جنگ ایران و عراق

رویداد۲۴ عراق در آخرین روز شهریور سال ۱۳۵۹ هجوم خود را علیه ایران آغاز کرد. جنگی که صدام می‌پنداشت شاید چند روز بیشتر طول نکشد به یکی از طولانی‌ترین جنگ‌های قرن بیستم تبدیل شد که حدود هشت سال به طول انجامید.

از زمان شکل‌گیری کشور عراق در مرزهای کنونی، بزرگ‌ترین مشکل آن دسترسی محدود به آب‌های آزاد و دریاها بود که ایجاد بنادر تجاری و باری را ناممکن می‌ساخت. تنها بندر مهم‌ و قابل کشتیرانی بغداد در اروندرود بود.

عراقی‌ها تلاش می‌کردند، کویت را که راه دریایی داشت به خاک خود ضمیمه کنند، اما کویت تحت قیومت انگلستان بود و انگلستان اجازه‌ی این کار را به عراقی‌ها نمی داد.

در سال ۱۹۶۳ میلادی عراق تمامیت ارضی کویت را رسما پذیرفت و با استقلال کویت تنها راه پیوند عراق به آب‌های آزاد از میان رفت و حضور در اروندرود تنها چاره برای دولت عراق بود. در دوران جدید اروند، مهم‌ترین مسئله‌ی ایران و عراق شد، و به همین بهانه درگیری‌های مرزی پی‌در‌پی در مرز دو کشور رخ می‌داد.

در تمامی این درگیری‌ها برتری با ایران بود، چرا که سنگر های ایران در ارتفاعات قرار داشتند و ایران از نظر تجهیزات نظامی و قدرت اقتصادی بسیار برتر از عراق بود. نخستین معاهده‌ی صلح در جولای ۱۹۳۷ میلادی امضا شد، دومین در ۱۹۵۷، که در آن پیشنهاد اداره‌ی اروندرود به صورت مشترک مطرح شده بود، با مرزی که هیاتی سوئدی مطرح می‌کرد و نظارت هر دو طرف را به دنبال داشت.

در سال ۱۹۶۸ در عراق کودتا شد و حزب بعث به رهبری حسن البکر روی کار آمد. صدام حسین، معاون حسن البکر بود، ناسیونالیسم جدید عراق، خوزستان را یکی از استان های عربیِ جهان عرب می‌دانست و جزایر سه‌گانه‌ی ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک را از آن عراق.

محمدرضا پهلوی نیز که در اوج قدرت و ثروت بود با این ادعاها مقابله می‌کرد. در مقابل حکومت ایران از کردهای شمال عراق که با دولت مرکزی آن کشور در جنگ بودند حمایت می کرد و برای گروه‌های مخالف حزب بعث اسلحه و پول می‌فرستاد.

در سال ۱۹۶۹، ایران قرارداد ۱۹۳۷ را به صورت یک جانبه لغو کرد، قراردادی که به موجب آن، حق هر دو طرف در اروندرود تضمین شده بود.

پس از این اقدام درگیری‌ها و تنش‌های مرزی افزایش یافت که در نتیجه‌ی آن، در سال ۱۹۷۵ قرارداد مهم الجزایر امضا شد. بر اساس مفاد قرارداد الجزایر عراق از حاکمیت اروندرود و جزایر سه‌گانه چشم‌پوشی می‌کرد و ایران از حمایت کردهای مخالف عراق دست بر می‌داشت‌ و خط تالوگ نیز مرز رسمی دو کشور می شد.

قرارداد الجزایر پس از درگیری‌های سال‌های ۵۰ تا ۵۲ پیش آمد، درگیری‌های خونینی که در پی ادعای دو کشور بر مناطق مرزی ایجاد شده بود. در تمام این درگیری‌ها برتری با ایران بود؛ ایران ارتش بسیار مجهزی داشت که در منطقه بی‌نظیر بود. قرارداد الجزایر آتش اختلافات را خاموش کرد و دو کشور موقتا روابط دوستانه‌ای در پیش گرفتند.

