اعتراضات مردمی

رویداد۲۴ اعتراضات مردمی یکی از روش‌های بیان اختلاف نظر با حاکمیت‌ها و دولت‌ها در تصمیمات مختلف است. کارکرد حکومت‌ها این است که بر اساس خواسته‌ها و نیازهای مردم برنامه‌ریزی کنند و قانونی اجرا کنند یا عملکردی داشته باشند که با خواسته‌ها مطابق باشد. وقتی فاصله میان خواسته‌های مردم (INPUT) و خروجی عملکرد دولت‌ها (OUTPUT) بسیار زیاد باشد، اعتراضات مردمی شکل می‌گیرد.

اعتراضات مردمی به دو صورت انجام می‌شود؛ یکی اعتراضات از طریق نهادها و اتحادیه‌ها و دیگری اعتراضات خودجوش مردمی. در بدترین شرایط اعتراضات به اعتصاب ختم می‌شود و در صورت ادامه شرایط امکان تغییرات جدی‌تر نیز وجود دارد. بسیاری از انقلاب‌های جهان از همین طریق آغاز شده‌اند.

اعتراضات مردمی در ایران

عمده اعتراضات مردمی در ایران اعتراضات کارگری بوده است. نخستین اعتراضات در تاریخ معاصر ایران در دوران مشروطیت اتفاق افتاد که نخستین آن اعتصاب کارگران ایرانی در قفقاز بود که در مرداد ۱۲۸۵ رخ داد.

کمیته بلشویک‌های باکو سازمانی به نام «گومت» در آذربایجان تشکیل داده بود و به کارگران ایرانی و آذربایجانی شیوه‌های مبارزه کارگری را آموزش می‌داد. این نخستین اعتصاب هم متاثر از «گومت» شکل گرفت و ۱۶ روز به طول انجامید. کارگران به دلیل عدم برنامه‌ریزی درست در این اعتصاب شکست خوردند و حدود ۲۵۰۰ کارگر ایرانی با زور و اجبار به ایران بازگردانده شدند و خانه‌هایشان نیز توسط دولت تصاحب شد.

اعتراضات کارگران چرم‌سازی تبریز  از دیگر اعتراضات در ایران بود با رهبری اجتماعیون عامیون به موفقیت رسید چرا که در آن ۲ صندوق‌های کارگری تشکیل شدند و کمیسیونی برای مذاکره با کارفرمایان تشکیل دادند.

حزب اجتماعیون عامیون اعتصاب دیگری را در آبان ۱۲۸۵ در تلگراف‌خانه انزلی ترتیب داد که آن هم نسبتا موفقیت‌آمیز بود. از معدود اعتراضاتی که در دوره رضاشاه اتفاق افتاد مربوط به اردیبهشت سال ۱۳۰۸ می‌شد که در آن کارکنان پالایشگاه نفت آبادان دست به اعتصاب زدند. حدود ۹ هزار کارگر در این اعتصاب شرکت کردند و رضاشاه این اعتصاب را به شدت سرکوب کرد.

اعتصابات کارگران  نفت

تا زمان پیروزی انقلاب اعتراضات زیادی در ایران انجام شد که بخش عمده آن کارگری بود و در برخی موارد، مردم نسبت به اتفاقات رخ داده معترض بودند؛ مثل ماجرای اعتراضات عمومی به گران کردن بنزین در زمان محمدرضا شاه پهلوی که همان اعتراضات باعث اصلاح قیمت‌ها شد و نرخ بنزین به حالت قبل بازگشت.

اعتراضات مردمی در دوران محمدرضا شاه پهلوی به انسداد فضای سیاسی بود. ماشالله آجودانی در کتاب «مشروطه ایرانی» می‌نویسد مردم ایران در دوره محمدرضا شاه آزادی‌های اجتماعی داشتند و کسی به آنها نمی‌گفت چه بخورند و چه بپوشند و کجا نروند، اما آنها از آزادی‌های سیاسی محروم بودند و عمده زندانیان در این دوره «زندانیان سیاسی» بودند بنابراین برای رسیدن به این آزادی سیاسی انقلاب کردند، اما پس از انقلاب ایران همان آزادی‌های مدنی و اجتماعی را هم از دست دادند.

