چه کسی بر پیکر آیتالله وحید خراسانی نماز خواند؟
رویداد۲۴| میرزا عبدالرضا کفایی خراسانی، نوه آخوند ملا محمدکاظم خراسانی و از شاگردان آیتالله وحید خراسانی، بر پیکر این مرجع تقلید در مراسم تشییع او در قم نماز گزارد. او اگرچه برای عموم چندان شناختهشده نیست ولی به واسطه پیشینه خانوادگی و تحصیلات حوزوی و دانشگاهی، جایگاه متفاوتی در میان خاندانهای روحانی دارد.
به گزارش فرارو، انتخاب میرزا عبدالرضا کفایی خراسانی برای اقامه نماز بر پیکر آیتالله وحید خراسانی، نام او را در مراسم تشییع این مرجع تقلید برجسته کرد. کفایی از نوادگان آخوند ملا محمدکاظم خراسانی، از مراجع برجسته شیعه و رهبران جریان مشروطه، است و سالها نیز در حوزه علمیه قم به تحصیل علوم دینی پرداخته است.
نوه آخوند خراسانی کیست؟
میرزا عبدالرضا کفایی فرزند آیتالله میرزا احمد کفایی و نوه پسری آخوند ملا محمدکاظم خراسانی است. آخوند خراسانی، صاحب کتاب مشهور «کفایةالاصول»، از چهرههای تأثیرگذار تاریخ معاصر ایران و از حامیان اصلی جنبش مشروطه بود. نام خانوادگی کفایی نیز از عنوان همین اثر علمی گرفته شده است.
پدر او، میرزا احمد کفایی، از چهرههای شناختهشده حوزه علمیه مشهد بود و در فعالیتهای علمی و ساماندهی حوزه خراسان نقش داشت. عبدالرضا کفایی در چنین خانوادهای رشد کرد؛ خانوادهای که سابقه علمی و سیاسی آن با تحولات مهم تاریخ ایران و حوزههای علمیه نجف و مشهد پیوند خورده است.
تحصیل فلسفه در دانشگاه تهران و بازگشت به حوزه
مسیر تحصیلی عبدالرضا کفایی تنها به علوم حوزوی محدود نماند. او در اواخر دهه ۱۳۴۰ در رشته فلسفه دانشگاه تهران تحصیل کرد و در این دوره از محضر استادانی مانند شیخ ابوالحسن شعرانی و سیداحمد فردید بهره برد. به این ترتیب، آشنایی با فلسفه اسلامی و غربی بخشی از مسیر فکری او را شکل داد.
کفایی حتی امکان ادامه تحصیل در خارج از کشور و دریافت بورسیه را نیز داشت، اما با توصیه پدرش و آیتالله سیدمحمدهادی میلانی، مسیر تحصیلات حوزوی را انتخاب کرد و به حوزه علمیه مشهد رفت.
او از سال ۱۳۵۹ در قم ساکن شد و دروس خارج فقه و اصول را نزد آیتالله سیدمحمد روحانی و آیتالله حسین وحید خراسانی فرا گرفت. بنابراین، ارتباط او با آیتالله وحید خراسانی تنها به مراسم تشییع این مرجع تقلید محدود نمیشود و سابقه شاگردی نیز میان آن دو وجود داشته است.
ارتباط خانوادگی با چهرههای شناختهشده روحانی
عبدالرضا کفایی همچنین داماد آیتالله محیالدین ممقانی و باجناق شهید سیدمحمدباقر حکیم است. این نسبتهای خانوادگی، او را به یکی از خاندانهای شناختهشده روحانی در ایران و عراق مرتبط میکند.
با این حال، بخش مهمی از شناختهشدن او به فعالیت در زمینه تاریخ و اندیشه سیاسی آخوند خراسانی بازمیگردد. کفایی در مصاحبههای مختلف، از خاطرات و روایتهای پدرش درباره پدربزرگ خود استفاده کرده و به بیان جزئیاتی از زندگی علمی، خانوادگی و دیدگاههای سیاسی او پرداخته است.
روایت عبدالرضا کفایی از اندیشه سیاسی آخوند خراسانی
یکی از موضوعاتی که کفایی درباره آن اظهارنظر کرده، دیدگاه سیاسی آخوند خراسانی و نسبت او با مشروطه و شیخ فضلالله نوری است. او معتقد است برخی تلگرافهای منتسب به آخوند خراسانی جعلی هستند و بخشی از دیدگاههای او درباره مشروطه بهدرستی روایت نشده است.
کفایی همچنین در تفسیر اندیشه سیاسی پدربزرگش تأکید میکند که نباید حکومت مشروطه مورد حمایت آخوند خراسانی را با حکومت اسلامی به معنای اداره مستقیم کشور از سوی فقیه یکسان دانست. به روایت او، آخوند تشکیل حکومت با ریاست امام معصوم را از شئون خاص امام میدانست و در دوران غیبت، اداره امور عمومی جامعه را به افراد صالح و مورد اعتماد و منتخبان مردم واگذار میکرد.
او در نقل خاطرات خانوادگی نیز همواره میان اطلاعاتی که از پدرش شنیده و موضوعاتی که درباره آنها اطلاع مستقیمی ندارد، تفاوت قائل شده است. به همین دلیل، روایتهای او از زندگی آخوند خراسانی را میتوان بخشی از حافظه شفاهی این خاندان دانست.
میرزا عبدالرضا کفایی خراسانی علاوه بر سابقه تحصیل در حوزه علمیه قم و شاگردی آیتالله وحید خراسانی، به واسطه نسبت خانوادگی با آخوند خراسانی و روایت خاطرات و دیدگاههای او شناخته میشود.