: تعداد بازداشتی‌ها چند صد نفر است نه هزاران نفر.
کد خبر: ۱۹۷۹۲۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۶

محمود صادقی:
نماینده تهران تاکید کرد: بگذارید وزیر در این مجلس حاضر شود و پاسخگوی اعمال خود باشد چرا از پاسخگویی مسئولان اجرایی به مرم و نمایندگان هراس دارید مطمئن باشید پاسخگویی مسئولان به مردم موجب تقویت اعتماد عمومی به نظام می‌شود.
کد خبر: ۱۹۷۹۱۵   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۶

سخنگوی قوه قضائیه:
سخنگوی قوه قضاییه درباره بیانیه ۷۷ نفر و احضار و بازداشت امضاکنندگان آن گفت: توصیه این است که صف خودشان را از صف کسانی که مقابل نظام ایستاده‌اند، جدا کنند.
کد خبر: ۱۹۷۸۹۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۶

روایت صادقی از جلسه با رحمانی‌فضلی:
نماینده مردم تهران در مجلس گفت: از رحمانی فضلی سوال شد که آیا امکان تیراندازی، دست کم به پا یا کمر به پائین وجود نداشته، وزیر کشور هم در پاسخ عنوان کرد که شلیک به پا هم انجام شده بود.
کد خبر: ۱۹۷۸۷۴   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۶

رئیس قوه قضائیه بیان کرد: دادستان‌های محترم در تهران و در شهرستان‌ها وضعیت بازداشتی‌ها را روشن کنند. تلاش خوبی در این جهت انجام دادند که جا دارد هم تقدیر کنم و هم تاکید کنم تا حصول نتیجه نهایی کار را دنبال کنند.
کد خبر: ۱۹۷۷۵۸   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۵

تصاویری از اعتراضات سراسری مردم جهان در شهرهای مختلف را ببینید.
کد خبر: ۱۹۷۶۲۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۴

آخرین اخبار
پربازدید ها