اعتراضات مردمی به قانون حجاب اجباری

مهمترین نمونه اعتراضات مردمی در ایران پس از انقلاب در ماجرای حجاب اجباری رخ داد. در پانزدهم اسفند سال ۱۳۵۷ هنوز یک ماه از انقلاب نگذشته بود که قانون حجاب اجباری در ایران مطرح شد اما دور روز پس از آن در روز جهانی زن، بسیاری از معترضین و نیرو‌های سکولار علیه اجباری شدن حجاب دست به تظاهرات گسترده‌ای زدند.

تظاهرات علیه حجاب اجباری

اعتراضات کوی دانشگاه تهران

روزنامه سلام در ۱۵ تیر ماه ۱۳۷۸ نامه‌ای محرمانه از سعید امامی به قربانعلی دری نجف آبادی وزیر وقت اطلاعات منتشر کرد که در آن پیشنهاد محدود کردن و برخورد با نویسندگان و روزنامه‌نگاران به وزیر اطلاعات ارائه شده بود. امامی در این نامه از جمله از محمد مختاری شاعر و نویسنده برجسته نام برده بود که ۱۲ تیر ماه سال ۱۳۷۷ به دست نیرو‌های خودسر امنیتی به قتل رسید.

انتشار این نامه محرمانه باعث توقیف روزنامه سلام شد و دانشجویان در حمایت از روزنامه سلام دست به تظاهرات مسالمت‌آمیزی زدند. نیرو‌های لباس شخصی در پاسخ به این تظاهرات به خوابگاه دانشجویان حمله کردند و به ضرب و شتم و بازداشت بسیاری از دانشجویان پرداختند. این اقدام باعث واکنش جامعه مدنی و دانشجویی کشور شد و با بی‌توجهی مقامات به عزل نیرو‌های انتظامی که مسئول حفاظت از امنیت دانشجویان بودند به اوج رسید و درگیری‌ها در تهران و تبریز ادامه پیدا کرد.

برخی دانشجویان قدیمی دانشگاه تهران می‌گویند اعتراضات دانشجویی به نام «توقیف روزنامه سلام» حقیقت ندارد زیرا آغاز اعتراض به خاطر کالایی‌سازی دانشگاه بوده است. فروش سهمیه دانشگاه برای کسب درآمد از دوران سیدمحمد خاتمی آغاز شد و دانشجویان دانشگاه تهران به ویژه طیف چپگرا با آن مخالفت شدید داشته و با پیگیری چهره‌هایی همچون عزت ابراهیم نژاد تحصن را کلید زده بودند و در حقیقت اعتراضات دانشجویان پیش از توقیف روزنامه سلام آغاز شده بود اما اینگونه القا شد که گویا آنها به خاطر توقیف روزنامه سلام اعتراض می‌کنند.

اعتراضات پس از انتخابات سال ۸۸

از مهمترین اعتراضات ایران، اعتراضاتی بود که پس از اعلام نتایج انتخابات سال ۸۸ رخ داد که پس از انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ یکی از عظیم‌ترین اعتراضات عمومی در تاریخ ایران به شمار می‌رفت. معترضان معتقد بودند در جریان این انتخابات آرا به نفع محمود احمدی نژاد و به ضرر میرحسین موسوی دستکاری شده است.

اعتراضات سال ۸۸ با برخورد شدید امنیتی مواجه شد و اگرچه دامنه اعتراضات به نام جنبش سبز تا چند ماه ادامه یافت، اما پس از برخورد با معترضان آهسته آهسته اعتراضات خیابانی کمرنگ شد و پایان یافت. با این حال حامیان جنبش سبز هنوز پس از گذشت بیش از یک دهه در سالگرد آن در حد بیانیه تحرکاتی نشان می‌دهند. میرحسین موسوی و زهرا رهنورد و مهدی کروبی از آن سال در حصر خانگی به سر می‌برند.

