بیمها و امیدهای یک جشن ملی
رویداد۲۴-جشنواره تئاتر فجر که به روزهای پایانی خود نزدیک میشود مثل هر دوره دیگری با دستاوردها و حاشیههایی روبهرو بود. به سراغ چهار کارگردان تئاتر که در بخشهای مختلف این جشنواره، نمایش به روی صحنه بردند رفتیم و درباره کیفیت جشنواره، حضور فرهاد مهندسپور بهعنوان دبیر در این دوره و چشماندازی که برای تئاتر متصور هستند پرسیدیم.حاصل، پاسخی شد که میخوانید:
نقد هست، اما وجه خوب تئاتر فجر را هم باید دید
مسعود دلخواه کارگردان نمایش مفیستو/ بخش مرور و مسابقه بینالملل :امسال با اجرای «مفیستو» در جشنواره فجر حضور داشتم. هرچند بهخاطر اجرای نمایش در سه شب اول جشنواره تنها موفق به دیدن نمایش «هملت» از آلمان شدم که بهنظرم کار خوبی بود چون با رویکردی تقریباً پستمدرنیستی و تنها با چهار بازیگر، تماشاگر را به چالشی تفکرآمیز درباره هملت میکشید. درباره دستاوردها و نقاط قوت و ضعف دبیری آقای مهندسپور اما باید بگویم که هنوز زود است و باید منتظر ماند تا جشنواره تمام شود. البته چیزی که خیلی از هنرمندان، گروهای تئاتری و دانشجویان را تاکنون اذیت کرده، موضوع بینظمی در تکثیر و تقسیم بلیتهاست که تاکنون منظم نشده بویژه بلیتهای میهمان که گرفتار بینظمی است. ولی به هرحال معتقدم که باید سعی کرد در کنار انتقادها، به نکات مثبت این مدیریت هم توجه داشت.
مهندسپور نماد همه سلیقهها در تئاتر
مریم کاظمی کارگردان نمایش خسیس/ بخش مسابقه تئاتر ایران و بخش مرور :این روزها بزرگترین نگرانی که جامعه تئاتری با آن مواجه است از این قرار است: سالنهای خصوصی بهعنوان دکانهایی که کالای فروششان سالن و محل تمرین است گروههای نمایشی را نقره داغ میکنند و هنوز نظام صنفی برای تعریف قوانین حرفهای ندارند و اگر هم دارند بسیار غیرانسانی و غیرهنری است.
کمرنگ شدن حمایتهای پولی از گروهها، نبودن امکانات سخت افزاری پشتیبان تئاتر مثل کارگاههای لباس و دکور و گریم و غیره، همه آسیبهایی است که گروههای نمایشی را معطل نگه میدارد. روابط خصوصی و آشناییهای شخصی تأثیر بیشتری به جای روابط قانونمند حاکم بر اجراها دارد و این بیشتر ضعفهای مدیران است که شرایط حاکم را به ناچار میپذیرند و پنهان هم میکنند.اگر اینطور پیش برود چشمانداز آینده تیره است. آقای مهندسپور بهعنوان یک هنرمند کارگردان، نویسنده و بازیگر، صاحب هر ایده و سلیقهای باشد ولی در مقام دبیر یک جشنواره باید شناخت و پژوهش همهجانبه داشته باشد و باید پاسخگو و برآیند همه سلیقهها و گرایشهای تئاتری ریز ودرشت باشد. شخصاً ایشان را میشناسم و میدانم از گذشتههای دور، بسیار ایدهها و نظرهای شاخص در مورد بهترشدن جامعه تئاتری داشته است.از این نظر دبیر مناسبی برای جشنواره است و لیاقت حرفهای آن را دارد و حضور مستمر تئاتریاش در همه زمینهها گواه است. ولی به نظرم کمی از ایدهآلهای سابقش، تحتالشعاع مشاوران جدید دور شده و مسیرش تغییر کرده است.
چشمانداز تئاتر ایران تاریک و مبهم است
نازنین سهامی زاده کارگردان نمایش مأنوس/ بخش مسابقه تئاتر ایران و بخش مرور :امسال در بخش مرور جشنواره اکثر کارهای با کیفیت اجرا شده و تنوع کارهای موجود بهدلیل نحوه انتخاب متفاوت بخش مرور امسال بسیار اتفاق درست و خوبی است. حضور آقای مهندسپور هم بهعنوان دبیر این دوره جشنواره از نظر من بسیار مثبت و درست است. البته که انتقاداتی هم به جشنواره وارد است و کمبودهایی هست. اما مهمترین تغییری که او اعمال کرد تغییر روند انتخاب آثار بخش مرور بود که یک گروه 70 نفره با سلایق، دانش و نگاههای گوناگون آثار را انتخاب کردند و این اتفاق خوبی بود.
چشمانداز تئاتر هم به دور از جشنواره برایم مبهم و تاریک است. تئاتر از نظر کمی رشد داشته اما از نظر کیفیت روند رو به نزولی دارد که همین نگرانکننده است.
ضرورت توجه به گروههای تئاتر شهرستانها
محسن اردشیرکارگردان نمایش «کاش میشد منم بیام» / بخش مسابقه تئاتر ایران و بخش مرور تئاتر شهرستان:متـــــأسفــــــانــــه گروههای تئاتر شهرستان به هیچ وجه امکان دیدن نمایشهایشان وجود ندارد چرا که به گروه یک روز قبل از اجرا اسکان میدهند و یک روز بعد از اجرا هم باید هتل را ترک کنند.
در ایران عموماً ما براحتی زیر سؤال میبریم و نقد غیرمنصفانه را برای هم به کار میبریم. چون که مثلاً از فلان کار مهندسپور خوشمان نیامده و... ضمن تشکر و قدردانی از ستاد جشنواره، نقدم به بخش حذف تئاتر خیابانی در فراخوان بود که بخشهای اصلی تئاتر خیابانی را حذف کرده و در نهایت بعد از اینکه صدها نامه و نارضایتی از این بخش اعلام شد مجبور شدند، مثل سابق این بخش در جشنواره باشد.
جناب مهندسپور برقراری دیالوگ و گفتمان را بسیار تکرار میکند. سؤال من این است جناب آقای مهندسپور پس چرا گفتمان و دیالوگهای بچههای تئاتر خیابانی را نشنیدید؟ در نهایت سالیان سال است که در جشنواره تئاتر فجر شرکت میکنم و باید بگویم امسال در بخش بینالملل و بخش الف کارگردانهای بسیار خوبی اجرا دارند که کمتر در سالهای قبل میدیدیم.درباره چشمانداز تئاتر هم باید بگویم عجیب است که توجه ویژهای به گروههای تهرانی میشود. در بخش مسابقه الف نهایت دو یا سه گروه از شهرستانها هستند و در تالار هنر و تماشاخانه کودک اجرا میروند اما گروههای پایتختنشین در تالارهای بنام اجرا دارند. زمانی میتوانیم چشماندازی برای تئاتر ایران داشته باشیم که با گروههای خارج از تهران با عدالت بر خورد کنیم نه اینکه بعد از جشنواره دیگر با این گروهها کاری نداشته باشیم.