پس از انقلاب اما درگیری لفظی و مرزی بالا گرفت. انقلاب ایران برای صدام حسین نگران کننده بود. بیش از نیمی از جمعیت عراق را شیعیان تشکیل می‌دادند و انقلاب ایدئولوژیک می‌توانست حزب بعث را ساقط کند. شیعیان عراق نیز متاثر از انقلاب ایران مخالفت با حکومت مرکزی را تشدید کرده بودند که این امر نیز نگرانی‌ها را افزایش می‌داد.

عراق همچنین محل فعالیت نیروهای مخالف با انقلاب ۵۷، مانند شاپور بختیار شده بود که تعدادی از این مخالفان کودتای نوژه را ترتیب داده بودند. آیت‌الله خمینی پس از انقلاب بارها صدام حسین را جرثومه‌ی فساد خواند و خطاب به مردم عراق چنین گفت: " ما محمدرضا را از کشور بیرون کردیم؛ شما هم این فرد را از کشور بیرون کنید."

در عراق دو حزب مخالف اصلی وجود داشت، که یکی از آنها حزب الدعوه به رهبری محمد باقر صدر بود و دیگری مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق بود که آیت‌الله حکیم آن را تشکیل داده بود و شاخه‌ی نظامی آن یعنی لشکر بدر، در جبهه‌ی ایران علیه عراق می‌جنگیدند.

حزب الله دعوه، طارق عزیز وزیر امور خارجه و دوست نزدیک صدام حسین را ترور کرد. وی از ترور جان سالم به‌در برد. اما صدام به همین بهانه بسیاری از اعضا حزب و محمدباقر صدر و خواهرش بنت‌الهدی صدر را به قتل رساند. در واکنش به این اقدام، آیت‌الله‌خمینی از مردم عراق خواست تا علیه صدام حسین انقلاب کنند.

این اتفاقات صدام حسین را که ارتش تازه تجهیز شده‌ای داشت به رویارویی نظامی با ایران ترغیب می‌کرد. آنچه صدام را در این عمل گستاخ کرد فروپاشی ارتش ایران به واسطه اعدام‌های انقلابی بود. صدام به مشاوران خود می‌گفت ارتش آنها اکنون از هم پاشیده و توان دفاعی ندارند.

حمله به سفارت آمریکا و بحران گروگان‌گیری، و همچنین حادثه‌ی صحرای طبس، عراقی‌ها را بیش‌ از پیش برای حمله به ایران آماده کرده بود‌. ایران به واسطه خشونت‌های انقلابی تمام دوستان خود را از دست داده بود. همچنین با دیگر ابرقدرت آن زمان، یعنی اتحاد شوروی به علت ایدئولوژی کمونیستی که اساسا ضد دین بود، رابطه‌ خوبی نداشت.

صدام حسین از اوایل سال ۵۹ تهدیداتش علیه ایران را آغاز کرد. ادعای وی این بود که ایران به تعهداتش در قرارداد الجزایر پایبند نبوده و خواستار تملک جزایر سه‌گانه‌ی ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک و همچنین تسخیر مناطقی چون میمک بود. در شهریور ماه ۱۳۵۹، در تلویزیون عراق حاضر شد و گفت ایران زمین هایی را که در قرارداد الجزایر به دست آورده است را باید پس بدهد.

صدام اعلام کرد که اروندرود به مالکیت عراق درمی‌آید و از این پس، هر کشتی ایرانی نیز که بخواهد از آنجا عبور کند باید با پرچم‌های عراق، این کار را انجام بدهد.

ایران نپذیرفت و تنش‌های مرزی دوباره آغاز شد. هر چه بیش‌تر می‌گذشت، درگیری‌ها بیشتر می‌شد. در ۱۹ شهریور، عراق میمک را تصرف کرد و آیت‌الله‌خمینی، در پیامش به حجاج آن سال به شدت به آمریکا و حزب بعث حمله کرد.

ارتش و نیروی اطلاعات ارتش گزارش دقیقی از آرایش نیروهای عراقی در مرز های ایران به آیت الله خمینی و ابوالحسن بنی صدر داده بودند ولی آنها باور نکردند که جنگی در حال رخ دادن است.