اعتراضات دیماه ۹۶

یکی دیگر از اعتراضات مهم مردمی در ایران در دیماه سال ۹۶ رخ داد. جرقه این اعتراضات از مشهد آغاز شد و ظاهرا گروهی از مخالفان دولت با حمایت برخی چهره‌های مذهبی به خیابان ریختند تا نسبت به وضعیت موسسات مالی و اعتباری و پس ندادن پولشان اعتراض کنند. اعتراضات مشهد کاملا هدف‌دار بود تا دولت روحانی تحت فشار قرار داده شود که پول‌های اختلاس شده مردم توسط صندوق‌های مالی، از طریق بیت المال و صندوق ذخیره ارزی پرداخت شود، اما ماجرا به مشهد ختم نشد و جرقه اعتراضاتی را رقم زد که به سراسر ایران کشیده شد.

عباس عبدی از فعالان سیاسی اصلاح طلب همان زمان آغاز اعتراضات را نتیجهٔ «تحریک افرادی که از موسسات مالی و اعتباری غیرمجاز مبالغ هنگفتی وام گرفته و حاضر به پس دادن نبودند» توصیف کرد.

غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی وقت قوه قضائیه، تعداد کشته شدگان اعتراضات دی ماه را ۲۵ تن اعلام کرد اما مدتی بعد جواد کریمی قدوسی عضو کمیسیون امنیت ملی در مجلس بعدها در یک سخنرانی تعداد کشته شدگان اعتراضات دی ماه را ۵۴ نفر اعلام کرد. هنوز آمار رسمی از تعداد کشته شدگان در دست نیست.

اعتراضات سال ۹۸ به افزایش قیمت بنزین

دولت روحانی در آبانماه سال ۹۸ ناگهان قیمت بنزین را ۳ برابر افزایش داد. این تصمیم تا کنون در دنیا بی‌سابقه بوده و معمولا افزایش قیمت‌های حامل‌های انرژی به صورت پلکانی و نامحسوس در همه جای دنیا رخ داده اما افزایش سه برابری اتفاقی عجیبی بود که دستور آن بدون دخالت مجلس با حضور سران قوا صادر شد.

افزایش قیمت بنزین به اعتراضات عمومی در سراسر ایران منجر شد و پس از آنکه در عمده شهرهای ایران مردم به خیابان ریختند تا اعتراض خود را بیان کنند، سرکوب شدید امنیتی توسط حکومت انجام شد که به جان باختن افراد زیادی ختم شد.

این اعتراضات که عمدتاً در محلات کارگری و فقیرنشین شهری متمرکز و در ابتدا نسبتاً مسالمت‌آمیز بود اما نحوه برخورد نیروهای نظامی از یکسو و همچنین خرابکاری‌های کسانی که عمدتا به نیروهای ضد جمهوری اسلامی وابسته بودند، به خشونت اعتراضات منجر شد.

تیراندازی به معترضان در مناطقی همچون ماهشهر بسیار خبرساز شد و بازتاب داشت. همان زمان تصاویری از مردم آن منطقه منتشر شد که می‌گفتند ما فقیریم اما برایمان دوشکا می‌آورند.


بیشتر بخوانید: مردم ماهشهر: مگر ما کی هستیم که برایمان دوشکا و نفربر آوردید؟ +فیلم


رویترز برای نخستین بار تعداد کشته شدگان در اعتراضات سال ۹۸ را بیش از ۱۵۰۰ نفر اعلام کرد اما مقامات ایران آن را تکذیب کردند؛ با این حال رقم دقیقی اعلام نکردند. در ۱۰ خرداد ۱۳۹۹ عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور در یک برنامهٔ تلویزیونی گفت «حدود ۴۰ یا ۴۵ نفر یعنی حدود ۲۰ درصد کشته‌شدگان آبان، افرادی بودند که با سلاح‌های غیر سازمانی کشته شدند»

برخی از اظهارات رحمانی فضلی چنین استدلال کردند که این سخنان یعنی بین ۲۰۰ تا ۲۲۵ نفر که در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ کشته شده‌اند.

بنا بر گزارش وزیر کشور بیش از ۵۰ پایگاه و پاسگاه نظامی مورد حمله قرار گرفت و ۳۴ آمبولانس، ۷۳۱ بانک، ۱۴۰ مکان عمومی، ۹ مرکز مذهبی، ۷۰ پمپ بنزین، ۳۰۷ خودرو شخصی، ۱۸۳ خودرو نظامی و ۱۰۷۶ موتور سیکلت شخصی آتش زده یا تخریب شد.

نیویورک تایمز اول دسامبر ۲۰۱۹ در گزارشی اعتراضات آبان ۱۳۹۸ را «بزرگترین ناآرامی» در ایران طی ۴۰ سال گذشته توصیف کرد.

اعتراضات کارگران هفت تپه در خوزستان

اگرچه اعتراضات هفت تپه در خوزستان در بُعد استانی رخ داد اما حمایت سراسری مردم از کارگران معترض این واحد تولیدی بُعدی ملی به آن داد. صاحبان زمین‌های هفت تپه مردم محلی بودند که با وعده ساخت یک مجتمع تولیدی نیشکر زمین‌های خود را به دولت فروخته بودند و در مقابل دولت نیز متعهد شده بود با راه‌اندازی این واحد تولیدی افراد همان مناطق در مجتمع مشغول به کار شوند.

از دوره محمدرضا شاه پهلوی تا پس از انقلاب ایران همین اتفاق رخ داده بود و تقریبا افراد بومی در مجتمع اشتغال داشتند اما پس از خصوصی سازی عجیب هفت تپه که با قیمتی بسیار نازل انجام شده بود، مالک جدید کارگران را اخراج کرده بود و به همین سبب اعتراضاتی رخ داد که طی آن کارگران معتقد بودند اولا خصوصی سازی پر از فساد بوده و دوما اقدام دولت برخلاف وعده‌های قبلی بوده است.

مجموعه این اتفاقات به اعتراضات سراسری در شوش انجامید که تقریبا مدرن‌ترین تشکل‌یافته ترین اعتراضات صنفی در ایران بود و بسیاری از کارگران تشکل‌های دیگر در خوزستان با الهام از هفت تپه دست به اعتراض زدند؛ اعتراضات کارگران پتروشیمی‌ها در عمده پالایشگاه‌های ایران از همین نمونه بود.

اعتراضات مردم خوزستان به بی آبی

خوزستان حاصل‌خیزترین استان ایران است که ۵ رود بزرگ به آن جاری می‌شود. همچنبن پرآب‌ترین رودخانه کشور که تنها رود قابل کشتیرانی است، در همین استان قرار دارد اما مدیریت نسنجیده و بی‌کفایت در موضوع آب باعث شد این استان با خشکسالی و قحطی مواجه شود.

مردم خوزستان هر ساله در انتقاد به وضع موجود اعتراض یا اعتصاب می‌کنند و هر بار ماجرا با چند تانکر آب حل جمع می‌شود اما این بار خشک شدن تالاب بزرگ هورالعظیم که زندگی بخش عمده مردم خوزستان به آن وابسته است، باعث شد اعتراضات در خوزستان شکل جدی‌تری به خود بگیرد.

اعتراضات مردم خوزستان در سال ۱۴۰۰ از شهرهای شادگان و سوسنگرد آغاز شده و به شهرهای دیگر نیز کشیده شده است. تصاویری از اهواز مخابره شده که نیروهای نظامی به استان خوزستان اعزام شده‌اند. این اعتراضات تا کنون با کشته شدن چند نفر ادامه داشته و قوه قضاییه نیز دستور رسیدگی به آن را صادر کرده است.