در ۲۶ شهریور ماه، صدام حسین قرارداد الجزایر را به صورت یک جانبه لغو کرد و چند روز پس از آن نیز درگیری‌ها ادامه پیدا کرد.

ایران در دوران بختیار حجم عظیمی از تجهیزات نظامی را به کشورهایی که از آنها خریداری کرده بود باز پس فرستاد و در نتیجه گروگان‌گیری در سفارت آمریکا قرار داد تحویل جنگنده‌های اف ۱۴ لغو شده بود. ارتش در فقدان فرمانده‌های رده بالا از حالت منظم خود خارج شده بود و درگیری‌های داخلی تمرکز نیروهای ایرانی را بر هم زده بود. به همین دلایل پاسخگویی نظامی علیه عراق موفق نبود.

اشغال خرمشهر یکی از تلخ‌ ترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران است که شاید با عملکرد بهتر دولت قابل پیشگیری بود. این اتفاق در آبان سال 59 رخ داد اما نیروهای ایران در خرداد سال ۱۳۶۱ با عملیات بیت المقدس توانستند خرمشهر را پس بگیرند.
کد خبر: ۲۸۱۵۳۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۱۱

ویدئویی تاریخی از لحظه اعلام آزاد سازی خرمشهر را در ادامه ببینید.
کد خبر: ۲۶۳۸۴۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۳/۰۳

ایران در سال ۱۳۶۷ در نبرد فاو شکست خورد و این شبه جزیره به دست عراق افتاد. سه ماه پس از این نرد، ایران قطعنامه ۵۹۸ را پذیرفت و به یکی از طولانی‌ترین و ویرانگر‌ترین جنگ‌های قرن بیستم پایان داد.
کد خبر: ۲۵۸۸۱۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۲/۰۱

گزارش رویداد‌۲۴ به مناسب روز جهانی آگاهی از خطر مین:
ایران با وجود گذشت نزدیک به ۴ دهه از جنگ ایران و عراق همچنان آلوده به مین بوده و این ابزار جنگی همچنان قربانی می‌گیرد. رویداد‌۲۴ در این گزارش آمار مین‌های موجود در کشور، اقدامات انجام شده برای پاکسازی مین و چگونگی حمایت از قربانیان مین را مورد بررسی قرارداده است.
کد خبر: ۲۵۶۹۵۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۱/۱۵

او به حضور یافتن خود در هیات وزیران در کربلای ۵ اشاره کرد و گفت: در نشست هیات وزیران اعلام کردم که ۱۱۰ تیپ عراق از ۴۰ تا صد درصد منهدم شده‌اند و اگر حمایت شویم و یک ماه این جنگ را ادامه دهیم، پیروز فیزیکی میدان جنگ خواهیم بود، اما دولتی‌ها گفتند که توان ما همین قدر است، در حالی که ما از استان‌ها خبر‌هایی داشتیم که بیشتر از این‌ها می‌توانستند کمک کنند.
کد خبر: ۲۳۳۰۰۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۱۲

قاسم میرزایی نکو در گفت‌وگو با رویداد۲۴ مطرح کرد؛
قاسم میرزایی که در جریان جلسه آذر ٦٣ سپاهیان معترض با محسن رضایی حضور داشته، جزییات این جلسه که در مستندی با عنوان کودتای خزنده منتشر شد را توضیح داده و می‌گوید برنامه ریزی جلسه با محسن رضایی بوده و به بچه‌ها رودست زده شده است.
کد خبر: ۲۳۲۷۵۸   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۱۱

سردار حسن باقری از فرماندهان نظامی ایران بود که در سال ۱۳۶۱ در جریان شناسایی عملیات واالفجر در فکه به شهادت رسید. روایتی از زندگی پیچیده و البته امنیتی حسن باقری را در گزارش چهره‌های رویداد۲۴ بخوانید. باقری از معدود فرماندهانی بود که از تلفات بالای نیروی انسانی ایران در جریان جنگ ایران و عراق گلایه داشت.
کد خبر: ۲۳۲۶۵۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۱۰