وزیر امور خارجه با اشاره به حوادث اخیر کشور گفت: ما یک منبع جدید قدرت داریم و روی آن سرمایه‌گذاری می‌کنیم و آن "مردم" هستند از این رو است که تحولات چند هفته اخیر در کشور بسیار تلخ است.
کد خبر: ۱۹۶۹۱۰   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۸

سردار رحیمی:
رییس پلیس پایتخت درباره اجرای اصل ۲۷ قانون اساسی و تعیین محل‌هایی برای تجمعات گفت: درخصوص مشخص شدن مکان‌هایی برای اعتراضات، باید بگویم که این موضوعی است که باید در خصوص آن کار کارشناسی انجام شود.
کد خبر: ۱۹۶۷۳۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۶

فرمانده نیروی انتظامی:
فرمانده نیروی انتظامی در تشریح اعتراضات بنزینی اخیر گفت: تا دو، سه روز قبل از اجرا، زمان دقیق مشخص نشد، این موضوع در جلسات مطرح شد، معتقد بودیم در زمان و تغییرات قیمتی تجدیدنظر شود، اما گفتیم در صورت تصمیم‌گیری برای اجرا آماده هستیم.
کد خبر: ۱۹۶۷۱۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۶

خطیب جمعه تهران:
امام جمعه موقت تهران گفت: توجه و رسیدگی به آلام خانواده‌های آسیب دیده در حوادث اخیر در اولویت کار جریان حزب‌اللهی، امامان جمعه و پایگاه‌های بسیج قرار گیرد.
کد خبر: ۱۹۶۶۳۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۵

معاون استاندار تهران:
معاون اجتماعی و سیاسی استاندار تهران گفت: اگر مکان‌هایی باشد که معترضان در آنجا حضور یافته و اعتراض کنند و ما نیز بتوانیم امنیت آن‌ها را برقرار کنیم، دیگر کسی نمی‌تواند روی اعتراضات موج‌سواری کند.
کد خبر: ۱۹۶۶۳۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۵

معاون وزیر علوم:
معاون فرهنگی وزیر علوم از آزادی بیش از ۹۰ درصد دانشجویان بازداشتی وقایع اخیر خبر داد و گفت: از کل دانشجویان بازداشتی وقایع اخیر از سراسر کشور، حدود ۱۷ دانشجو همچنان در بازداشت هستند که بیشترین تعداد این دانشجویان از بین دانشجویان دانشگاه تهران است.
کد خبر: ۱۹۶۶۲۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۵

رویداد۲۴ بررسی کرد؛
فرهنگ استعفا هیچگاه در ایران جا نیفتاده است. مدیران ایرانی به خاطر اشتباهات ریز و درشت استعفا نمی‌کنند بلکه از سمتی به سمت دیگر منتقل می‌شوند و هربار بیشتر از قبل کشور را درگیر مشکلات بزرگ می‌کنند.
کد خبر: ۱۹۶۶۰۰   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۵

دادستان کل کشور:
حجت‌الاسلام منتظری با اشاره به اینکه از طرح دشمن خبر داشتیم که از حدود ۲ سال گذشته برنامه‌ریزی می‌کردند تا از یک حادثه استفاده کنند، مردم را به خیابان بکشانند گفت: درباره حوادث اخیر، اطلاعاتی هست که نمی‌توانیم برملا کنیم.
کد خبر: ۱۹۶۵۱۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۴

فرمانده کل سپاه با بیان اینکه به این نتیجه رسیده‌ایم که بسیج باید بیرق دار حل معضلات مردم باشد، گفت: پایگاه‌های بسیج باید تقویت شوند و این امر رهبر ماست
کد خبر: ۱۹۶۴۷۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۳

جنیدی خبر داد؛
معاون حقوقی رئیس‌جمهور از آغاز به کار کمیته تعیین خسارات حوادث اخیر از امروز خبر داد.
کد خبر: ۱۹۶۴۴۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۳

سردار علی فدوی:
جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران با بیان اینکه بسیج و سپاه در حوادث اخیر بدون سلاح به میدان آمدند گفت: در مقرهای ما اسلحه بود که اگر به حوزه‌های بسیج حمله کردند از خودشان دفاع کنند، اما نیروهای ما در خیابان بدون اسلحه بودند.
کد خبر: ۱۹۶۴۲۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۳

نامه سرگشاده اتحادیه کانون وکلا به روحانی؛
رئیس اتحادیه سراسری کانون‌های وکلای دادگستری در نامه‌ای خطاب به رئیس‌جمهور، نکاتی را درباره حوادث اخیر و نقش دولت در شکل گیری‌شان بیان کرد.
کد خبر: ۱۹۶۴۱۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۳

احمد توکلی:
مردم به طور کلی از مسائل زیادی عصبانی هستند؛ زیرا سیر اداره کشور در چند سال گذشته به سمت اقناع و هم‌آوایی جامعه پیش نرفته و منجر به ایجاد خشم متراکم در میان عموم شده که در روز‌های اخیر سر باز کرده است. مردم از رکود بر‌جای‌مانده از دولت احمدی‌نژاد، نابرابری، کثرت فساد‌های افشاشده، تشدید فاصله طبقاتی و... نارضی‌اند.
کد خبر: ۱۹۶۴۰۵   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۳

بهروز نعمتی:
یک نماینده مجلس گفت: آقای منتظری به عنوان دادستان کل کشور باتوجه به بررسی‌هایی همه‌جانبه‌ای که داشتند قول دادند که در اسرع وقت غربالگری بازداشتی‌های حوادث اخیر انجام شود و سره از نا‌سره جدا شود.
کد خبر: ۱۹۶۴۰۱   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۳

استاندار تهران:
استاندار تهران گفت: ۹ محل از جمله استادیوم شیرودی برای اعتراضات قانونی احزاب و گروه‌ها در شهر تهران و شهرستان‌های استان تهران اختصاص یافته است.
کد خبر: ۱۹۶۳۸۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۳

دونالد ترامپ تنها چند دقیقه بعد از اینکه گفت از اعتراضات در ایران حمایت نمی‌کند، حرفش را تغییر داد و این بار گفت واشنگتن از این اعتراضات حمایت کرده و به این حمایت ادامه می‌دهد.
کد خبر: ۱۹۶۳۵۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۲

در جریان اعتراضات دانشجویان بریتانیایی به افزایش شهریه های دانشگاه در سال ۲۰۱۰ مقر مرکزی حزب حاکم بریتانیا یعنی حزب محافظه کار در لندن مورد حمله قرار گرفت. در جریان این اعتراضات ساختمان توسط دانشجویان به شدت خسارت دید. پلیس بریتانیا در نهایت تنها در شرایطی وارد عمل شد که خطر اشتعال ساختمان وجود داشت. در پی مداخله پلیس در اعتراضات چند ده هزار نفره دانشجویان، تنها ۳۲ تن بازداشت و هشت نفر زخمی شدند.
کد خبر: ۱۹۶۳۰۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۲

میرزایی‌نیکو:
یک نماینده مجلس شورای اسلامی معتقد است برای پاسخ‌گویی به افکار عمومی باید آمار افراد جان باخته و بازداشتی حوادث اخیر منتشر شود.
کد خبر: ۱۹۶۲۸۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۲

سخنگوی قوه قضاییه:
غلامحسین اسماعیلی گفت: اکثر بازداشت شدگان اعتراضات آزاد شدند و عدد بازداشتی‌های ما به حداقل رسیده است. در تهران تعداد بازداشتی‌های روز‌های اعتراض که هنوز بازداشت هستند، ۳۰۰ نفر هستند.
کد خبر: ۱۹۶۲۸۸   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۲

کامبیز نوروزی حقوقدان و روزنامه نگار وروزی اظهارات فرماندار شهر قدس را "صادقانه"، اما دارای "تبختر" و "خوی خشونت" توصیف کرده است. این حقوقدان در یادداشتی نوشته که " این اولین موردی است که بطور مشخص معلوم می‌شود دستور تیر توسط چه کسی صادر شده است. "
کد خبر: ۱۹۶۲۸۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۲

پربازدید ها