حضور کودکان در جنگ موضوعی بوده که در طول تاریخ وجود داشته است. با این حال در ۱۹۷۰ پیمانی میان کشور‌های جهان منعقد شد که از کودکان در جنگ استفاده نکنند.
کد خبر: ۲۳۲۵۸۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۹

سقوط هواپیمای سی_۱۳۰ در مهرماه سال ۱۳۶۰ ضربه بزرگی به نیرو‌های ایرانی زد و با شهادت فرماندهان رده بالا سرنوشت جنگ ایران و عراق را تغییر داد.
کد خبر: ۲۳۲۲۶۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۷

آیت الله خلخالی حاکم شرع وقت در اوایل انقلاب بود که در سال‌های ابتدایی جنگ با گروه فداییان اسلام به جبهه آبادان رفت. تصویری از حضور آیت الله خلخالی در جبهه را ببینید.
کد خبر: ۲۳۲۰۶۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۶

عملیات ثامن الائمه بزرگترین پیروزی ایران در جنگ با عراق بود که به شکست حصر ابادان انجامید. در تصویر تاریخی امروز، عکسی از شادی رزمندگان ایرانی پس از این عملیات را ببینید.
کد خبر: ۲۳۲۰۲۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۵

از پرسش هایی که درباره جنگ تحمیلی مطرح است، نقش جمهوری اسلامی در شروع این جنگ است و این پرسش به ذهن می رسد که کدام کشور شروع کننده بود؛ ایران یا عراق که با استفاده از کتاب پرسشها و پاسخها ( جنگ ایران و عراق ) به آن پاسخ گفته ایم.
کد خبر: ۲۳۲۰۱۱   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۵

جنگ ایران و عراق می‌توانست زودتر پایان یابد اما یکی از مشکلات در این راه، ضعف دیپلماتیک در عرصه سیاست خارجی بود. محمدعلی رجایی به سازمان ملل رفت اما حقیقت آن است که کاری از پیش نبرد.
کد خبر: ۲۳۱۹۷۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۵

رویداد۲۴ گزارش می‌دهد؛
سردار داود کریمی از چهره‌های نظامی مهم دوران جنگ است که از مقلدان مرحوم منتظری بود. او از منتقدان محسن رضایی است که در جلسه مشهور سپاه که با نام کودتای خزنده منتشر شد، نامش برده می‌شود.
کد خبر: ۲۳۱۹۲۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۵

جانشین قرارگاه ثارالله تهران نسبت به مستند کودتا خزنده شبکه بی‌بی‌سی فارسی در مورد اختلافات سپاه واکنش نشان داد.
کد خبر: ۲۳۱۸۱۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۳

محمد جهان آرا فرمانده سپاه خرمشهر و از مشاهیر ایران در عرصه نظامی بود. او در حالی که خبر یک پیروزی جنگی را نزد امام خمینی می‌برد، در یک هواپیمای خودی سقوط کرد و شهید شد.
کد خبر: ۲۳۱۷۹۱   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۴

در جریان عملیات کربلای ۴ حدود ۷ هزار نیروی انسانی به شهادت رسیدند. محسن رضایی درباره این عملیات گفته که به قصد فریب بوده تا عملیات کربلای 5 انجام شود.
کد خبر: ۲۳۱۷۵۱   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۳

هنگام آغاز جنگ ایران و عراق ، ابوالحسن بنی صدر رییس جمهور ایران بود. برخی اینگونه روایت کرده‌اند که شکست‌های اوایل جنگ به خاطر سیاست‌ها و خیانت‌های بنی صدر بوده است.
کد خبر: ۲۳۱۷۱۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۲

رویداد۲۴ گزارش می‌دهد؛
رکورد جلسه‌ای میان فرماندهان ارشد سپاه و محسن رضایی در سال چهارم جنگ به تازگی منتشر شده که از اختلافات میان آن‌ها حکایت دارد. این اختلافات در نهایت به حذف تدریجی مخالفان و استمرار حضور جریانی که مورد انتقاد بود منجر شده است.
کد خبر: ۲۳۱۵۹۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۲

جنگ تاریخی ایران و عراق در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ برابر با ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ آغاز شد.
کد خبر: ۲۳۱۵۵۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۱

پربازدید ها